Από ελληνικής πλευράς, υπέγραψαν τη Συνθήκη ο Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος και ο έκτακτος απεσταλμένος και πληρεξούσιος Άθως Ρωμάνος,
Η Ελλάδα κερδίζει εδάφη και γίνεται «η χώρα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών», σύμφωνα με τον Ελευθέριο Βενιζέλο
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Η Συνθήκη των Σεβρών (10 Αυγούστου1920) ήταν διεθνής (ευρωπαϊκή) συμφωνία, μία από μία σειρά αντίστοιχων συνθηκών μεταξύ των νικητριών δυνάμεων που επικράτησαν στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και της ηττημένης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η συνθήκη επέφερε τον διαμελισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ως επιθυμητή λύση του λεγόμενου Ανατολικού Ζητήματος, όπως την σχεδίαζαν οι δυτικές δυνάμεις. Οι διαπραγματεύσεις που κατέληξαν στην υπογραφή της διεξήχθησαν στο μικρό Παρισινό προάστιο των Σεβρών[1]από όπου και έλκει την επωνυμία της.
Η Τουρκία, βάσει των όρων της συνθήκης αυτής, θα έχανε περίπου τα 2/3 της έκτασης των προηγούμενων εδαφών της, θα συρρικνούτο δηλαδή, από έκτασης 1.589.540 τετρ. χιλιομέτρων (1914) σε 453.000 τετρ. χιλ. και θα αποτελούνταν πλέον μόνο από την Κωνσταντινούπολη (και μέρος της ενδοχώρας της) και την Ανατολία, ενώ ο πληθυσμός της θα μειωνόταν στα 10.000.000 περίπου[2]. Τη συνθήκη αποδέχτηκε η Κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης. Δεν τη δέχτηκαν όμως οι Τούρκοι εθνικιστές, που υπό την ηγεσία του Μουσταφά Κεμάλ[3]αγωνίστηκαν και πέτυχαν τελικά την μη εφαρμογή της.
Η Συνθήκη των Σεβρών υπεγράφη στις 28 Ιουλίου/10 Αυγούστου1920 στην πόλη Σεβρες (Sèvres) της Γαλλίας, φέρνοντας την ειρήνη ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και τις Συμμαχικές και σχετιζόμενες Δυνάμεις μετά τονΑ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκ μέρους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας έγινε αποδεκτή από τον σουλτάνοΜεχμέτ ΣΤ΄ ο οποίος προσπαθούσε να σώσει τον θρόνο του, αλλά απορρίφθηκε από το ανεξάρτητο κίνημα των Νεότουρκων. Το κίνημα υπό την ηγεσία του στρατηγου Μουσταφά Κεμάλ χρησιμοποίησε αυτή τη διένεξη για να αυτοανακηρυχθεί κυβέρνηση και να καταργήσει το χαλιφάτο.
Στην Ελλάδα παραχωρούνταν τα νησιά Ίμβρος και Τένεδοςκαι η ανατολική Θράκη μέχρι τη γραμμή της Τσατάλτζας κοντά στην Κωνσταντινούπολη. Η περιοχή της Σμύρνηςέμενε υπό την ονομαστική επικυριαρχία του Σουλτάνου αλλά θα διοικούνταν από Έλληνα Αρμοστή ως εντολοδόχο των Συμμάχων, και θα μπορούσε να προσαρτήθει στην Ελλάδα μετά από πέντε χρόνια με δημοψήφισμα. Το άρθρο 26 της Συνθήκης όριζε ακομα οτι αν οι οθωμανικές αρχές δεν συναινούσαν στην εφαρμογή της, θα εξέπιπταν από την κυριαρχία τους στην Κωνσταντινούπολη, την οποία θα μπορούσε να καταλάβει η Ελλάδα, κάτι το οποίο έντεχνα είχε προωθήσει ο Βενιζέλος.
Παράλληλα, η Βόρεια Ήπειρος ενσωματωνόταν στην Ελλάδα με το μυστικό Σύμφωνο Βενιζέλου – Τιττόνι. Η Ιταλία συμφώνησε ακόμα να παραχωρήσει τα Δωδεκάνησα (εκτός από τη Ρόδο και το Καστελλόριζο) στην Ελλάδα, και όταν η Βρετανία έδινε στο μέλλον την Κύπροστην Ελλάδα, τότε (μετά από δημοψήφισμα) θα παραχωρούταν και αυτά τα νησιά (η συμφωνία ακυρώθηκε αργότερα από την Ιταλία το 1922).
Τα στενά των Δαρδανελίων και η θάλασσα του Μαρμαρά αποστρατικοποιήθηκαν και έγιναν προσωρινά διεθνής περιοχή, οι Σύμμαχοι απέκτησαν τον οικονομικό έλεγχο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και τέλος καθορίζονταν η ισότητα και τα δικαιώματα των χριστιανικών μειονοτήτων.
Η επικύρωση της Συνθήκης δεν έγινε από κανένα συμμαχικό κοινοβούλιο (ούτε από το ελληνικό), καθώς μετά την επαναφορά του Κωνσταντίνου στον ελληνικό θρόνο, διαταράχθηκαν οι σχέσεις με τις συμμαχικές δυνάμεις, οι οποίες ποτέ δεν τον αναγνώρισαν ως αρχηγό του ελληνικού κράτους. Η Σοβιετική Ένωση έκανε ξεχωριστή συνθήκη με τους Οθωμανούς. Μετά την επικράτηση των Νεότουρκων, που μετέφεραν την πρωτεύουσα στην Άγκυρα, καθώς και την Μικρασιατική Καταστροφή, οι σύμμαχοι υπέγραψαν νέα συνθήκη ειρήνης (Συνθήκη της Λωζάνης) το 1923, με ευνοϊκότερους όρους για την (πλέον) Τουρκία.
The historic Astros and Agios Ioannis (Agiannis) are one community.
October 20,2022
Welcome to the historic Astros where in 1823 the Second National Assembly of the Greeks took place.
In 1823, the Second National Assembly of liberated Greece met in the historic Astros of Kynouria.
The historic Astros of Kynouria is located in the Eastern Peloponnese in the west beach of the Argolic gulf , where was the ancient city of Thyrea and the polis Astron, south of the first city in Europe the historic Argos and the seat of the Mycenaean culture, Mycenae.
Alexandros Mavrokordatos, president of the Executive Counsil (i.e. Prime Minister), in a letter dated April 22, 1823 states. “It is a pleasant task for me to inform the Philhellenic Committees that the National Assembly of liberated Greece was convened in Astros, in the bay of Nafplio” (Aristidedis N. Hatzis p. 12)
Not far from Astros, about 4 km, is Paralio Astros which has enchanting beaches and the “sun and sea” of the Argolic gulf is charming. Paralio Astros was built from 1832-1845 by the general Panos Zafeiropoulos and Akouros, as the inhabitants of the village honor with his statue in the central square, “SETTLER OF PARALIO ASTROS”.
The historic Astros is built at an altitude of 75 m. In the center of the plain of Thyrea, 40 km southeast of Tripoli and 33 km southwest of Nafplio and belongs to the prefecture of Arcadia. Astros and Agios Ioannis (Agiannis) Kynouria have been a community for at least eight hundred years.
With the first administrative division of the Greek state in 1835, it joined the Municipality of Thyreas, which had its original seat in Agios Ioannis from 1834. From 1841 to 1912, it was the winter seat of the Municipality of Thyreas, Agiannis was the summer seat. The Municipality of Thyreas was established by decree of 9 (21) November 1834/12 May 1835, according to which the first municipalities of Arcadia and Kynouria were established. In 1912, the old Municipal system of 1834 was abolished and the communities were established. The following communities emerged from the Municipality of Thyreas: Astros, Vervena, Xiropigadou, Paralio Astros, Meligou, Platanos and Haradros.
Since 1912 the settlement was the seat of the community of Astros which evolved into the Municipality of Astros in 1985. Since 1997 Astros is the seat of the Municipality of North Kynouria. The first official reference of the city with the name “Astros” is found in a gold bull of the year 1293.
For many centuries before the revolution of 1821 in different reports and maps the two settlements Astros and Agiannis are mixed, Astros refers to Astros, becomes Agiannis, Kalivia Astros, Agiannitika huts and Agiannis refers to Agiannis, becomes Astros, Astros, and Agiannis of Astros. It seems that Astros started from the xerokambi and the castle of Oria, Estella, which is located near Agiannis, to the castle of Paralio Astros or also Estella, (which is also mentioned in many maps as a castle), and its core was its inhabitants Agianni and today’s Astros and the settler of Paralio Astros, Agiannitis Akouros, who knew his place better than all of us, certainly agreed with them.
Astros and Agiannis have been a community for at least eight hundred years and most importantly the inhabitants are the same, they had and still have houses in Agiannis and Astros. Let us also remember what Thucydides told us, “the inhabitants are the states”…, not are states, cities and castles.
In the historic Astros of Kynouria we have it all.
“Here, the Second National Assembly of the Greeks met on March 30, 18 April 1823”
The “Holy Space” of the Second National Assembly of the Greeks is undoubtedly one of the most important historical monuments not only of Kynouria but also of our homeland.
1) We are close to everything ..
2) We have the “sun and the sea” of the Argolic, with many enchanting beaches.
3) We have a long history and very important archeological monuments
4) We have Parnon, “our mountains and our castles”.
5) We are the “Mount Athos” of Southern Greece.
We have our neighbors and the right infrastructure for holidays for everyone and for families.
Astros is not the center of the world, but it is very close to the most important Archaeological Sites and Museums of our country that with day trips from Astros are easily visited by many of our friends when choosing Astros for the basis of their annual vacation.
Palamidi in Nafplio (33 km), Mycenae (43 km), the Epidaurus Theater (70 km), Olympia (170 km), the Parthenon, the Acropolis and the Acropolis Museum in Athens (170 km), Delphi ( 288 km) and Mystras (88 km).
The Municipality of North Kynouria, based in the historic Astros, consists of 26 Local Apartments and 40 settlements, located in the northeastern part of the Prefecture of Arcadia and east is bathed by the waters of the Argolic Gulf. We have a long history and very important archeological monuments.
In all of Thyeratida Earth (Thyrea) it is not an exaggeration to say that a small stone and you will find a historical monument and an archaeological treasure. In Astros, March 30 – April 18, 1823, the Second National Assembly of the Greeks met, with the main purpose of the revision and modernization of the Constitution which had been voted in 1822 AD, during the First National Assembly in Epidaurus, for this and was named “Law of Epidaurus”. The Karytsioti school played a leading and decisive role in making Agiannis the capital of revolutionary Greece from August 15 to October 1, 1822. Like Astros, all the neighboring villages have contributed much to the Greek revolution of 1821 and have a long history. The most important historical villages are Agios Ioannis <Agiannis>, Vervena, Doliana, Agios Petros, Prastos, Kastanitsa, Paralio Astros, Korakovouni and Sitaina.
In the neighboring Tsakonochoria, Prastos, Kastanitsa, Sitaina, Agios Andreas, Leonidio and Tyros, the Tsakonian dialect is spoken until today, which has its roots in ancient Doric, “today they speak ancient Greek”. In Tsakonian villages there are signs with the inscription “Kaour Ekane”, which means welcome. The Tsakonian “ts’es’ poiou” means what you do (comes from the ancient verb I do ).
We have the right infrastructure for holidays for everyone and for families Today Astros and Thyrea in general is a beautiful small town that has everything it needs to please and the most demanding visitor. Athens is 170 km, about two hours, the airport about 200 km and ‘Astros has the best and “famous Attic climate“, without the exhaust gases of Athens (the real distance directly from Athens is about 100 km opposite Piraeus ..)
Astros and Thyrea have a health center, banks, restaurants, hotels, stadiums, shops, many gas stations, many cars and whatever else the small towns have and Tripoli and Nafplio are close to half an hour. Astros has become a global holiday destination and our secret is “whoever comes to our place will definitely come again and will definitely bring his friends”, as the German guests from a fellow citizen did. In Paralio Astros it has apartment owners from Athens and the Diaspora, who often come to enjoy the enchanting beaches of the Argolic in a wonderful Attic climate. Astros and Thyrea are visited regularly every year by Germany, Italy, France, England, Athens, our entire homeland, the Greek Diaspora and the whole world. It is no coincidence that we heard on Portes beach a friend of ours from the Diaspora who said in a court from Italy, our regular visitor for ten years, “you will surely become mayor soon”. Also “little Paris” Agiannis and the other traditional villages of Parnon are very close.
We have it all and we are close to everything, we are waiting for you in the hospitable historic Astros, Kynouria.
Astros and Agios Ioannis (Agiannis) are one community.
The historic Astros of Kynouria is located in the Eastern Peloponnese in the west beach of the Argolic gulf , where was the ancient city of Thyrea and the polis Astron, south of the first city in Europe the historic Argos and the seat of the Mycenaean culture, Mycenae.
Welcome to the historic Astros where in 1823 the Second National Assembly of the Greeks took place.
Τα δύο σπουδαιότερα ιστορικά μνημεία της Θυρεάτιδας Γης αναμφισβήτητα είναι η Σχολή Καρυτσιώτη και ο «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνικής Συνέλευσης των Ελλήνων .
O Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, πρόεδρος του Εκελεστικού (δηλ.Πρωθυπουργός) , σε επιστολή στις 22 Απριλίου 1823 αναφέρει . «Αποτελεί ευχάριστο καθήκον για μένα να ενημερώνω τα Φιλελληνικά Κομιτάτα πως η Εθνοσυνέλευση της απελευθερωμένης Ελλάδας συνήλθε στο Άστρος, στον κόλπο του Ναυπλίου» (Αριστείδης Ν. Χατζής σελ 121).
«Δημήτριος Καρυτσιώτης, “Παραιτώ της πατρίδος μου το κτίριον της Σχολής και το υποτακτικόν( Αγροκήπιο) του Άστρους με όλα τα συμπεριλαμβανόμενα εις το κοντράτο (συμβόλαιο) καμωμένου παρ εμού.Μάϊος 1819 Δ.Καρυτσιώτης»
Από το ίδιο σιγίλλιο του 1638 πληροφορούμαστε ότι ο Αγιάννης έγινε πατριαρχική εξαρχία «χάριν βεβαίως τῆς Σχολῆς τοῦ Ἀγίου Ἱωάννου, λειτουργούσης πολλοῦ παλαιότερον». Σύμφωνα, λοιπόν, με το συγκεκριμένο απόσπασμα στον Άγιο Ιωάννη λειτουργούσε σχολείο, πολύ πριν το 1638. Στον Άγιο Ιωάννη, λειτουργούσαν επίσης και «κατώτερα» σχολεία, όπως αυτό του Παπακυριακού και κρυφά σχολεία, αρχικά στο Μετόχι της Μονής Λουκούς, Άγιος Δημήτριος και αργότερα στους νάρθηκες των εκκλησιών του χωριού.
Oι Αγιαννίτες πραγματικά δεν παραδόθηκαν ποτέ στους κατακτητές και για απόδειξη με το τρόπο τους κατάφεραν να κρατήσουν τα σχολεία τους ανοικτά όλη την διάρκεια του τούρκικου ζυγού και διατήρησαν κρυφά και φανερά αναμμένη την φλόγα του έθνους.
Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία για πολλά χρόνια και ακόμα μέχρι σήμερα, αφού όλοι οι Αγιαννίτες με πολύ μόχθο και με κάθε θυσία επιθυμούσαν τα παιδιά τους να μάθουν γράμματα και σαν απόφοιτοι “καλαμαράδες ” να αλλάξουν την ζωή τους ,σύμφωνα με τις “έξυπνες ” προσδοκίες του μεγάλου ευεργέτη τους Δημητρίου Καρυτσιώτη. Στη σχολή φοιτούσαν νέοι από την ευρύτερη περιοχή και από όλη την Ελλάδα.
Η προεπαναστατιμένη Ελλάδα είχε πολλά μικρά “κρυφά” και λίγα φανερά σχολεία. Ένα από τα ελάχιστα φανερά σχολεία ήταν και η περίφημη καλιμάρμαρος Σχολή Καρυτσιώτη που είχε κτιστεί το 1798 στον Αγιάννη 23 χρόνια πριν την Ελληνική επανάσταση και το παράρτημα της Σχολής στο Άστρος το 1805 , και αυτό έχει μεγάλη σημασία. Είχε κτιστεί στο λόφο Κουτρί του Αγιάννη Κυνουρίας και ήταν ένα από τα λίγα “πανεπιστήμια” της προεπαναστατικής πατρίδας μας και οι μαθητές της ήταν από ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά μας. Ο μεγαλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης, πανίσχυρος Αγιαννίτης πατριώτης της διασποράς, βρήκε τον τρόπο να επιτρέψουν οι 400 χρόνια κατακτητές Τούρκοι το κτήσιμο και την λειτουργία της σχολής στον Αγιάννη το 1798 και στο παράρτημα της σχολής Καρυτσιώτη στο Άστρος Κυνουρίας ,που άνοιξε το 1805.
Επίσης το 1798 σε αριστοκρατικό και περίβλεπτο σημείο της παραλίας της Τεργέστης άρχισε την ανέγερση μεγαλοπρεπούς μεγάρου, τελείωσε το 1805, και προς τιμήν της ιδιαίτερης πατρίδας του, ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μας έθεσε την επιγραφή «ΆΣΤΡΟΣ». Μετά τον θάνατο του το μέγαρο είναι γνωστό σαν Palazzo Carciotti. Ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μαςέφυγε από την Καρύτσα του Αγιάννη 15 χρονών το 1756, αλλά δεν ξέχασε ποτέ την πατρίδα του, τον Αγιάννη και το Άστρος και για το λόγο αυτό ονόμασε το κτήριο στην Τεργέστη «ΑΣΤΡΟΣ», που θυμότανε καλά από το 1756 . Η παραλιακή οδός εμπρός από το μέγαρο ονομαζόταν Viad ei Greci (οδός των Ελλήνων) και η παραλία «Riva Carciotti» ( Από την Σμαράγδη Ι. Αρβανίτη).
Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία , έπαιξε πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο για να γίνει ο Αγιάννης πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας, από τις 22 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 και για να γίνει η Β’Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων στο Άστρος το 1823.Το “κυβερνείο” που βρίσκεται πολύ κοντά στη σχολή Καρυτσιώτη του Αγιάννη ήταν η έδρα της κυβέρνησης. Πριν την Εθνοσύνελευση είχε προηγηθεί το καταλυτικό κτίσιμο της Σχολής Καρυτσιώτη.
“Εν τούτω τω τόπω συνήλθεν η Β΄ Εθνική Συνέλευσις των Ελλήνων, 30 Μαρτίου – 18 Απριλίου 1823»
O «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων είναι αναμφισβήτητα ένα από το σημαντικότερα ιστορικά μνημεία όχι μόνο της Κυνουρίας, αλλά και της πατρίδας μας.
Το Ελληνικό κράτος αναγνωρίζοντας την μεγάλη προσφορά της Σχολής Καρυτσιώτη και του«Ιερού Χώρου» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων στο Ελληνικό έθνος εκήρυξε σαν «ιστορικόν διατηρητέον μνημείον», «ιστορικό τόπο»και «αρχαιολογικόν χώρον».Διδακτήριον Άστρους
Χαρακτηρίζουμε ως ιστορικό τόπο το εναπομείναν σήμερα τμήμα εκτάσεως 18.850 τα.μ. του παλαιού αγροκηπίου (συνολικής εκτάσεως 46 στρεμμάτων), το οποίο ανήκε στη Σχολή Καρυτσιώτη…..
Ο χώρος αυτός είναι τμήμα του αγροκηπίου – αρχικά 46 στρεμμάτων, το οποίο είχε δωρίσει ο Δημήτριος Καρυτσιώτης στη Σχολή, την οποία είχε ιδρύσει το 1805 – δενδροφυτεμένου με πορτοκαλιές, λεμονιές και ελιές, το προϊόν των οποίωνχρησιμοποιούνταν για την πληρωμή των δασκάλων της Σχολής και την κάλυψη των εξόδων της.
Στο αγροκήπιο αυτό έλαβαν χώρα δύο σημαντικά γεγονότα της Επαναστάσεως, το γνωστό ως «κολοκοτρωναίικο τραπέζι της συμφιλίωσης» στις 19 Ιουνίου 1821, στο οποίο είχαν προσέλθει οι οπλαρχηγοί, προκειμένου να ξεπεραστούν οι αντιθέσεις και να ομονοήσουν για την επιτυχία της Επανάστασης που τότε ξεκινούσε, καθώς επίσης και η Β΄ Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων (30 Μαρτίου έως τις 18 Απριλίου του 1823)με την παρουσία οπλαρχηγών, πολιτικών, πλήθους λαού και στρατού. Εντός της Σχολής η οποία περιλαμβάνεται στον υπό κήρυξη χώρο, συντάχθηκε η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης».
Το Ναύπλιο, που είχε αρχικά επιλεγεί για να πραγματοποιηθεί η Συνέλευση, απορρίφθηκε καθώς εθεωρείτο«τόπος μερικός», δηλ. κομματικός, υπό την απόλυτο επιρροή του Κολοκοτρώνη. Έτσι, επιλέχθηκε τελικά το Άστρος για την Εθνοσυνέλευση ως«τόπος του Έθνους».“Οι συνεδριάσεις έγιναν στην ύπαιθρο, «μέσα εις ένα περιβόλι», σύμφωνα με τον Κολοκοτρώνη.
Στις 13 Απριλίου 1823, αναθεωρήθηκε το Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος, το σύνταγμα το οποίο είχε ψηφιστεί την 1η Ιανουαρίου 1822 από την Α’ Εθνοσυνέλευση Επιδαύρου. ΤονέοΣύνταγμαονομάστηκε«ΝόμοςτηςΕπιδαύρου» (δείχνοντας τη συνέχεια του νέου Συντάγματος με το προηγούμενο).
Ένα από τα σημαντικά σημεία της Β’ Εθνοσυνέλευσης είναι η κατάργηση της αρχιστρατηγίας, απόφαση που αν και χωρίς αναφορά στο όνομά του, κατάργησε τη θέση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.Η απόφαση θεωρήθηκε σαν διακήρυξητου δημοκρατικού πολιτεύματος ,που όλες οι εξουσίες ανήκαν στους εκλεγμένους από καθολική ψηφοφορίααντιπροσώπους του έθνους.
«Δημήτριος Καρυτσιώτης, “Παραιτώ της πατρίδος μου το κτίριον της Σχολής και το υποτακτικόν( Αγροκήπιο) του Άστρους με όλα τα συμπεριλαμβανόμενα εις το κοντράτο (συμβόλαιο) καμωμένου παρ εμού.Μάϊος 1819 Δ.Καρυτσιώτης»
Διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης -«Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου Καρυτσιώτη»και «Ήδη δε μετά δεκαέξ μήνας Δευτέραν να συγκροτήση εν Άστρει συνέλευσιν» Διονύσιος Κόκκινος Ιστορία Ελληνικής Επανάστασης (τόμος 3ος Σελίδες 475-476)
Σημαντικό είναι επίσης το καταληκτικό κείμενο της Εθνοσυνέλευσης όπου γίνεται επαναδιακήρυξη της Εθνικής Ανεξαρτησίας και της απόφασης για συνέχιση της Επανάστασης με κάθε θυσία.
Η Συνέλευση, στα πρότυπα των Συνταγμάτων της Γαλλικής Επανάστασης του 1789 μ.Χ., συνέταξε και τη «Διακήρυξη της Β΄ των Ελλήνων Συνελεύσεως».
Η διακήρυξη αρχίζει με τις φράσεις:“Τρίτον ήδη χρόνον διαρκεί ο υπέρ ανεξαρτησίας εθνικός των Ελλήνων πόλεμος και ο τύραννος ούτε κατά γην ούτε κατά θάλασσαν ηυδοκίμησεν. Ενώ δε αι τυραννοκτόνοι χείρες των Ελλήνων έπεμψαν μυριάδας Τούρκους εις άδου, και φρούρια απέκτησαν, και την επικράτειαν εξησφάλισαν, ο δε κρότος των ημετέρων όπλων, αντηχήσας, διετάραξε το Βυζάντιον, ευτύχησε το έθνος να διακηρύξη εν Επιδαύρω κατά πρώτον ως έθνος, την ανεξαρτησίαν του, να νομοθετήσει και εθνικήν να καταστήση διοίκησιν.Ήδη δε μετά δεκαέξ μήνας Δευτέραν να συγκροτήση εν Άστρει συνέλευσιν ....»
Οι πληρεξούσιοι της εθνοσυνέλευσης και ο Κολοκοτρώνης ετίμησαν το μεγάλο εθνικό ευεργέτη μας Δημήτριο Καρυτσιώτη, «Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου του Καρυτσιώτου», λέει η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης. Η συνέλευση απάντησε με την διακήρυξη ,στην υφήλιο και τους μεγαλους της εποχής .«Είμεθα αποφασισμένοι να ανεξαρτισθώμεν, ως έθνος αυτόνομον και ανεξάρτητον».”λίγο επίκαιρο σήμερα…
Not far from Astros, about 4 km, is Paralio Astros which has enchanting beaches and the “sun and sea” of the Argolic gulf is charming. Paralio Astros was built from 1832-1845 by the general Panos Zafeiropoulos and Akouros, as the inhabitants of the village honor with his statue in the central square, “SETTLER OF PARALIO ASTROS”. Paralio Astros, the amphitheatric coastal village of Arcadia with its picturesque alleys and traditional tile-roofed houses, intensively resembles a Greek Island.
“With the main feature of the area the” meeting “of the beautiful mountain with the sparkling sea, the Municipality of North Kynouria invites its visitors on a magical journey.”
From our Municipality
« One of the most famous summer resorts in the Peloponnese is experiencing rapid growth in recent years due to the short distance from the urban centers. It is 165 km from Athens and 49 from Tripoli. It has developed tourist infrastructure for every taste, kilometers of beaches with crystal clear waters and the possibility of marine activities. Area visitable all year round, ideal for weekends and three days. There is a Nautical Sailing Club in Paralio Astros, while there is a possibility of excursions to the islands of the Saronic Gulf and the villages of Kynouria. The picturesque natural harbor and the so-called “Island” by the locals with an incredible view of the Argolic Gulf are of special beauty. “Island” is the name of a part of the settlement that is built on the slopes of an asteroid hill. The houses in this part have retained their traditional color while at the top there is the famous medieval castle of Paralio Astros. Every summer in the small theater of the town there are many cultural events, while the sports activities are rich»
The most picturesque Paralio Astros, “the island” Paralio Astros, is perched on the hill and the ancients called the hill the “island”. Paralio Astros has nothing to envy from any Aegean island, it has it all, it is only two hours from Athens, it is very close “to the mountain” Parnonas, from its port the access to the “Aegean islands” is easy, is located close to the most important archaeological sites of our country and is very close to the historic Astros, the historic Agiannis and beautiful historical traditional villages.
For visitors Kynouria has a number of activities depending on the mood and physical endurance! Of course in summer the beaches of the area are full of life and invite the visitor to enjoy them. Portes, Atsiganos, Anavalos, Xiropigado, Heronissi, Arkadiko village and Kryoneri, are just some of the options we suggest! Those who wish to explore the beautiful waters of the area, can dive in the Arcadian village, Xiropigado and Paralio Astros.
“The Aegean Islands” are beautiful and offer many attractions that we all “must” visit. After all, it is not a coincidence that the prevailing view <the Greek name Atlantis helps this view> that in the Aegean existed about 12,000 years ago and Atlantis <Atlantis> which was the center of the world ….. There are many ways we can visit Aegean.
From the picturesque port of Paralio Astros in the summer there are many cruises to the “Aegean islands Spetses, Hydra
How to get there: From Athens airport follow the route to Athens, Corinth, Tripoli, exit to Argos (At the exit Sterna after Nemea), Argos, Tripoli (from the old road), exit to Astros (Left after the Mills), Astros.
Distances are from Astros, Paralio Astros is 4 km away from Astros
Astros is approximately 34 km from Argos, 33 km from Nafplio, 40 km from Tripoli, 48 km from Leonidio, 82 km from Sparta, 90 km from Mystras, 170 km from Athens and 200 km from Athens Airport.
In Astros and Paralio Astros there are many hotels and restaurants with traditional food, as in most neighboring villages.
Other options for Accommodation / Food: it is in Nafplio (33 km), in Tripoli (40 km),
Accommodation & Catering from the website of our municipality
For health issues there is the Astros Health Center in Astros, also many clinics and in Tripoli the Panarkadiko Hospital (see useful telephone numbers)
Schools, kindergartens: In Astros there is a kindergarten, elementary and high school, also lessons are given by private teachers for foreign languages and other subjects
Paralio Astros From Wikipedia, the free encyclopedia
«Paralio Astros is a seaside village in Arcadia. It belongs to the Municipality of North Kynouria and according to the national census of 2011 has a population of 1,043 inhabitants [2]. Formerly, the current existing Local Community of Paralio Astros (te as a Municipal District), was an independent Community, within the boundaries of the former Province of Kynouria
Paralio Astros Castle
The castle played an important role during the Turkish occupation. During the period of 1821, rich foreign merchants, brothers Zafeiropoulos (Konstantinos, Ioannis and Panagiotis), originally from Agios Ioannis, fortified the castle, building their houses there. On August 4, 1826, 1,200 soldiers locked inside the castle defeated the numerous army of Ibrahim who was besieging it. In 1833, Panos Zafeiropoulos (Akouros), dedicated the castle to the Kingdom of Greece and to King Otto. At the beginning of the 20th century, the castle was abandoned and deserted».
Panos Zafeiropoulos, was the most important Agiannitis before the revolution of 1821 and his contribution to Thyreatida Earth and his homeland is incalculable and went through the fine print of history.
“At the beginning of July 1826, the military corps of Panos Zafeiropoulos slaughtered 400 Arabs in an ambush set up by Mehmet aga of Tripoli. This was a very heavy blow to the Ottomans. That is why Ibrahim Pasha completely destroyed Agios Ioannis and the whole province of Agios Petros “
Ibrahim slaughtered and burned the whole Peloponnese, but he could never defeat Akuros, although he had been temporarily captured, not even in the castle of Paralio Astros, someone had to resist… and it is our great honor, this was Agiannitis Panagiotis Zafe Ακουρος).
500 books were saved from the burning of the School, which were kept in 1827 in the house of Zafeiropoulaia (Castle of Paralio Astros). These books were, according to tradition, placed in an old wooden library located in the offices of the School. Many of these books have been saved and recorded today. These books were mostly texts of ancient philosophers and writers, ecclesiastical texts, textbooks of physics, mathematics, etc. “
The settlement of Paralio Astros has a long history with the first important settlement by the Aeginians who were fortified in Paralio Astros in 424 BC. The construction of this fortification project was stopped by the Athenians, who at the same time, led by Nikias, came to Thyrea, captured it and destroyed it. But the Aeginians also settled in Agiannis, as historians report that the Aeginites came from Aeginites. Before the revolution of 1821 the Agiannites brothers Zafeiropoulos and many Agiannites made the second large settlement in Paralio Astros, and today many names from Paralio Astros are Agiannitika names.
“In November 1824, the Zafeiropoulos brothers began the restoration work of the ruined Frankish Castle of Paralio Astros and were completed in August 1825. More than 200,000 groschen were spent on the construction (according to a report by the widow Euphrosyne). The Zafeiropoulos brothers now settled permanently in the Castle and were the first settlers of Paralio Astros. Many Agiannites followed them and settled permanently in Paralio Astros, between 1825 – 1828 and later. These were mainly fighters who belonged to his military corps. The first Agianni families that followed the Zafeiropouloi were indicative: the family of Paschos, Logothetis, Nikolaidis, Maroudis (some of its members), Zafeiris (some of its members), Koralli, Bortzou, Diamantis, Karabatsou, Konstantinos, Vasilitheou, Vasileinos, etc., as well as the Avrantini and Nestora families from Spetses. We receive information about the first inhabitants of Paralio Astros from the memoir of Agiannitis Michael Logothetis, who was also the first president of Paralio Astros and from electoral lists of 1871 & 1881. “
Paralio Astros was built from 1832-1845 by the general Panos Zafeiropoulos and Akouros, as the inhabitants of the village honor with his statue in the central square, “SETTLER OF PARALIO ASTRO”.
By extension we can say that the inhabitants of Agiannis, Astros and Paralio Astros are almost the same inhabitants.
Administrative changes of the Local Authorities of D. Thyreas, Prefecture of Arcadia
Government Gazette 16A – 24/05/1835 Establishment of the municipality based in the settlement of Agios Ioannis
Government Gazette 5A – 08/03/1841 The settlement of Astros is defined as the winter seat of the municipality, The settlement of Agios Ioannis is defined as the summer seat of the municipality
ADMINISTRATIVE CHANGES IN SETTLEMENTS Paralion Astros (Arcadia)
With the actions of the Zafeiropoulos, the settlement named Paralio Astros was annexed to the municipality of Thyreas in 1845.
Government Gazette 32A – 08/12/1845 The settlement is annexed to the municipality of Thyreas
Government Gazette 252A – 24/08/1912 The settlement is detached from the municipality of Thyreas and is designated as the seat of the community of Paralio Astros
It is no coincidence that in the electoral list of 1871 of “Common. Paralio ‘Astros’ is mentioned first by Anastasios Paschos from Agiannis , a landowner.
See the links for more
From the Astros of the Sea electoral list of 1871
(Από το Άστρος της Θαλάσσης εκλογικό κατάλογο του 1871,1881)
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους παραμένει αδικαιολόγητα κλειστό (!), αρχικά με την πρόφαση της ρωγμής το 2008 ,που έγινε αργότερα πρόφαση της στατικής επάρκειας , άνοιξε προσωρινα το 2018, και σήμερα είναι η πρόφαση για την μελέτη, που έγιναν αργότερα πολλές μελέτες..και την πρόσφατα καινούργια «Αρχαιολογική Μελέτη», που “ξέχασε” το ΥΠΠΟΑ το 2015,2016, 2018,2020 και τις άλλες μελέτες που θα βρει αργότερα…
Το ΥΠΠΟΑ περίπου το 2018 ,(2017?) ρώτησε το δήμο νακάνειτηνμελέτηγιατομουσείο , γιανατοανοίξει.
Δεν έχουμε τό σχετικό έγγραφο του ΥΠΠΟΑ . Θέλουμεναδούμεαυτότοέγγραφοέχειμεγαλησημασία.
Ο Δημος μας έκανε την μελέτη.
Η από 31.05.2018 διαβίβαση της στατικής μελέτης με τίτλο «Έλεγχος στατικής επάρκειας Αρχαιολογικού Μουσείου Άστρους» από την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας στην Υπηρεσία μας
Το ΥΠΠΟΑ όταν έλαβε την πρόσφατη «μελέτη» , όχι τις μελέτες, πουείχεαπαιτήσεινωρήτερα, έψαξε αδικαιολόγητα πίσω στο μακρυνό 2011 και βρήκε τις άλλες «μελέτες». Δεν ανέφερε τίποτα για την απόφασηκαιτουςόρουςτουυπουργούτο 2011, για την έγριση και παραλαβή του έργου απότοΥΠΠΟΑ ,τηΠεριφέρειακαιτοΔήμοΒόρειαςΚυνουρίαςτο 2015,«το μουσείο είναι έτοιμο να λειτουργήσει» με πολλά έγγραφα του ΥΠΠΟΑ από το 2015 μέχρι το 2018, τηναπόφαση ,τηνανακοίνωσηκαιτοάνοιγματουμουσείουτο 2018, και φυσικά ούτε την συμφωνία και την μελέτη που έγινε το 2018 και το 2021.
Ευχαριστούμε το κ.Μαρτίνο που έκανε την μελέτη. Νομικά και διοικητικά το ΥΠΠΟΑ υποχρεούται να κάνει την δουλειά του και να ανοίξει το Μουσείο με τις κατάλληλες ενέργειες της μελέτης. Οι Ελληνικές και Ευρωπαικές αρχές αυτό θα απαιτήσουν από το ΥΠΠΟΑ. Να εφαρμόσει και την συμφωνία του 2020-2021
Το Ελληνικό κράτος αναγνωρίζοντας την μεγάλη προσφορά της Σχολής Καρυτσιώτη στο Ελληνικό έθνος εκήρυξε σαν «ιστορικόνδιατηρητέονμνημείον»,«ιστορικότόπο»και«αρχαιολογικόνχώρον».
“Στο αγροκήπιο αυτό έλαβαν χώρα δύο σημαντικά γεγονότα της Επαναστάσεως, τογνωστόως«κολοκοτρωναίικοτραπέζιτηςσυμφιλίωσης»στις 19 Ιουνίου 1821, στο οποίο είχαν προσέλθει οι οπλαρχηγοί, προκειμένου να ξεπεραστούν οι αντιθέσεις και να ομονοήσουν για την επιτυχία της Επανάστασης που τότε ξεκινούσε, καθώς επίσης και ηΒ΄ΕθνοσυνέλευσητωνΕλλήνων (30 Μαρτίουέωςτις 18 Απριλίουτου 1823)με την παρουσία οπλαρχηγών, πολιτικών, πλήθους λαού και στρατού. ΕντόςτηςΣχολήςηοποίαπεριλαμβάνεταιστονυπόκήρυξηχώρο, συντάχθηκεηδιακήρυξητηςΕθνοσυνέλευσης”.
Διακρίνεται η Σχολή Καρυτσιώτη στο Άστρος (Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους ), ο «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων με την κίτρινη γραμμή και σε μπλε γραμμή το Προαύλιο της Σχολής Καρυτσιώτη.
Ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης (1741-1819) γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη (Αγιάννη) και κατά την Αγιαννίτικη παράδοση έφυγε το 1756 από την τοποθεσία Καρύτσα του Αγιάννη , δέκα πέντε χρονών «με το ένα τσαρούχι». Το 1798 έκτισε την μεγαλοπρεπή και «καλλιμάρμαρο» Σχολή Καρυτσιώτη στον λόφο Κουτρί στον Αγιάννη και το 1805 έκτισε στο Άστρος το παράρτημα της Σχολής του Αγίου Ιωάννη. Επίσης το 1798 σε αριστοκρατικό και περίβλεπτο σημείο της παραλίας της Τεργέστης άρχισε την ανέγερση μεγαλοπρεπούς μεγάρου, τελείωσε το 1805, και προς τιμήν της ιδιαίτερης πατρίδας του, ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μας έθεσε την επιγραφή «ΑΣΤΡΟΣ».
Δημήτριος Καρυτσιώτης. Εις τη διαθήκην του την 27η Φεβρουαρίου 1819 στη Τεργέστη, εις παράγραφον 5 της διαθήκης του «5) Αφήνω εις την πατρίδα μας (χωρίον μας) το κτίριον του σχολείου και την περιουσίαν του Άστρους(Astro)ως είναι»( Φλουδας ,Θυρεατικα Β’ σελ 312).
«Παραιτώ τηςπατρίδοςμουτο κτίριον της Σχολής και το υποστακτικόν (Αγροκήπιο) τουΆστρους με όλα τα συμπεριλαμβανόμενα εις το κοντράτο (συμβόλαιο) καμωμένου παρ εμού.Μάϊος 1819 Δ.Καρυτσιώτης» ….. «εις σιτηρέσιον του σχολείου τας προσόδους υποστατικού αξιολόγου πολυδένδρου και ευκάρπου».
Το Ελληνικό κράτοςαναγνωρίζοντας την μεγάλη προσφορά της Σχολής Καρυτσιώτη στο Ελληνικό Έθνος, κήρυξε «αρχαιολογικόν χώρον»την τοποθεσία «Κουτρί» στον Αγιάννη ,όπου είχε χτιστεί το 1798 η Σχολή Καρυτσιώτη, «ιστορικόν διατηρητέον μνημείον»το παράρτημα της Σχολής Καρυτσιώτη στο Άστρος που είχε χτιστεί το 1805 ( στην διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης ονομάστηκε Μουσείο Καρυτσιώτη) και τμήμα του Αγρογήπιο Καρυτσιώτη «ιστορικό τόπο».
Το ΥΠΠΟΑ κήρυξε ως ιστορικό τόπο τμήμα εκτάσεως 18.850 τ.μ. του παλαιού αγροκηπίου ,συνολικής εκτάσεως 46 στρεμμάτων, το οποίο ανήκε στη Σχολή Καρυτσιώτη. Στο «ιστορικό τόπο» των 18.850 τ.μ. του αγροκηπίου περιέχονται οι χωριστοί γειτονικοί χώροι, ο«Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων , το Προαύλειο της Σχολής Καρυτσιώτηκαι η πλατεία Καρυτσιώτη.
Ο Ιερός Χώρος έχει έκταση περίπου 420 τ.μ. και ονομαζόταν «Περιβολάκι των δασκάλων». Οι εκάστοτε διδάσκαλοι της Σχολής νέμονταν τα προϊόντα του έως το 1899, όταν όλο το περιβόλι του Καρυτσιώτη περιήλθε στο Κράτος, ως Δημόσιο Αγροκήπιο. «εις σιτηρέσιον του σχολείου τας προσόδους υποστατικού αξιολόγου πολυδένδρου και ευκάρπου».
Ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μας ,είχε επίσης προετοιμάσει και την επιγραφή για τον τάφο του, που μας δείχνει συνοπτικά τον χαρακτήρα του, την αγάπη του για την πατρίδα του ,που δεν ξέχασε ποτέ, και την δέσμευση του για «γράμματα» και μόρφωση των νέων της πατρίδας του.
Από το http://www.arcadiaportal.gr,Εύα Γαλανιάδη «Το επίγραμμα στον τάφο του,(πού έχει σημασία έγραψε ο ίδιος), το οποίο παραθέτουμε στα νέα ελληνικά, συμπυκνώνει εύγλωττα όλη του την πορεία:» …«Εδώ κείται ο Δημήτριος Καρυτσιώτης, ο οποίος κατά την ευσέβεια, την επιείκεια και κατά την τιμιότητα στις συμβολαιογραφικές πράξεις σε όλους τους Έλληνες και ξένους ήταν σεβαστός έως την τελευταία μέρα της ζωής του, και ο οποίος ουδέποτε λησμόνησε την ιδιαίτερη πατρίδα του, και ίδρυσε σε αυτήν σχολείο με δικές του δαπάνες, για να ανακτήσει η νεότητα του τόπου και των γύρω περιοχών την πατροπαράδοτη αρετή».
Από το ίδιο σιγίλλιο του 1638 πληροφορούμαστε ότι ο Αγιάννης έγινε πατριαρχική εξαρχία «χάρινβεβαίωςτῆςΣχολῆςτοῦἈγίουἹωάννου, λειτουργούσηςπολλοῦπαλαιότερον». Σύμφωνα, λοιπόν, με το συγκεκριμένο απόσπασμα στον Άγιο Ιωάννη λειτουργούσε σχολείο, πολύ πριν το 1638. Στον Άγιο Ιωάννη, λειτουργούσαν επίσης και «κατώτερα» σχολεία, όπως αυτό του Παπακυριακού και κρυφά σχολεία, αρχικά στο Μετόχι της Μονής Λουκούς, Άγιος Δημήτριος και αργότερα στους νάρθηκες των εκκλησιών του χωριού.
Επέτειος 25ης Μαρτίου στα χρόνια του ΄50. Από το αρχείο της οικογένειας Κορδογιάννη.
Μαθητές και μαθήτριες ντυμένοι όμορφα για την γιορτή της 25ης Μαρτίου την δεκαετία του 1950 μροστά στο τότε γυμνάσιο Άστρους στη σχολή Καρυτσιώτη, σήμερα Αρχαιλογικό Μουσείο Άστρους .Διακρίνεται καθιστός στη μέση μπροστά ο φιλόλογος Ιωάννης Αρβανίτης ( δεν τον πρόφτασα είχε φύγει για Κωνσταντινούπολη η Γαλλία )και πίσω του όρθιος και ο ψηλότερος ο σεβαστός καθηγητής μας μαθηματικός Λάμπρος Κορδογιάννης. πού αν και ήταν αυστηρός για πολλούς στη βαθμολογία (το 10 και 12 σύννεφο…)
Η Σχολή Καρυτσιώτητου Αγιάννη και περισσότερο το παράρτημα της σχολής στο Άστρος,λειτούργησε από το 1805 μέχρι το 1971, έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία για πολλά χρόνια και ακόμα μέχρι σήμερα, αφού όλοι οι Αγιαννίτες και οι Αστρεινοί με πολύ μόχθο και με κάθε θυσία επιθυμούσαν τα παιδιά τους να μάθουν γράμματα και σαν απόφοιτοι «καλαμαράδες» να αλλάξουν την ζωή τους ,σύμφωνα με τις «έξυπνες» προσδοκίες του μεγάλου ευεργέτη τους Δημητρίου Καρυτσιώτη. Οι απόφοιτοι της Σχολής Καρυτσιώτη μέχρι την δεκαετία του 1970 «έφαγαν» με τα άρβυλα τα σκαλοπάτια της σχολής και αποκαλούντο «καλαμαράδες»( έγραφαν με το καλαμάρι, και ήξεραν γράμματα …, δηλαδή ήταν μορφωμένοι) , και προσέφεραν πολλά στο έθνος. Στη σχολή φοιτούσαν νέοι από την ευρύτερη περιοχή και από όλη την Ελλάδα.
Από τη γειτονική Σχολή Καρυτσιώτη πέρασαν χιλιάδες μαθητές που με τα άρβυλα τους «έφαγαν» τα σκαλοπάτια του κτηρίου, που ένας ανόητος υπάλληλος αντικατάστησε με καινούργια μάρμαρα , γιατί δεν ήξερε και «ούτε υπήρχε άλλος τρόπος» να διατηρήσει την ιστορία μας και την ασφάλεια των επισκεπτών.
Η προεπαναστατιμένη Ελλάδα είχε πολλά μικρά «κρυφά» και λίγα φανερά σχολεία. Ένα από τα ελάχιστα φανερά σχολεία ήταν και η περίφημη Σχολή Καρυτσιώτη που είχε κτιστεί το 1798 , 23 χρόνια πριν την Ελληνική επανάσταση και αυτό έχει μεγάλη σημασία. Είχε κτιστεί στο λόφο Κουτρί του Αγιάννη Κυνουρίας και ήταν ένα από τα λίγα «πανεπιστήμια» της προεπαναστατικής πατρίδας μας και οι μαθητές της ήταν από ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά μας. Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης, πανίσχυρος Αγιαννίτης πατριώτης της διασποράς, βρήκε τον τρόπο να επιτρέψουν οι 400 χρόνια κατακτητές Τούρκοι το κτίσιμο και την λειτουργία της σχολής στον Αγιάννη και στο παράρτημα της σχολής Καρυτσιώτη στο Άστρος Κυνουρίας ,που άνοιξε το 1805.
Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία επίσης έπαιξε πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο γιαναγίνειοΑγιάννηςπρωτεύουσατηςεπαναστατημένηςΕλλάδας, από τις 22 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 και για ναγίνειηΒ’ΕθνοσυνέλευσητωνΕλλήνωνστοΆστροςτο 1823.Το «κυβερνείο» που βρίσκεται πολύ κοντά στη σχολή Καρυτσιώτη του Αγιάννη ήταν η έδρα της κυβέρνησης. ΠριντηνΕθνοσύνελευσηείχεπροηγηθείτοκαταλυτικόκτίσιμοτηςΣχολήςΚαρυτσιώτη.
Η Σχολή Καρυτσιώτη ήταν ένα είδος πανεπιστημίου για εκείνη την εποχή, αφού οι μαθητές διδάσκονταν αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, μαθηματικά, φυσική – χημεία, γαλλικά και ιταλικά κ.α. Το 1798 , δεκατρία χρόνια πριν το 1821, υπήρχαν σε ολόκληρη την Ελλάδα μόνο τέσσερα εφάμιλλα σχολεία.
Έχτισε, ακόμη, οικήματα για τους μαθητές που φοιτούσαν στη Σχολή και για τους διδασκάλους.
Επιπλέον, εφοδίασε τη Σχολή με όργανα φυσικής, αστρονομίας, χημείας, χάρτες και άλλα εποπτικά μέσα διδασκαλίας.
Έστελνε μάλιστα και χρηματικά ποσά για την πληρωμή των διδασκάλων και των ιατρών που εργάζονταν εκεί.
Ο Καρυτσιώτης πλούτισε τη Σχολή με βιβλία και δημιούργησε μία μεγάλη βιβλιοθήκη. Τα βιβλία αυτά βρίσκονται σήμερα στο ίδρυμα Ζαφείρη στο Άστρος.
Ήθελε να ιδρύσει στην πατρίδα του μια σχολή, εφάμιλλη των Ευρωπαϊκών, που θα παρείχε τη γνώση στους μαθητές, δίνοντας τους την ευκαιρία να διαλέξουν δύο κατευθύνσεις: την εμπορική και την επαγγελματική.
Στα τέληΙουλίου–αρχέςΑυγούστου του 1826 και οι δύο σχολές πυρπολήθηκαν από τις ορδές του Ιμπραήμπασάκαι η Σχολή του Αγίου Ιωάννη, καταστράφηκε ολοσχερώς. Μαζί με τη σχολή καταστράφηκε όλο το χωριό, καθώς και οι 13 εκκλησίες και τα 2 μοναστήρια του. Σύμφωνα με τον ιστορικό ΦαίδωναΚουκουλέ, η σχολή «έγινεσωρόςπετρώναπότηνπυρκαϊάντουκοινούεχθρούτηςπίστεωςΙμβραήμ…». Κατά την Αγιαννίτικη παράδοση, η Σχολή καιγόταν συνεχώς επί μία εβδομάδα, καθώς οι κάτοικοί του είχαν διασκορπιστεί και δεν μπορούσαν να σβήσουν την φωτιά. Η σχολή του Άστρους σύντομα ανακαινίστηκε και έλαβε την ονομασία «ΜουσείονΚαρυτσιώτου».
Από την πυρπόληση της Σχολής Καρυτσιώτη του Αγιάννη διασώθηκαν έξυπνα και προνοητικά από τον Άκουρο 1500 βιβλίαγιατί γνώριζε την αξία τους ,αρχικά στο αρχοντικό του στον Αγιάννη και αργότερα μεταφέρθηκαν στην οικία των Ζαφειροπουλαίων στο Κάστρο Παραλίου Άστρουςη Ζαφειρόπουλοων. Τα βιβλία αυτά ήταν, κατά την παράδοση, τοποθετημένα σε μια παλαιά ξύλινη βιβλιοθήκη που βρισκόταν στα γραφεία της Σχολής. Μεγάλο μέρος των βιβλίων αυτών έχει διασωθεί και καταγραφεί στις μέρες μας. Τα βιβλία αυτά ήταν ως επί το πλείστον κείμενα αρχαίων φιλοσόφων και συγγραφέων, εκκλησιαστικά κείμενα, εγχειρίδια φυσικής, μαθηματικών κ.α.Τα βιβλία σήμερα φυλάσσονται στο Ίδρυμα Μνήμη Αγγελικής και Λεωνίδα Ζαφείρη στο Άστρος https://zafeiris.gr
Ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μας, «ουδέποτε λησμόνησε την ιδιαίτερη πατρίδα του και ίδρυσε σε αυτήν σχολείο με δικές του δαπάνες,»… «εις την πατρίδα Άστρος», αλλά πίστευε δεν ήταν αρκετά ,έβλεπε πολύ μακρύτερα και τον ενδιέφεραν διαχρονικά περισσότερο «τα γράμματα» και η μόρφωση των νέων της πατρίδας. Για να συνεχίσει να λειτουργεί η Σχολή Καρυτσιώτη στο μέλλον αδιάκοπα μετά τον θάνατο του , «για να ανακτήσει η νεότητα του τόπου και των γύρω περιοχών την πατροπαράδοτη αρετή».
Επίσης θεώρησε αναγκαίο και προσέφερε περισσότερα , για να είναι σίγουρος θα λειτουργεί η σχολή μετά τον θάνατο του.
Δώρισε το αγροκήπιο περίπου 48 στρεμμάτωνστην Σχολή Καρυτσιώτη και στους Αστρεινούς,και έφερε το νερό στο Άστρος , για να λειτουργεί η Σχολή και να εξυπηρετούνται οι Αστρεινοί.
Πριν το 1805 δώρισε στους κατοίκους του Άστρους και στη Σχολή μια έκταση περίπου 48 στρεμμάτων,το λεγόμενο «υποστακτικόν» (Αγροκήπιο) , δίπλα και γύρω από τη Σχολή για να πληρώνονται για δίδακτρα οι καθηγητές της σχολήςκαι να τρώνε οι καθηγητές και οικότροφοι μαθητές της σχολής με τους καρπούς και τα φρούτα του «αγροκήπιου» όπως σταφύλια, μούσμουλα.
Ο «σούγελος» Καρυτσιώτη έγινε πριν το 1805, για να ποτίζεται «εις την πατρίδα μας» … «το υποστακτικόν του Άστρους»…
Το ίδιο έτος (1805) ο αδερφός του, Γεώργιος Καρυτσιώτης, επίσης μεγαλέμπορος στην Τεργέστη, μετέφερε στο Άστρος με «σούγελο» (πέτρινο αυλάκι ) για 5-6 χιλιόμετρα το νερό από τη (Μάννα του νερού), πλησίον της Μονής Λουκους.Για «να ποτίζεται το αγροκήπιο για να είναι ανοικτή η Σχολή».
Σύμφωνα με την διαθήκη του Γεωργίου Καρυτσιώτη, το νερό ανήκε 1/3 στη Σχολή Καρυτσιώτη, 1/3 στους Αστρεινούς και 1/3 στη Ιερά Μονή Λουκούς, (στηνπραγματικότηταέγινετουδραγωγείο γιαδιατήρησητηςσχολής). Ο σούγελος κατέληγε στο Αγροκήπιο Καρυτσιώτη και εξυπηρετούσε την ύδρευση και άρδευση του Άστρους και άλλων οικισμών μέχρι πρόσφατα.
Το αρχοντικό Καρυτσιώτη στο Άστρος , χτίστηκε πριν το 1750. Το 1806 ο Leake αναφέρει στο Άστρος υπήρχαν καλές εξοχικές κατοικίες, «πολλές από τις οποίες έχουν δύο πατώματα». (Leake Travels in Morea σελ 486). (Σήμερα ανήκει στους κληρονόμους Μαρίνου Χασαπογιάννη
Το Αγροκήπιο Καρυτσιώτη ήταν ένα μεγάλο περιβόλι και είχε μέχρι την δεκαετία του 1960 πολλά διάφορα καρποφόρα δένδρα ,σύμφωνα με τις προσδοκίες του ευεργέτη μας ,«εις σιτηρέσιον του σχολείου τας προσόδους υποστατικού αξιολόγου πολυδένδρου και ευκάρπου».
Η στέρνα που μαζευόταν το νερό για να ποτίζεται το αγροκήπιο , βρισκόταν περίπου στη σημερινή είσοδο του καινούργιου γυμνασίου Άστρους , από εκεί άρχιζε η σειρά με τις μουσμουλιές μέχρι την επιβλητική είσοδο του αγροκηπίου , δίπλα στο αρχοντικό του Ευθυμίου ,που όλα τα έφαγε η ανάπτυξη και τα τσιμέντα….
Στην παραπάνω φωτογραφία διακρίνεται η ιστορική και επιβλητική κεντρική είσοδος του αγροκηπίου, αριστερά από τα φοινικόδεντρα, από εδώ πέρασαν οι πληρεξούσιοι της Εθνοσυνέλευσης και ο Κολοκοτρώνης, στα αριστερά οι δύο σειρές με τις περίπου 20 μουσμουλιές, που δεν καταφέραμε να τις διατηρήσουμε….. και ξεχάστηκαν από τους αρμόδιους, τα τετράγωνα «δρομάκια» με τα λουλούδια.
Με την ανασύσταση του Ελληνικού κράτους η Σχολή λειτούργησε σαν σχολείο μέχρι το 1971 . Η ιδέα του Αρχαιολογικού Μουσείο Άστρους ξεκίνησε και έγινε πραγματικότητα το 1959 σε κτήριο του γειτονικού αγροκηπίου Καρυτσιώτη, από τον αείμνηστο σεβαστό καθηγητή μας «αρχαίο Έλληνα» Κυριάκο (Κούλη) Χασαπογιάννη.
Η Σχολή Καρυτσιώτη παραχωρήθηκε στην Εφορεία Αρχαιοτήτων (ΥΠΠΟΑ) από τον Δήμο Άστρους και μετά από σημαντικές επισκευές και συντηρήσεις μετατράπηκε σε Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους το έτος 1985, που έκλεισε αδικαιολόγητα αρχικά το 2008 με την «πρόφαση της ρωγμής» που αργότερα έγιναν άλλες προφάσεις, «πρόφαση στατικής επάρκειας»…. για να γίνουν αργότερα «μελέτες», «πολλές μελέτες»…
Στο Προαύλειο Χώρο της Σχολής Καρυτσιώτη στο Άστρος , που αδικαιολόγητα παραμένει κλειστό, σώζονται μέχρι σήμερα οι επιβλητικές καμινάδες των δωματίων των οικοτρόφων μαθητών της σχολής με την δική τους ξεχωριστή ιστορία. Οι επισκέπτες δεν επιτρέπεται να δουν τους τείχους, τις καμινάδες των δωματίων ….. και την Σχολή Καρυτσιώτη , που θέλει να διαφυλάξει και δεν θέλει να προβάλλει το ΥΠΠΟΑ. Τι να πούμε , τους τείχους….
Στη τοποθεσία Κουτρί στον Αγιάννη διακρίνεται το καινούργιο δημοτικό σχολείο χτισμένο στην θέση που βρισκόταν η Σχολή Καρυτσιώτη.
H Σχολή Καρυτσιώτη(Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους) και ο γειτονικός «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης τωνΕλλήνων είναι αναμφισβήτητα ένα από τα σπουδαιότερα τοπόσημα της Κυνουρίας και της πατρίδας μας, και έχει κηρυχθεί από το υπουργείο Παιδείας«διατηρητέον ιστορικόν μνημείον» και από το υπουργείοΠολιτισμού «ιστορικός τόπος».
ΧριστίναςΚουλούρη –ΗβιβλιοθήκητηςΣχολήςΚαρυτσιώτη,ΕταιρίαΜελέτηςΝέουΕλληνισμού, Αθήνα 2009
ΣμαράγδηςΙ. Αρβανίτη–ΟισχολέςτουΔημητρίουΚαρυτσιώτηστονΆγιοΙωάννηκαιτοΆστροςΘυρέας–Κυνουρίαςκατάταπροεπαναστικάχρόνιαέωςτηναπελευθέρωση, ΕταιρίαΠελοποννησιακώνΣπουδών, Αθήνα 2001
Το Ελληνικό κράτος αναγνωρίζοντας την μεγάλη προσφορά της Σχολής Καρυτσιώτη στο Ελληνικό έθνος εκήρυξε σαν «ιστορικόνδιατηρητέονμνημείον»,«ιστορικότόπο»και«αρχαιολογικόνχώρον».
“Στο αγροκήπιο αυτό έλαβαν χώρα δύο σημαντικά γεγονότα της Επαναστάσεως, το γνωστό ως «κολοκοτρωναίικο τραπέζι της συμφιλίωσης» στις 19 Ιουνίου 1821, στο οποίο είχαν προσέλθει οι οπλαρχηγοί, προκειμένου να ξεπεραστούν οι αντιθέσεις και να ομονοήσουν για την επιτυχία της Επανάστασης που τότε ξεκινούσε, καθώς επίσης και η Β΄ Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων (30 Μαρτίου έως τις 18 Απριλίου του 1823) με την παρουσία οπλαρχηγών, πολιτικών, πλήθους λαού και στρατού. Εντός της Σχολής η οποία περιλαμβάνεται στον υπό κήρυξη χώρο, συντάχθηκε η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης”.
Η πλάκα της Σχολής Καρυτσιώτη στο Αγιάννη (1798) και το παράρτημα τησ Σχολής του Αγιάννη στο Άστρος Κυνουρίας (1805)
Η Σχολή Καρυτσιώτη στο Άστρος Κυνουρίας (Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους) , ο γειτονικός “Ιερός Χώρος” της Β’ Εθνικής Συνέλευσης των Ελλήνων και Tο προαύλιο της Σχολής Καρυτσιώτη ( του Μουσείου Άστρους) , εíναι φυσικά και λειτουργικά τρεις χωριστοί χώροι με την δική τους ιδιαίτερη ιστορική σημασία, αλλά δεμένοι μεταξύ τους αρμονικά, σεμνά και επιβλητικά, είναι ένας μαγευτικός χώρος, που είναι «μουσείο από μόνος του», ένα υπέροχο και μοναδικό «διατηρητέον ιστορικόν μημείον», «ιστορικό τόπος» ,που θαυμάζουν οι επισκέπτες μας.
Αυτούς τους θησαυρούς άλλοι τους προσέχουν σαν τα μάτια τους, γιατί η ιστορία δεν ξαναγράφεται και θέλουν να τους δείχνουν στα παιδιά τους .
Τους λένε «μουσεία» και τους κρατάνε πάντοτε ανοιχτούς και όχι μόνο στις γιορτές ,που γίνονται πανηγύρια για φωτογραφίες...των επισήμων.
Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης <1741-1819> γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη <Αγιάννη > και κατά την Αγιαννίτικη παράδοση, έφυγε “με το ένα τσαρούχι”.Το 1798 έχτισε την μεγαλοπρεπή και “καλλιμάρμαρο” Σχολή Καρυτσιώτη στον λόφο Κουτρί στον Αγιάννη στην οποία φοιτούσαν νέοι από ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά μας και το 1805 έχτισε στο Άστρος το παράρτημα της Σχολής του Αγίου Ιωάννη.
Δημήτριος Καρυτσιώτης, εις παράγραφον 5 της διαθήκης του «5) Αφήνω εις την πατρίδα μας (χωρίον μας) το κτίριον του σχολείου και την περιουσίαν του Άστρους (Astro) ως είναι»( Φλουδας ,Θυρεατικα Β’ σελ 312) … (Εις της διαθήκην του την 27η Φεβρουαρίου 1819 στη Τεργέστη).
«Δημήτριος Καρυτσιώτης, “Παραιτώ της πατρίδος μου το κτίριον της Σχολής και το υποτακτικόν( Αγροκήπιο) του Άστρους με όλα τα συμπεριλαμβανόμενα εις το κοντράτο (συμβόλαιο) καμωμένου παρ εμού.Μάϊος 1819 Δ.Καρυτσιώτης»
Το επίγραμμα στον τάφο του, το οποίο παραθέτουμε στα νέα ελληνικά, συμπυκνώνει εύγλωττα όλη του την πορεία:
«Εδώ κείται ο Δημήτριος Καρυτσιώτης, ο οποίος κατά την ευσέβεια, την επιείκεια και κατά την τιμιότητα στις συμβολαιογραφικές πράξεις σε όλους τους Έλληνες και ξένους ήταν σεβαστός έως την τελευταία μέρα της ζωής του, και ο οποίος ουδέποτε λησμόνησε την ιδιαίτερη πατρίδα του,και ίδρυσε σε αυτήν σχολείο με δικές του δαπάνες, για να ανακτήσει η νεότητα του τόπου και των γύρω περιοχών την πατροπαράδοτη αρετή»
Το Ελληνικό κράτος αναγνωρίζοντας την μεγάλη προσφορά της Σχολής Καρυτσιώτη στο Ελληνικό έθνος εκήρυξε σαν «ιστορικόν διατηρητέον μνημείον», «ιστορικό τόπο» και «αρχαιολογικόν χώρον».
“Χαρακτηρίζομεν ως αρχαιολογικόν χώρον την περιοχήν ”Κουτρί” του χωρίου Άγιος Ιωάννης Κυνουρίας, θερινήν έδραν του Άστρους, ένθα ελειτούργησεν η ιστορική σχολή Καρυτσιώτη εν έτει 1798”.
Τίτλος ΦΕΚ Χαρακτηρισμός της πλατείας σχολής Καρυτσιώτη και τμήματος του αγροκηπίου, στο Άστρος Κυνουρίας, ως ιστορικού τόπου.
“Στο αγροκήπιο αυτό έλαβαν χώρα δύο σημαντικά γεγονότα της Επαναστάσεως, το γνωστό ως «κολοκοτρωναίικο τραπέζι της συμφιλίωσης» στις 19 Ιουνίου 1821, στο οποίο είχαν προσέλθει οι οπλαρχηγοί, προκειμένου να ξεπεραστούν οι αντιθέσεις και να ομονοήσουν για την επιτυχία της Επανάστασης που τότε ξεκινούσε, καθώς επίσης και η Β΄ Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων (30 Μαρτίου έως τις 18 Απριλίου του 1823) με την παρουσία οπλαρχηγών, πολιτικών, πλήθους λαού και στρατού. Εντός της Σχολής η οποία περιλαμβάνεται στον υπό κήρυξη χώρο, συντάχθηκε η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης”.
Παρaκάτω η «Διακήρυξη της Β΄ των Ελλήνων Συνελεύσεως», ο τονισμός είναι δικός μου.
“Τρίτον ήδη χρόνον διαρκεί ο υπέρ ανεξαρτησίας εθνικός των Ελλήνων πόλεμος και ο τύραννος ούτε κατά γην ούτε κατά θάλασσαν ηυδοκίμησεν. Ενώ δε αι τυραννοκτόνοι χείρες των Ελλήνων έπεμψαν μυριάδας Τούρκους εις άδου, και φρούρια απέκτησαν, και την επικράτειαν εξησφάλισαν, ο δε κρότος των ημετέρων όπλων, αντηχήσας, διετάραξε το Βυζάντιον, ευτύχησε το έθνος να διακηρύξη εν Επιδαύρω κατά πρώτον ως έθνος, την ανεξαρτησίαν του, να νομοθετήση και εθνικήν να καταστήση διοίκησιν .
Ήδη δε μετά δεκαέξ μήνας Δευτέραν να συγροτήση εν Άστρει Συνέλευσιν , η οποία αφού επεξειργάσθη και επιδιώρθωσεν αναλόγως τους καθεστώτας Νόμους , διέταξε πολλά των γενικών του Έθνους συμφερόντων,αφού εμελέτησε τα περί του υποθετικού λογαριασμού , ενησχολήθη εις τα των αναλόγων Εθνικών δυνάμεων της ξηράς και της θαλάσσης. Αφού προσδώρισε ν’ αρχίση η Β’ περίοδος τηε Διοικήσεως ,κατά το ευτυχώς επικρατούντα Νόμον της Επιδαύρου ,δεν μένει άλλον πριν διαλυθή η Συνέλευσις αφήνουσα την Διοίκησιν να εκπληροί τα μεγάλα αυτής χρέη, δεν μένει ει μη να διακηρύξη εις το όνομα του Ελληνικού Έθνους, του οποίου νομίμως φέρει την πληρεξουσιότητακαι κηρύττει σήμερον κατ’ επανάληψιν ενώπιον Θεού και ανθρώπων την πολιτικήν των Ελλήνων ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν , δια την ανάκτησιν της οποίας έχυσε το Έθνος και χύνει αίματα ποταμηδόν, με αμετάθετον απόφασιν όλοι, όλοι οι Έλληνες , η να επαναλάβωμεν αυτήν κατά τα απαράγραπτα δικαιώματα μας από το άρπαγα αυτής Σουλτάνον, και να ανεξαρτισθώμεν εντελώς Έθνος χωριστόν, αυτόνομον και ανεξάρτητοναναγνωριζόμενοι δια την δόξαν της Αγίας ημών πίστεως και την ευτυχίαν των ανθρώπων, η με τα όπλα εις τα χείρας όλοι, όλοι οι Έλληνες να καταβώμεν εις τους τάφους, αλλά Χριστιανοί και Ελεύθεροι, καθώς ανήκει εις ανθρώπους ,προσπαθούντας να απολαύσωσι ατίμητα αγαθά , ότι λογής είναι η πολιτική ύπαρξις και ανεξαρτησία , και τα οποία αυτά αγαθά δεν γνωρίζουν εκ φήμης, αλλ’ έχοντες εστερήθησαν, καθώς ανήκει εις ανθρώπους κατοικούντας γην ηρωϊκήν , όπου όλα ενθυμίζοντα την προγονική εύκλειαν και τας προγονικάς αρετάς εμψυχώνουσι μεγάλως ζωογονούντα, και τέλος καθώς ανήκει εις ανθρώπους πάτριον έχοντας τον βάρβαρον να καταπολεμώσι και την πατριδα ν’ απελευθερώσωσι .Ταύτα είναι τα πρακτικά της παρούσης Β’ των Ελλήνων Εθνικής Συνελεύσεως , ταύτα είναι ειδικώτερον, διωρισμένη η Συνέλευσις , από τους ελεύθερους λαούς της Ελλάδος να διακηρύξη εις την υφήλιον περί του ανά χείρας Εθνικού υπέρ ανεξαρτησίας πολέμου, καθώς και περί του σκοπού του Έθνους να επαναλάβη τα οποία έχυσε φώτα, ρυθμιζόμενον κατά τα λοιπά σοφά της Ευρώπης Έθνη, από των οποίων την φιλανρωπίαν ελπίζει το Ελληνικόν Έθνος πάσαν συνδρομήν και βοήθειαν. Η Συνέλευσις είναι ακόμη διωρισμένη να ευχαριστήση από μέρους όλων αυτών των λαών το Στρατιωτικόν και το Ναυτικόν τα οποία εις των δεκαέξ μηνών το διάστημα ενδόξως αντηγωνίσθησαν και υπέρ το πεντήκοντα χιλιάδων εχθρών το αίμα εξέχυσαν.Είναι διωρισμένη να ευχαριστήση και την καθεστώσαν Εθνικήν Διοίκησιν δια τους μεγάλους αγώνας,όσους εδοκίμασεν καθ΄όλην αυτής την δεκαεξαμηνιαίαν πρώτην περίοδον. Να ευχαριστήση και τας διαλυθείσας μερικάς διοικήσεις , οίον Γερουσία της Πελοποννήσου, της Δυτικής Ελλάδος και Άρειον Πάγον..
Καιρός είναι λοιπόν να διαλυθεί σήμερον η Συνέλευσις αύτη, ευχόμενη προς θεόν τον ζώντα τύχην αγαθήν χάριν του Έθνους των Ελλήνων.
Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου Καριτσιώτου την 18ην Απριλίου του χιλιοστού οκτακοσιοστού εικοστού τρίτου και τρίτου της των Ελλήνων ανεξαρτησίας»
‘Κηρύσσομεν ως ιστορικόν διατηρητέον μνημείον το εν Άστρει διδακτήριον ένθα συνήλθεν εν έτει 1823 η β’ Εθνική Συνέλευσις”.
Ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης (1741-1819) γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη (Αγιάννη) .Το 1798 έκτισε την μεγαλοπρεπή και «καλλιμάρμαρο» Σχολή Καρυτσιώτη στον λόφο Κουτρί στον Αγιάννη και το 1805 έκτισε στο Άστρος το παράρτημα της Σχολής του Αγιάννη. Η σχολή ήταν ένα είδος πανεπιστημίου για εκείνη την εποχή, αφού οι μαθητές από όλη την Ελλάδα διδάσκονταν αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, μαθηματικά, φυσική – χημεία, γαλλικά και ιταλικά κ.α. Η «καλλιμάρμαρος» σχολή στον Αγιάννη κάηκε μέχρι τα θεμέλια το 1826 από τον Ιμπραήμ .Η σχολή στο Άστρος επίσης καταστράφηκε το 1826 από τον Ιμπραήμ , αλλά αναστηλώθηκε αργότερα από συγγενείς του Καρυτσιώτη και επαναλειτούργησε το 1829 με την ονομασία «Μουσείον Καρυτσιώτη». Ο Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) Κυνουρίας ήταν πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας, από τις 20 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 .
H Σχολή Καρυτσιώτη (Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους) και ο γειτονικος «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων είναι αναμφισβήτητα ένα από τα σπουδαιότερα τοπόσημα της Κυνουρίας και της πατρίδας μας και έχει κηρυχθεί από το υπουργείο Παιδείας «διατηρητέον ιστορικόν μημείον το εν Άστρει διδακτήριον»και από το υπουργείοΠολιτισμού “ιστορικός τόπος”.
Η είσοδος του «Ιερού Χώρου» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων και του Αρχαιολογικού Μουσείου Άστρους είναι ένα ιστορικό μνημείο. Εδώ περπάτησαν για να συμμετέχουν στην εθνοσυνέλευση ο γέρος του Μωριά και οι σύνεδροι την εθνοσυνέλευσης.
Οι επαναστατημένοι Έλληνες επέλεξαν τελικά το Άστρος Κυνουρίας και το Αγροκήπιο Καρυτσιώτη για την Εθνοσυνέλευση ως «τόπος του Έθνους». Η Συνέλευση, στα πρότυπα των Συνταγμάτων της Γαλλικής Επανάστασης του 1789 μ.Χ., συνέταξε και τη «Διακήρυξη της Β΄ των Ελλήνων Συνελεύσεως». Οι πληρεξούσιοι της εθνοσυνέλευσης και ο Κολοκοτρώνης ετίμησαν το μεγάλο εθνικό ευεργέτη μας Δημήτριο Καρυτσιώτη, «Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου του Καρυτσιώτου», λέει η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης. Η συνέλευση απάντησε με την διακήρυξη ,στην υφήλιο και τους μεγαλους της εποχής . «Είμεθα αποφασισμένοι να ανεξαρτισθώμεν, ως έθνος αυτόνομον και ανεξάρτητον».” λίγο επίκαιρο σήμερα…
Ο χώρος του μουσείου, το κτήριο της Σχολής Καρυτσιώτη . μαντρωμένο με τον πέτρινο τείχο (μάντρα), μαζί με το Προαύλιο της Σχολής Καρυτσιώτη ( του Μουσείου Άστρους) που σώζονται μέχρι σήμερα οι καμινάδες των δωματίων των οικότροφων μαθητών της σχολής και τον χωριστó γειτονικό «Ιερό Χώρο» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνωνεíναι σεμνός , αρμονικός και επιβλητικός,είναι «διατηρητέον ιστορικόν μημείον» και «μουσείο από μόνος του». Δίπλα στη Σχολή στον «ιστορικό τόπο» του Αγροκηπίου Καρυτσιώτη βρίσκεται το τήλιο που σύμφωνα με την Αστρινή παράδοση έγινε το Κολοκοτρωνέϊκο τραπέζι προς τιμήν το Δημητρίου Υψηλάντη το 1821. Ο Γ. Τερτσέτης αναφέρει «συνέτρωγαν ο Δημήτριος Υψηλάντης και ο Κολοκοτρώνης εις τους ίσκιους των δένδρων του Άστρους».
Με την ανασύσταση του Ελληνικού κράτους η Σχολή λειτούργησε σαν σχολείο μέχρι το 1971 και σήμερα στεγάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο. Η ιδέα του μουσείου Άστρους ξεκίνησε και έγινε πραγματικότητα το 1959 σε κτήριο του γειτονικού αγροκηπίου Καρυτσιώτη από τον αείμνηστο σεβαστό καθηγητή μας «αρχαίο Έλληνα» Κυριάκο (Κούλη) Χασαπογιάννη. Η Σχολή Καρυτσιώτη παραχωρήθηκε στην Εφορεία Αρχαιοτήτων (ΥΠΠΟΑ) από τον Δήμο Άστρους και μετά από σημαντικές επισκευές και συντηρήσεις μετατράπηκε σε Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους το έτος 1985.
Οι συλλογές του Μουσείου περιλαμβάνουν συλλογή γλυπτών του Ρωμαίου Έπαρχου και συνεργάτη των Ρωμαίων κατακτητών Ηρώδη Αττικού από την έπαυλή του στην Εύα , Δολιανά Κυνουρίας (4 χλμ), με μια πληθώρα έργων, που περιλάμβαναν τόσο πρωτότυπα γλυπτά των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, όσο και ρωμαϊκά αντίγραφα. Οι συλλογές του Μουσείου επίσης περιλαμβάνουν γλυπτά, κεραμικά, χάλκινα αντικείμενα, επιγραφές, νομίσματα και άλλα ευρήματα από διάφορες θέσεις της αρχαίας Κυνουρίας, όπως τη Θυρέα και την Ανθήνη .Γλυπτά και αρχιτεκτονικά μέλη, όπως κιονόκρανα, εκτίθενται επίσης στον υπαίθριο προαύλιο χώρο του μουσείου.
Ο αείμνηστος καθηγητής μας «αρχαίος Έλληνας» Κυριάκος (Κούλης) Χασαπογιάννης κουβαλούσε τον σάτυρο του μουσείου στην τσέπη του, για κάθε ενδεχόμενο να τον προφυλάσσει από αρχαιοκαπήλους και για να υπάρχει να τον προβάλλει αργότερα κατάλληλα.
Το 2008 με την “πρόφαση της ρωγμής” το ΥΠΠΟΑ έκλεισε το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους και μέχρι σήμερα με τη αναθεωρημένη “πρόφαση της στατικής επάρκειας” συνέχίζει τις “πολλές και άλλες μελέτες” και απερίσκεπτα δεν ανοίγει το μουσείο.
Ο Αριστείδης Ν. Χατζής είναι Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών στο Τμήμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Το βιβλίο του Ο Ενδοξότερος Αγώνας: Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 (2021) κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Παπαδόπουλος. Επικοινωνία: ahatzis@phs.uoa.gr
Η μελέτη παρακάτω είναι μια αξιόλογη και πολύ σοβαρή εργασία που ξαναδιαβάζεται ευχάριστα, είναι από το παραπάνω βιβλίο, Ἐν Ἄστρει Ἡ Ἐθνική Δευτέρα τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις, ο τονισμός είναι δικος μου.
«Με τους καλύτερους οιωνούς»: Ξαναβλέποντας την Εθνοσυνέλευση και το Συνταγματικό Κείμενο του Άστρους1 Αριστείδης Ν. Χατζής (σελ 111)
Εισαγωγή: Επαναδιατυπώνοντας τα ερωτήματα για το Άστρος
Η Εθνοσυνέλευση του Άστρους και το συνταγματικό κείμενο που προέκυψε από αυτήν έχουν συνδεθεί με μια σειρά παρεξηγήσεων. Οι παρεξηγήσεις αυτές έχουν οδηγήσει μέρος της παραδοσιακής ιστοριογραφίας και της συνταγματικής ιστορίας σε λανθασμένες εκτιμήσεις για την περίοδο γενικά και για τα γεγονότα του 1823 ειδικότερα. Στις λαθεμένες εκτιμήσεις θα πρέπει να προσθέσουμε και τον τρόπο που έχει υποτιμηθεί η επίδραση της πολιτικής, θεσμικής και ιδεολογικής παρέμβασης του βρετανικού κομιτάτου στην Ελληνική Επανάσταση και στις διεργασίες στο Άστρος.2
Στην παρούσα μελέτη θα παρουσιάσω μερικά νέα στοιχεία για την Εθνοσυνέλευση και το συνταγματικό κείμενο που ψηφίστηκε στο Άστρος.
Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από δύο σώματα πηγών:
(α) από τις βρετανικές εφημερίδες της περιόδου που δημοσιεύουν πληροφορίες οι οποίες προέρχονται είτε απευθείας από τους Έλληνες επαναστάτες (ορισμένες φορές και ως ημιεπίσημα non-paper ή δελτία τύπου), είτε μέσω πιο πολύπλοκων και επισφαλών διαδρομών (επιστολές από τα Επτάνησα, από φιλέλληνες που βρίσκονται στον ελληνικό χώρο, από περαστικούς έμπορους και στρατιωτικούς, από φιλελληνικά κομιτάτα της Κεντρικής Ευρώπης, από ελευθεροτεκτονικά και φιλελεύθερα δίκτυα, από πληροφορίες γαλλικών και γερμανικών εφημερίδων). Οι διαδρομές που προηγούνται της δημοσίευσης δεν εξασφαλίζουν την αξιοπιστία ενώ συχνά πρόκειται για ρηχές, πρόχειρες, λαθεμένες εντυπώσεις ή για προφανώς χαλκευμένα ψευδή νέα.
(β) από τα κείμενα που προέρχονται από τα στελέχη του κομιτάτου που ταξίδεψαν στην Ελλάδα. Τα περισσότερα είναι έργα δημοσιευμένα και γνωστά στη βιβλιογραφία αλλά πολλά παραμένουν ακόμα αδημοσίευτα και άγνωστα. Προφανώς τα τελευταία αλλά και κάποια από τα πρώτα, παραμένουν ανεκμετάλλευτα.
Το σημαντικότερο κείμενο που χρησιμοποιώ εδώ (άγνωστο και σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτο) είναι η αλληλογραφία και το ημερολόγιο του EdwardBlaquiere την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1823. Ο Blaquiere είναι το πρώτο στέλεχος του Κομιτάτου που επισκέφτηκε την ελεύθερη Ελλάδα τον Απρίλιο του 1823.3 Αποβιβάστηκε στην Πελοπόννησο την ημέρα που ολοκληρώθηκαν οι εργασίες στο Άστρος (18/30 Απριλίου) και έφτασε στην Τριπολιτσά τις ημέρες που εγκαθίσταντο εκεί οι νέες εκλεγμένες αρχές. Ενημέρωνε για όλα, με κάθε ευκαιρία το Κομιτάτο, κρατούσε ένα είδος ημερολογίου και έστελνε ανταποκρίσεις, όταν αυτό ήταν εφικτό, σε βρετανικές εφημερίδες με τις οποίες συνεργαζόταν (κυρίως στη Morning Herald). Όσο παρέμεινε στην Ελλάδα συνομίλησε με τις ελληνικές αρχές και πολλές σημαντικές προσωπικότητες της Επανάστασης (Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, Πετρόμπεη, Νικηταρά, Μπουμπουλίνα, Μαντώ Μαυρογένη και πολλούς άλλους). Όπως θα δούμε, ο Blaquiere είχε ένα μεγάλο ενδιαφέρον ειδικά για το νέο συνταγματικό κείμενο αλλά και για την πολιτική κατάσταση του επαναστατικού κράτους. Θα χρησιμοποιήσω εδώ αυτήν την ανέκδοτη αλληλογραφία, το ημερολόγιό του, αλλά και μερικές αναφορές στην Εθνοσυνέλευση και στο συνταγματικό κείμενο του Άστρους που έχουν δημοσιευθεί στις εκθέσεις του και στο πρώτο βιβλίο του για την Ελλάδα.4
Ανάμεσα στα κείμενα που θα χρησιμοποιήσω περιλαμβάνονται και δύο άγνωστες, στη βιβλιογραφία, επιστολές. Μια επιστολή του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου προς τα Γερμανικά και τα Ελβετικά φιλελληνικά κομιτάτα γραμμένη τις ημέρες παράδοσης της Προεδρίας του Εκτελεστικού στον Πέτρο Μαυρομιχάλη (Πετρόμπεη) και μια επιστολή του Πετρόμπεη προς τον γιο του, Γεωργάκη που βρίσκεται στην Ανκόνα ως εκπρόσωπος της Ελληνικής Επαναστατικής Κυβέρνησης. Έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς βλέπουν την Εθνοσυνέλευση και το συνταγματικό κείμενο που προέκυψε από αυτήν οι δύο πρόεδροι του Εκτελεστικού στις δύο πρώτες επαναστατικές κυβερνήσεις.
Αυτά τα νέα στοιχεία που δημοσιεύω εδώ δεν ανατρέπουν, βέβαια, την εικόνα που έχουμε αλλά μας επιτρέπουν να σταθμίσουμε με διαφορετικό τρόπο όσα ήδη γνωρίζουμε, να συναρθρώσουμε γνωστές και νέες πηγές με τρόπο που θα μας δώσουν πιο πειστικές απαντήσεις σε παλαιά και νέα ερωτήματα. Στο πρώτο κεφάλαιο θα προσπαθήσω να διορθώσω συνοπτικά5 κάποιες παρεξηγήσεις για την Εθνοσυνέλευση στο Άστρος που ίσως μας βοηθήσουν να σχηματίσουμε μια λιγότερο εσφαλμένη εικόνα για την περίοδο. Στο δεύτερο κεφάλαιο θα παρουσιάσω τα νέα στοιχεία και θα επιχειρήσω να τα εκτιμήσω τοποθετώντας τα δίπλα σε όσα ήδη γνωρίζουμε. Στο τρίτο κεφάλαιο θα διατυπώσω μερικά πρόχειρα συμπεράσματα.
Τι συνέβη πραγματικά στο Άστρος;
Η κυρίαρχη στην παραδοσιακή ιστοριογραφία6 εικόνα συνδέει την Εθνοσυνέλευση στο Άστρος με την εμφύλια σύγκρουση που θα ξεκινήσει μετά από επτά μήνες, τον Νοέμβριο του 1823. Η Εθνοσυνέλευση (μας λέει η παραδοσιακή ιστο ριογραφία ) εδραίωσε την πολιτική κυριαρχία των προεστών της Πελοποννήσου και της Ύδρας εις βάρος των αγνών αγωνιστών που δεν είχαν τις δεξιότητες στη δολοπλοκία που απαιτούσε το πολιτικό παιχνίδι. Έτσι, παρά τις προσπάθειές τους να ασκήσουν κάποια επιρροή στη διαδικασία εκλογής των παραστατών ή στις αποφάσεις που λήφθηκαν στο Άστρος, τελικά παραμερίστηκαν με δολιότητα, παρά το γεγονός πως η στρατιωτική σταθεροποίηση της Επανάστασης που επέτρεψε τις πολιτικές διαδικασίες και την οργάνωση του επαναστατικού κράτους, οφειλόταν αποκλειστικά σ’ αυτούς, κυρίως στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Επιπλέον αυτοί εξέφραζαν το «γνήσιο λαϊκό αίσθημα» και ήταν δημοφιλείς. Η διχαστική πολιτική των προεστών, των πλοιοκτητών και των Φαναριωτών, η προσπάθειά τους να περιθωριοποιήσουν και να αποδυναμώσουν τους στρατιωτικούς, αποτέλεσε τη βασική αιτία για τη σύγκρουση. Το δε Σύνταγμα του Άστρους (μας λέει η παραδοσιακή συνταγματική ιστορία), εγγυήθηκε από τη μια την απόλυτη πολιτική κυριαρχία των «πολιτικών» (ή «ολιγαρχικών»), έναντι των «πολεμιστών» (ή «δημοκρατικών») και από την άλλη διατήρησε την πολυαρχία που υπονόμευε σταθερά τον Αγώνα.
Αυτή η σχηματική εικόνα και οι διάφορες εκδοχές της όχι μόνο συσκοτίζουναλλά διαστρεβλώνουν τα πραγματικά γεγονότα, τους πολιτικούς συσχετισμούς και τις θεσμικές επιλογές. Αλλά η εικόνα αυτή υπονομεύεται από τις ίδιες τις αντιφάσεις της. Όποιος γνωρίζει την εξέλιξη των γεγονότων στην εμφύλια σύγκρουση διαπιστώνει πως αυτά τα ίδια τα γεγονότα (ιδίως στη δεύτερη φάση της σύγκρουσης) υπονομεύουν αυτού του είδους τις σχηματικές, μανιχαϊστικές, απλοϊκές ερμηνείες. Η παρούσα μελέτη δεν έχει, όμως, ως θέμα της την εμφύλια σύγκρουση. Θα περιοριστώ αποκλειστικά σε ό,τι είναι χρήσιμο για την κατανόηση των όσων έγιναν στο Άστρος. Όμως και τα γεγονότα γύρω από την Εθνοσυνέλευση θα τα θεωρήσω γνωστά στον αναγνώστη7 και θα αναφερθώ σ’ αυτά μόνο όταν είναι απαραίτητο.
Στη συνέχεια αυτού του κεφαλαίου θα προσπαθήσω να διορθώσω τις τέσσερεις σημαντικότερες παρεξηγήσεις που συνδέονται με την Εθνοσυνέλευση και το συνταγματικό κείμενο που προέκυψε από αυτήν. Αυτό θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τις πολιτικές και θεσμικές εξελίξεις του 1823 και να εκτιμήσουμε τις νέες πληροφορίες που θα παρουσιάσω.
(α) Έχει υπερτονιστεί η συμβολή της Εθνοσυνέλευσης και του συνταγματικού κειμένου που υιοθετήθηκε στο Άστρος στην εμφύλια σύγκρουση. Όμως οι εσωτερικές συγκρούσεις της Επανάστασης προϋπήρχαν και ήταν πολύ πιο σύνθετες από αυτές που εκδηλώθηκαν στο Άστρος. Πολύ πριν την έναρξη της Επανάστασης είχαμε τη σύγκρουση μεταξύ της ηγεσίας της Φιλικής και αυτών που θεωρούσαν πως η Επανάσταση ήταν πρόωρη (Ιωάννης Καποδίστριας, Αδαμάντιος Κοραής, Ιγνάτιος Ουγγροβλαχίας, Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος). Από την έναρξη σχεδόν της Επανάστασης και μέχρι την Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, η σύγκρουση των προεστών με τον Δημήτριο Υψηλάντη και η υπονόμευση του δεύτερου από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και τον Θεόδωρο Νέγρη καθόρισαν τις πολιτικές εξελίξεις. Η πολιτική οργάνωση του επαναστατικού κράτους, η προσπάθεια της κεντρικής κυβέρνησης να επιβληθεί στις τοπικές εξουσίες και στα άτακτα στρατεύματα καθώς και ο εντεινόμενος ανταγωνισμός στρατιωτικών και προεστών θα οδηγούσαν, πιθανότατα νωρίτερα σε θερμότερη σύγκρουση αν δεν είχε μεσολαβήσει η αντεπίθεση των Οθωμανών το καλοκαίρι του 1822. Η αντεπίθεση οδήγησε σε συσπείρωση τους Έλληνες που κατόρθω[1]σαν να την αντιμετωπίσουν επιτυχώς αλλά δεν αποσόβησε την τελική σύγκρουση, απλώς άλλαξε τους όρους και τις ισορροπίες. Στις αρχές του 1823 ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης (μετά τα Δερβενάκια) είναι πολιτικά ενισχυμένος ενώ ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος (μετά το Πέτα) αρκετά αποδυναμωμένος, παρά την επιτυχή υπεράσπιση του Μεσολογγίου. Όταν όλοι συγκεντρώνονται στο Άστρος είναι ήδη χωρισμένοι σε παρατάξεις που αναγνωρίζονται ρητά ακόμα και σε επίσημα κείμενα.8 Στην Εθνοσυνέλευση και αμέσως μετά γίνονται προσπάθειες συμβιβασμού και σ’ αυτές πρέπει να εντάξουμε το συνταγματικό κείμενο που υιοθετείται. Ο συμβιβασμός είναι προφανής στην τελική σύνθεση του Εκτελεστικού στο οποίο σύντομα θα κυριαρχήσει ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης. Η τελική σύγκρουση σχετίζεται με την προσπάθεια του Εκτελεστικού να ελέγξει το Βουλευτικό με αντισυνταγματικό τρόπο και με κύριο στόχο (του Εκτελεστικού) να διαχειριστεί αυτό το δάνειο και γενικότερα τα οικονομικά του επαναστατικού κράτους. Βέβαια, πίσω από τα δύο σώματα βρίσκονται ισχυρές ομάδες προεστών και στρατιωτικών που προσπαθούν να επικρατήσουν πολιτικά και να επιβάλουν τη δική τους πολιτική γραμμή για την πορεία του επαναστατικού κράτους αλλά και της Επανάστασης γενικότερα.
(β) Αντίθετα με ό,τι συχνά γράφεται, η Εθνοσυνέλευση στο Άστροςήταν η πιο αντιπροσωπευτική του Αγώνα. Συμμετείχαν σχεδόν όλοι οι πρωταγωνιστές της Επανάστασης, προεστοί, στρατιωτικοί, ιεράρχες, διανοούμενοι, ακόμα και ένα πλήθος μη εκλεγμένων παρατηρητών που δεν είχαν δικαίωμα ψήφου αλλά συμμετείχαν στις διεργασίες, ακόμα και στη διαβούλευση. Παρά τις έντονες αντιθέσεις, τις αντιπαραθέσεις, ακόμα και τις απειλές, η διαβούλευση ήταν ουσιαστική, έφερε για πρώτη φορά σε επαφή αγωνιστές από τόσο πολλές περιοχές του επαναστατημένου ελληνικού χώρου αλλά και απλό κόσμο, με διαφορετικές εμπειρίες, πεποιθήσεις, πολιτικούς και προσωπικούς στόχους, αντικρουόμενα συμφέροντα. Από τον Blaquiere μαθαίνουμε κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον: στις ζυμώσεις συμμετέχουν ακόμα και γυναίκες. Όχι μόνο η Μπουμπουλίνα ή η Μαντώ Μαυρογένη (οι οποίες είναι παρούσες και εμπλέκονται ενεργά) αλλά και γυναίκες του λαού που συγκεντρώνονται στο Άστρος ή, αμέσως μετά, στην Τρίπολη, συνοδεύοντας, μάλλον, τους άντρες, τα παιδιά, τα αδέλφια τους. Στο Άστρος, σε αντίθεση με την Επίδαυρο, η αυτοπεποίθηση των Ελλήνων ήταν πολύ μεγαλύτερη. Ταυτόχρονα, όμως, οι εκπρόσωποι της ελληνικής κοινωνίας της εποχής ήταν πλέον και περισσότερο ρεαλιστές. Για πρώτη φορά έγινε αντιληπτή από όλους η σημασία της πολιτικής οργάνωσης, της υιοθέτησης Συντάγματος, η ανάγκη κεντρικής διοίκησης. Κυρίως, όμως, συνειδητοποίησαν όλοι την ανάγκη άσκησης εξωτερικής πολιτικής που θα εξασφάλιζε διεθνή αναγνώριση, ένα απαραίτητο εξωτερικό δάνειο, πιθανόν και συμμάχους. Για τους λόγους αυτούς θα πρέπει να θεωρούμε το πολιτικό αποτέλεσμα της Εθνοσυνέλευσης καθαρά θετικό αν και, προφανώς, δεν αποσόβησε τελικά την εμφύλια σύρραξη. Αλλά αμφιβάλλω πολύ εάν θα μπορούσε να επιτύχει κάτι τέτοιο δεδομένων των έντονων αντιθέσεων, της σύγκρουσης συμφερόντων, τον ανταγωνισμό για την εξουσία. Άλλωστε κάθε πραγματική επανάσταση και μάλιστα τόσο ριζοσπαστική όπως η Ελληνική, εμπεριέχει ένα εμφύλιο πόλεμο.9 Στην ελληνική περίπτωση ο εμφύλιος ήταν αναπόφευκτος καθώς με την έναρξή της αυτή στερήθηκε και τον παραδοσιακό ηγέτη του Γένους των Ρωμιών (τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριο Ε´) και τον ηγέτη της επαναστατικής οργάνωσης του Ελληνικού Έθνους (τον Αλέξανδρο Υψηλάντη). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να αφήσει το πεδίο του πολιτικού ανταγωνισμού ανοικτό και μάλιστα με μεγάλο αριθμό ανταγωνιστών εκ των οποίων κανείς δεν θα μπορούσε να κυριαρχήσει πολιτικά χωρίς συμμαχίες και συμβιβασμούς. Επιπλέον, η επιτυχία της Επανάστασης προϋπόθετε την αποδοχή της ανάγκης οργάνωσης κεντρικής διοίκησης. Η αποδοχή αυτή έγινε εφικτή μόνο μετά την ήττα στην εμφύλια σύγκρουση όσων έβλεπαν συσταλτικά την Επανάσταση, είχαν δηλαδή μια περιορισμένη αντίληψη για την εξέλιξή της, τις προοπτικές της, τη ριζοσπαστικότητά της – ακόμα και την προοπτική εδαφικής επέκτασής της.
Θα πρέπει να προσθέσω και το εξής: η εμφύλια σύρραξη (και όχι εμφύλιος πόλεμος)10 δεν ήταν μόνο αναπόφευκτη, ήταν και απαραίτητη. Στην επιτυχία της απόβασης του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο και τη διάλυση της ελληνικής άμυνας συνέβαλε, βεβαίως, το αποτέλεσμα της αποσάθρωσης που επέφερε η εμφύλια σύγκρουση.11 Αλλά η αποτυχία των Ελλήνων να αναχαιτίσουν τον Ιμπραήμ είχε μια άλλη κύρια αιτία, την αποτυχία τους να οργανωθούν στρατιωτικά και ειδικότερα να σχηματίσουν τακτικό στρατό που θα έλεγχε μια κεντρική διοίκηση. Η στρατιωτική τους αποτυχία, έτσι, αντανακλούσε την πολιτική τους αποτυχία: την αδυναμία συγκρότησης μιας ισχυρής κεντρικής εξουσίας που θα οργάνωνε και θα έλεγχε το στράτευμα. Η εμφύλια σύγκρουση, όμως, οδήγησε σε παγίωση της πολιτικής οργάνωσης, αποδοχή της, ακόμα και εσωτερικοποίηση των νέων θεσμών από μεγάλες ομάδες πληθυσμού που για πρώτη φορά αισθάνθηκαν μέλη μιας ενιαίας πολιτικής κοινότητας, όχι ενός χαλαρού ομοσπονδιακού σχήματος.12 Αυτή η εξέλιξη ενίσχυσε πολύ την εικόνα των Ελλήνων στο εξωτερικό. Όπως θα δούμε η Εθνοσυνέλευση στο Άστρος έπαιξε κομβικό ρόλο στην ενίσχυση της θετικής εικόνας των Ελλήνων επαναστατών και στη σαφέστατη στροφή υπέρ των Ελλήνων του συνόλου, σχεδόν, του γαλλικού και του βρετανικού Τύπου.
(γ) Το συνταγματικό κείμενο που προέκυψε από την Εθνοσυνέλευση του Άστρους δεν ήταν ένα νέο Σύνταγμα. Η Εθνοσυνέλευση αναθεώρησε το Σύνταγμα της Επιδαύρου, τα μέλη της συντακτικής επιτροπής και της ολομέλειας εργάστηκαν έχοντας την πρόθεση να αναθεωρήσουν το συνταγματικό κείμενο που είχε υιοθετηθεί στην Επίδαυρο, αν και είχαν συντακτική εξουσία. Είναι λάθος να χαρακτηρίζεται το Σύνταγμα του Άστρους ως ένα δεύτερο, νέο Σύνταγμα. Άλλωστε και οι ίδιοι οι συγγραφείς του το τόνισαν με την ονομασία που του έδωσαν: «Νόμος της Επιδαύρου». Δεν είναι ασήμαντη αυτή η παρεξήγηση καθώς δίνει μια λανθασμένη εικόνα για τις πολιτικές διεργασίες στο Άστρος, ιδίως την απόφαση των παραστατών για θεσμική συνέχεια αλλά και των συντα[1]κτών για ένα είδος αναθεώρησης που έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Οι στόχοι αυτοί είναι πολύ πιο σύνθετοι από αυτούς που συνήθως η βιβλιογραφία αναφέρει. Βασικός σκοπός όσων εμπλέκονται είναι (1) η καλύτερη και συστηματικότερη οργάνωση της κεντρικής διοίκησης και η κατάργηση του οιονεί ομοσπονδιακού χαρακτήρα της πολιτειακής οργάνωσης, (2) η νομοτεχνική βελτίωση του κειμένου αλλά και η συνειδητά μεγαλύτερη έμφαση στη φιλελεύθερη και τη δημοκρατική αρχή, (3) η ενίσχυση του νομοθετικού σώματος – που δεν εξυπηρετεί, απαραίτητα, τις ισχυρές τοπικές εξουσίες, όπως σύντομα θα αποδείξουν τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν, αλλά πολιτικές και θεσμικές θεωρίες που εκπροσωπούνται, πλέον, όχι μόνο από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και τον Θεόδωρο Νέγρη αλλά και μεγάλο αριθμό νέων διανοουμένων που εμπλέκονται στη διαβούλευση αλλά και στην αναθεωρητική διαδικασία.13
(δ) Το συνταγματικό κείμενο του Άστρους, δηλαδή το λεγόμενο «Σύνταγμα του Άστρους» (αλλά στην πραγματικότητα το αναθεωρημένο Σύνταγμα της Επιδαύρου), ήταν το επαναστατικό Σύνταγμα που εφαρμόστηκε σε μεγάλο βαθμό και σε μεγάλη έκταση στη διάρκεια του πολέμου, από τα μέσα του 1823 έως και τα μέσα του 1827. Ακόμα και όταν κάποιες διατάξεις του (οι οργανωτικές του πολιτεύματος) ανεστάλησαν,14 το Σύνταγμα συνέχισε να ισχύει, να εφαρμόζεται,15 να παράγει πολιτικά αποτελέσματα, να διαμορφώνει συνειδήσεις με τον προφανή «παιδα[1]γωγικό» του ρόλο,16 και φυσικά να δημιουργεί θεσμική μνήμη.17 Άρα το συνταγματικό κείμενο που ψήφισε η Εθνοσυνέλευση του Άστρους ήταν, από πολλές απόψεις, το πιο επιδραστικό της επανάστασης.18
Νέα στοιχεία για το Άστρος
Παρά το γεγονός πως η Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου και το Προσωρινό Σύνταγμα προκάλεσαν το ενδιαφέρον των Βρετανών φιλελεύθερων,19 στην πραγματικότητα δεν τους απασχόλησε ιδιαίτερα η πολιτική οργάνωση του επαναστατικού κράτους20 και δεν φαίνεται να έλαβαν αρχικώς στα σοβαρά την εμφάνιση ενός δημοκρατικού πολιτεύματος στα νότια Βαλκάνια.21 Η αλή[1]θεια είναι πως τους απασχολούσαν περισσότερο οι επαναστάσεις στη Νότια Αμερική αλλά κυρίως η Ισπανική. Όμως από τα τέλη του φθινοπώρου του 1822 οι Βρετανοί φιλελεύθεροι γνώριζαν πως οι μεγάλες Ευρωπαϊκές δυνάμεις είχαν δώσει την άδεια στους Γάλλους να επέμβουν στην Ισπανία. Στο τέλος του έτους και στις αρχές του 1823 οι Ευρωπαίοι ανέμεναν την έναρξη της γαλλικής εισβολής που τελικώς πραγματοποιήθηκε τις πρώτες ημέρες του Απριλίου.
Εκείνες, ακριβώς, τις ημέρες ταξίδευε προς την Ελλάδα ο πρώτος εκπρόσωπος του φιλελληνικού κομιτάτου, EdwardBlaquiere. Ο Blaquiere ήταν απόστρατος αξιωματικός του ναυτικού, με μεγάλη εμπειρία από τους Ναπολεόντειους πολέμους. Κυρίως, όμως, ήταν αυτός που εκπροσώπησε τους Βρετανούς φιλελεύθερους σχεδόν για τρία χρόνια στην Ισπανία. Ο ίδιος ο JeremyBentham χρηματοδότησε εν μέρει το ταξίδι του στην Ιβηρική Χερσόνησο που είχε σκοπό να δημιουργήσει ένα δίκτυο επαφών με τους Ισπανούς φιλελεύθερους, να τους ενισχύσει, να τους επηρεάσει, να διαδώσει το έργο του Bentham αλλά και να συλλέξει πληροφορίες για την Ισπανική επανάσταση. Γράφει στον Bentham στις 4 Μαΐου 1820: «Έχω δύο στόχους: να συγκεντρώσω όσο περισσότερες πληροφορίες γίνεται και να δω με τα ίδια μου τα μάτια έναν ηρωικό λαό να αγωνίζεται για τις ελευθερίες του.»22 Αυτές, ακριβώς, ήταν και οι προθέσεις του καθώς ταξίδευε προς την Ελλάδα.23
Προφανώς το ενδιαφέρον για την Ελλάδα αναζωπυρώθηκε όταν οι Βρετανοί φιλελεύθεροι συνειδητοποίησαν πως το πετυχημένο «φιλελεύθερο ισπανικό πείραμα»24 ήταν έτοιμο να καταρρεύσει υπό την πίεση της Ιερής Συμμαχίας. Όμως ήταν οι Έλληνες που στα τέλη του καλοκαιριού και στη διάρκεια του φθινοπώρου του 1823 προσέγγισαν τους Βρετανούς φιλελεύθερους και μάλιστα με πρωτοβουλία του Ιγνάτιου Ουγγροβλαχίας25 και την επιφυλακτική συναίνεση του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου. Η ελληνική περίπτωση εμφανιζόταν πλέον πολύ πιο ενδιαφέρουσα και δελεαστική στους Βρετανούς φιλελεύθερους καθώς η αντοχή των Ελλήνων, η σταθεροποίηση της επανάστασής τους και οι θεσμικές τους επιλογές πρόσφεραν ευκαιρίες και δυνατότητες. Σε κάθε περίπτωση, η Ελληνική Επανάσταση ήταν η μόνη που επιβίωσε από το επαναστατικό κύμα του 1820-1821 και η μόνη που δεν κινδύνευε από στρατιωτική επέμβαση της Ιερής Συμμαχίας.
Η ελληνική περίπτωση διέθετε κάποια χαρακτηριστικά που δεν μπορούσαν παρά να σαγηνεύσουν τους Βρετανούς φιλελεύθερους. Καθώς ο Λουριώτης συναντούσε τον Bowring και τον Blaquiere στη Μαδρίτη, οι Έλληνες οργάνωναν εθνικές εκλογές με καθολική ψηφοφορία των ανδρών. Καθώς οι τρεις τους κατευθύνονταν προς το Λονδίνο, οι Έλληνες οργάνωναν μια εθνοσυνέλευση που θα ήταν πραγματικά αντιπροσωπευτική όλων των πολιτικών δυνάμεων. Καθώς ξεκινούσαν οι συζητήσεις για την ίδρυση του Φιλελληνικού Κομιτάτου, οι Έλληνες συζητούσαν την αναθεώρηση προς το ριζοσπαστικότερο ενός ήδη φιλελεύθερου και δημοκρατικού Συντάγματος.26 Έτσι ο Edward Blaquiere ξεκίνησε το ταξίδι του από το Λονδίνο για την Πελοπόννησο με σκοπό να προλάβει να παρακολουθήσει την Εθνοσυνέλευση. Αλλά αστάθμητοι παράγοντες τον καθυστέρησαν.27 Πάτησε το πόδι του στον Μοριά την ημέρα που έληξαν οι εργασίες και οι παραστάτες ξεκινούσαν για την Τριπολιτσά, τη νέα έδρα της ελληνικής επαναστατικής διοίκησης.
Ένα άρθρο της Sun, δημοσιευμένο στις 23 Σεπτεμβρίου 1823, επιβεβαιώνει τα παραπάνω. Το άρθρο δημοσιεύεται σε μια εφημερίδα που είναι συντηρητική αλλά στηρίζει με συνέπεια την Ελληνική Επανάσταση και φαίνεται να έχει αποκλειστική πληροφόρηση από τα ελευθεροτεκτονικά δίκτυα με τα οποία συνδέεται. Το άρθρο αντανακλά τον αναπροσανατολισμό των Βρετανών:
«Η κρίσιμη κατάσταση στην Ισπανία έχει αποσπάσει σε τέτοιο βαθμό την προσοχή μας ώστε πολλές στήλες της εφημερίδας μας να αφιερώνονται στις ενδιαφέρουσες λεπτομερείς καθημερινές αναφορές για την πορεία των γεγονότων σ’ αυτήν τη βασανισμένη χώρα. Έτσι παραμελήσαμε, ίσως, τους ηρωικούς αγώνες των Ελλήνων».
Η εφημερίδα τονίζει (με δόση υπερβολής) πως ήταν το πρώτο και μοναδικό βρετανικό έντυπο που στήριξε τον ελληνικό αγώνα από την αρχή. Αλλά ενώ επιχειρηματολογεί υπέρ των Ελλήνων και υπερασπίζεται την έκθεση που παρουσίασε μετά την επιστροφή του ο Edward Blaquiere, δεν αναφέρεται καθόλου στην πολιτική οργάνωση του Επαναστατικού κράτους. Αλλά η Sun δεν είναι η μοναδική εφημερίδα που δικαιολογεί τη μονομέρειά της.
Περίπου έναν μήνα νωρίτερα, η γαλλική φιλελεύθερη εφημερίδα LeConstitutionnel (30 Αυγούστου 1823) ξεκινάει το κύριο άρθρο της με θέμα «την πραγματική κατάσταση της Ελλάδας» και «το δάνειο που θα συναφθεί εκ μέρους της», με παρόμοια φρασεολογία: «Τα γεγονότα στην Ισπανία απέσπασαν για ένα μικρό διάστημα την προσοχή μας από την Ελλάδα». Ακολουθεί η συνήθης φιλελληνική ρητορεία που όμως τονίζει πως η Ελληνική Επανάσταση είναι ευρωπαϊκό γεγονός και το άρθρο καταλήγει με μια αναλυτική περιγραφή της Εθνοσυνέλευσης του Άστρους. Η πηγή των πληροφοριών είναι ο ίδιος ο Edward Blaquiere, που στον δρόμο της επιστροφής προς το Λονδίνο μένει κάποιες μέρες στο Παρίσι και έχει επαφές με τους Γάλλους φιλελεύθερους (όπως έκανε και στην έναρξη του ταξιδιού του). Ο Constitutionnel δεν είναι μια τυχαία εφημερίδα, είναι η εφημερίδα με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία παγκοσμίως κατά τη δεκαετία του 1820 και επιπλέον η σημαντικότερη φιλελεύθερη εφημερίδα στην Ευρώπη. Παρακολουθεί το ταξίδι του Blaquiere στην Ελλάδα με ενδιαφέρον, έχει απευθείας επαφή μαζί του και επομένως εσωτερική πληροφόρηση, και διαβάζεται παντού: από τις Η.Π.Α. και τη Νότια Αμερική μέχρι το Λονδίνο και την Ελλάδα (όπου ακόμα κι όταν τα τεύχη της δεν φτάνουν, οι επιστολές Ελλήνων από τα Επτάνησα, την Ιταλία και το Παρίσι, ενημερώνουν ανελλιπώς για τα δημοσιεύματά της).
Ας δούμε πώς περιγράφει η γαλλική εφημερίδα αξιοποιώντας την υπεραισιόδοξη εικόνα που της παρέχει ο Blaquiere, την πολιτική κατάσταση της Ελλάδας μετά το Άστρος:
«Η πολιτική οργάνωση της χώρας συμβαδίζει με την κατάκτηση της ελευθερίας της. Η έναρξη των εργασιών της πρόσφατης Εθνοσυνέλευσης στο Άστρος αποτέλεσε ένα εντυπωσιακό θέαμα. Οι εκλογές γέννησαν ένα πνεύμα γενικού ενθουσιασμού σ’ αυτή την ταλαίπωρη χώρα που μέχρι πρόσφατα ήταν σκλαβωμένη. Ψήφισαν οι κάτοικοι ακόμα και του μικρότερου χωριού και οι εκπρόσωποί τους συγκεντρώθηκαν σε έναν πορτοκαλεώνα. Εκεί, στην ύπαιθρο, έλαβαν χώρα οι εργασίες της. Στην περιοχή συγκεντρώθηκαν περισσότερα από 30.000 άτομα, και των δύο φύλων, που κατέκλεισαν τον χώρο της Εθνοσυνέλευσης και συμμετείχαν στις συζητήσεις για τις υποθέσεις της Συνομοσπονδίας. Υπήρχε τόσο μεγάλο ενδιαφέρον στη διάρκεια της διαβούλευσης που όλοι περίμεναν με ανυπομονησία κάθε μέρα τα αποτελέσματα των εργασιών. Οι συνεδρίες πραγματοποιούνταν με εντυπωσιακή τάξη.
Θα αναφέρουμε απλώς πως οι διάφοροι νόμοι που υιοθετήθηκαν είχαν ως αντικείμενό τους την προστασία της ιδιοκτησίας, τη φορολογική πολιτική, το δικαίωμα αναφοράς και την ευθύνη των δημόσιων λειτουργών. Κυρίως όμως υιοθετήθηκε το Λανκαστεριανό σύστημα διδασκαλίας που έχει τελειοποιηθεί στη Γαλλία και έχει εξαπλωθεί στην Ελλάδα από μια εταιρεία στο Παρίσι που εργάστηκε με ζήλο για να τα καταφέρει. Ο κ. Blaquiere είδε να λειτουργεί στην Τριπολιτσά ένα σχολείο με μεγάλη επιτυχία. Πού βρισκόταν αυτό το σχολείο; Μέσα σε τζαμί. Ιδού το πνεύμα της Ελληνικής Επανάστασης!»
Δεδομένου ότι ο Blaquiere δεν πρόλαβε να συμμετάσχει στην Εθνοσυνέλευση στο Άστρος, οι πληροφορίες αυτές του δόθηκαν κυρίως από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και τον κύκλο του.28 Ο Blaquiere ή ο συντάκτης της εφημερίδας που αξιοποιεί τις πληροφορίες που του δόθηκαν (με μεγάλες δόσεις υπερβολής), υιοθετεί σκόπιμα μια αφελή φιλελληνική στάση υποβαθμίζοντας τις αντιθέσεις, όταν τονίζει πως ο ελληνικός λαός είναι «υπερβολικά μετριοπα[1]θής, δεν γνωρίζει τι θα πει φατρία ή πολιτική διχόνοια.» Όμως ο Blaquiere πριν αναχωρήσει από την Ελλάδα έγινε μάρτυρας των πρώτων συγκρούσεων στις αρχές Ιουνίου, όπως ο ίδιος τις καταγράφει στο ημερολόγιό του.29
Ο αρθρογράφος του Constitutionnel συζητά εκτεταμένα την προοπτική δανεισμού των Ελλήνων τονίζοντας πως αποτελεί μεγάλη ευκαιρία που την χάσουν «οι Γάλλοι κεφαλαιούχοι ενώ οι Άγγλοι δεν θα την αφήσουν να τους ξεφύγει.» Ασκεί γενικότερα κριτική στη Γαλλική κυβέρνηση και τη γαλλική κοινωνία διότι έχει μείνει πίσω στη φιλελληνική δράση σε σύγκριση με την Αγγλία αλλά και με τα Γερμανικά κρατίδια, όπου αρκετές μυστικές εταιρείες ενισχύουν τους Έλληνες με χρήματα και εθελοντές.
Μετά την άφιξη του Blaquiere στο Λονδίνο, την παρουσίαση της έκθεσής του στο Κομιτάτο αλλά και στην κοινή γνώμη (με τη δημοσίευση στο σύνολό της σε πολλές εφημερίδες), έγινε φανερό πως η ελληνική περίπτωση προσφερόταν για βρετανική παρέμβαση σε πολλά μέτωπα. Καταρχάς έγινε αντιληπτό πως η Ελληνική Επανάσταση αποτελούσε μια ευκαιρία για την εξωτερική πολιτική της Μεγάλης Βρετανίας αλλά και για τις διεθνείς οικονομικές της σχέσεις. Η έκδοση του δανείου προσέφερε ευκαιρίες για κερδοσκοπία. Για το Κομιτάτο η Ελλάδα προσφερόταν για ένα φιλελεύθερο θεσμικό πείραμα. Ένα πείραμα που θα μπορούσε να ελεγχθεί από το Κομιτάτο εφόσον αυτό θα έλεγχε επίσης και το δάνειο προς την Ελλάδα.30
Αλλά ας δούμε πώς περιγράφει την Εθνοσυνέλευση του Άστρους ο Edward Blaquiere στην επίσημη δημοσιευμένη έκθεσή του:31
«Η Εθνοσυνέλευση στο Άστροςθα πρέπει να θεωρείται ως ένα από τα πιο εντυπωσιακά και ενδιαφέροντα γεγονότα του αγώνα των Ελλήνων, ανεξάρτητα από τη σημασία των αποφάσεων που υιοθετήθηκαν εκεί και την αξιοπρέπεια και τη μετριοπάθεια που χαρακτήρισε τη διαβούλευση. Αν και ο εκλογικός νόμος καθόρισε τον αριθμό και τον τρόπο εκλογής των αντιπροσώπων με γνώμονα την εκπροσώπηση από άντρες που χαρακτηρίζονται από πατριωτισμό και αρετή, η λαχτάρα του λαού, σε όλη την έκταση της Συνομοσπονδίας, να συμβάλει στη συλλογική ευημερία, οδήγησε στην άφιξη 300 εκλεγμένων αντιπροσώπων στις αρχές Απριλίου. Παρόντα ήταν, επίσης, μεγάλα στρατιωτικά σώματα, σχεδόν όλοι οι οπλαρχηγοί και πολλές χιλιάδες απλών επισκεπτών. Οι συνεδρίες και η διαβούλευση έλαβαν χώρα στη σκιά που έδιναν πορτοκαλιές και λεμονιές, από το ξημέρωμα μέχρι το μεσημέρι, ενώ όλοι όσοι επιθυμούσαν να παρακολουθήσουν τις συζητήσεις ή τις συνεδρίες, έπιαναν θέσεις στους γύρω χώρους όπου ελαιόδεντρα πρόσφεραν μια αδιαπέραστη σκεπή από τον ήλιο.
Η πρώτη μέριμνα της Εθνοσυνέλευσης ήταν να αναθεωρήσει και να διορθώσει όσα άρθρα του Συντάγματος της Επιδαύρου που υιοθετήθηκε πριν 16 μήνες, η εμπειρία απέδειξε πως θα μπορούσαν να βελτιωθούν. Οι Έλληνες υιοθέτησαν τους πιο φιλελεύθερους Ευρωπαϊκούς θεσμούς. Δεν υπάρχει ούτε ένα άρθρο που προστέθηκε ή αφαιρέθηκε χωρίς οι Έλληνες νομοθέτες να συμβουλευτούν το άγραφο εθιμικό Βρετανικό Σύνταγμα ή το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών. Διότι και τα δύο, όπως καλά γνώριζαν, βασίζονται στο γράμμα και το πνεύμα του Αγγλικού δικαίου. Δεν πρέπει να παραλείψω να τονίσω πως η Εθνοσυνέλευση έδωσε μεγάλη έμφαση στη σύνταξη Αστικού και Ποινικού Κώδικα και στην εισαγωγή του θεσμού των ενόρκων στην ελληνική δικονομία. […]
Πάρα πολλοί από τους αντιπροσώπους που ήταν παρόντες στο Άστρος με ενημέρωσαν πως τις συνεδρίες παρακολουθούσαν με μεγάλο ενδιαφέρον άτομα όλων των τάξεων, με ενθουσιασμό και ομόνοια με μία εξαίρεση, το θέμα της διανομής των εθνικών γαιών μεταξύ του λαού και των ηγετών του».
Ο Blaquiere συζητά αναλυτικά τα διάφορα επιχειρήματα για την τύχη των εθνικών γαιών, χωρίς να αναφερθεί στην οξύτητα και τις σκληρές συγκρούσεις στο Άστρος. Είναι χαρακτηριστικό πως στην επιχειρηματολογία που ακολουθεί επιλέγει να χρησιμοποιήσει μια φράση, υποτίθεται, από τη Διακήρυξη του Άστρους32 που όμως δεν υπάρχει στο τελικό κείμενο: “deprived of their liberties and substance; exposed to unheard-of cruelties by those who have ever been strangers to justice and humanity”.( «στερούνται των ελευθεριών και της ουσίας τους· εκτεθειμένοι σε ανήκουστες σκληρότητες από εκείνους που υπήρξαν ποτέ ξένοι στη δικαιοσύνη και την ανθρωπότητα».)
Καθώς επέστρεφε ο Edward Blaquiere στο Λονδίνο, πιθανόν να μετέφερε μια επιστολή που είχε ετοιμάσει ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος στις 22 Απριλίου 1823.33 Η επιστολή απευθύνεται στα Γερμανικά και Ελβετικά Κομιτάτα και πρέπει να είναι ένα από τα τελευταία έγγραφα που υπογράφει ως πρόεδρος του Εκτελεστικού. Στην επιστολή αυτή ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος περιγράφει την Εθνοσυνέλευση στο Άστρος:
«Αποτελεί ευχάριστο καθήκον για μένα να ενημερώνω τα Φιλελληνικά Κομιτάτα πως η Εθνοσυνέλευση της απελευθερωμένης Ελλάδας συνήλθε στο Άστρος, στον κόλπο του Ναυπλίου. Αποτελείται από εκπροσώπους της Πελοποννήσου, της Ανατολικής και Δυτικής [Στερεάς] Ελλάδας, της Κρήτης, της Εύβοιας και όλων των απελευθερωμένων νησιών του Αρχιπελάγους. Πριν δύο ημέρες οι αντιπρόσωποι μεταφέρθηκαν στην Τριπολιτσά, που θα αποτελέσει την προσωρινή έδρα της νέας κυβέρνησης, αφού πρώτα εξέλεξαν ως Πρόεδρο του Εκτελεστικού τον Πέτρο Μαυρομιχάλη, πρώην ηγεμόνα της Μάνης. Ο Μαυρομιχάλης είναι ένας σεβάσμιος ηλικιωμένος οπλαρχηγός, ιδιαίτερα συμπαθής, γνωστός για τον πατριωτισμό του και ισχυρός όχι μόνο για τον πλούτο του αλλά και γιατί εκτιμάται σε ολόκληρη την Ελλάδα. Επίσης, εξελέγη πανηγυρικά, ο Υδραίος Ιωάννης Ορλάνδος, γνωστός για την ακεραιότητά του και τον ανοιχτόμυαλο πατριωτισμό του, στη θέση του Προέδρου του Βουλευτικού.
Καθώς αυτή τη στιγμή οι Αντιπρόσωποι ασχολούνται με την εκλογή των άλλων μελών του Εκτελεστικού δεν μπορώ να σας ανακοινώσω ακόμα τα ονόματα όσων θα το στελεχώσουν, ούτε εκείνα των μελών της Κυβέρνησης. […]
Η νέα κυβέρνηση θα αναλάβει την εξουσία με τους καλύτερους οιωνούς και οπωσδήποτε χωρίς να χρειαστεί να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες και τους κινδύνους που το περασμένο έτος [1822] παραλίγο να καταστρέψουν την Ελλάδα. Η Εθνοσυνέλευση έχει ετοιμάσει προϋπολογισμό και έχει νομοθετήσει σχετικά με την διοίκηση των περιφερειών από Έπαρχους και γενικά συζήτησε όλα τα θέματα εθνικού ενδιαφέροντος. Εάν τηρήσουμε τις αρχές που κατεύθυναν τις εργασίες της Εθνοσυνέλευσης, δεν θα κυριαρχήσει ποτέ ο κομματισμός. Εάν εξαιρέσουμε τη δυσαρέσκεια ορισμένων ατόμων με υπέρμετρο εγωισμό που τα προσωπικά συμφέροντά τους δεν είναι συμβατά με την ειρήνευση και την τάξη, σε κάθε μέρος της χώρας μας επικρατεί ενότητα. Η εμπειρία έκανε όλο το έθνος να νιώσει την ανάγκη μιας ισχυρής και αποτελεσματικής Κυβέρνησης και τη μεγάλη μάζα του λαού να είναι καλύτερα προετοιμασμένη να την αποδεχτεί σε σχέση με πέρσι. Οπότε τι μπορεί να πετύχουν οι ίντριγκες ελάχιστών φιλόδοξων και κακόβουλων ανθρώπων ενάντια στην ομόφωνη επιθυμία του λαού;»
Η επιστολή έχει μεγάλο ενδιαφέρον καθώς σ’ αυτήν βλέπουμε τον τρόπο που επιλέγει ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος να παρουσιάσει την πολιτική κατάσταση στο εξωτερικό και αντιλαμβανόμαστε την επίδραση των απόψεών του στον Blaquiere. Όπως βλέπουμε, ο Μαυροκορδάτος δεν αναφέρεται καθόλου στον εαυτό του και ειδικά στη θέση του στο νέο Εκτελεστικό. Παρουσιάζει ως ολοκληρωμένη την εκλογή του Ορλάνδου ως Προέδρου του Βουλευτικού και δεν εκφράζει, ούτε υπονοεί πως νιώθει κάποια πικρία για τον υποβιβασμό του. Στο ίδιο πνεύμα ομοψυχίας κινείται και η επιστολή του Πετρόμπεη προς τον γιο του, τον Γεωργάκη Μαυρομιχάλη που βρίσκεται στην Ανκόνα. Η επιστολή φαίνεται να έχει γραφτεί στο Άστρος στις8 Απριλίου, κατά τη διάρκεια της Εθνοσυνέ[1]λευσης. Πιθανόν ένα αντίγραφό της έλαβε και ο Blaquiere για να το προωθήσει στο Φιλελληνικό Κομιτάτο, το οποίο θα διακινήσει (επίσημα) στις βρετανικές εφημερίδες. Η μετάφραση της επιστολής στα αγγλικά έχει μέσα αρκετά λάθη εκ παραδρομής σε ημερομηνίες και τίτλους αξιωμάτων, αλλά η περιγραφή στην ουσία της είναι ακριβής. Ο Πετρόμπεης ενημερώνει τον γιο του πως ο ίδιος έχει εκλεγεί Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης, ο Επίσκοπος Βρεσθένης, αντιπρόεδρος, ο Θεόδωρος Νέγρης αρχιγραμματέας και ο «πολυμαθής φίλος μας» Σταμάτης Δημάκης, γραμματέας. Ακολούθως ο Πετρόμπεης αναφέρεται στο Σύνταγμα:
«Το πρώτο πράγμα που κάναμε ήταν να επιβεβαιώσουμε ότι οι αρχές του Οργανικού Νόμου της Επιδαύρου θα παραμείνουν αμετάβλητες και πως απλώς θα αναθέσουμε σε μια επιτροπή επτά ατόμων να το τελειοποιήσει κάνοντας τις απαραίτητες προσθήκες και αλλαγές. Η δεύτερη απόφασή μας ήταν η κατάργηση των τοπικών κυβερνήσεων ενώ ταυτόχρονα αποφασίσαμε πως όλες οι επαρχίες της Ελλάδας θα πρέπει να εξαρτώνται από την εθνική κυβέρνηση και να διοικούνται από έπαρχους που η κυβέρνηση θα διορίσει».
Αυτή η παράγραφος αλλά και το σύνολο της επιστολής απηχούν πλήρως τις απόψεις Μαυροκορδάτου. Ο Πετρόμπεης αναφέρεται στην κατάργηση της αρχιστρατηγίας και τονίζει πως «η διοίκηση των χερσαίων και θαλάσσιων δυνάμεων ανήκει αποκλειστικά στην εθνική κυβέρνηση». Αναφέρεται επίσης στον διορισμό επιτροπής για τη σύνταξη ποινικού κώδικα βασισμένου στους «νόμους των Ελλήνων Αυτοκρατόρων». Συζητά, εν συντομία, και άλλα θέματα (π.χ. την εκκλησιαστική πολιτική) και τονίζει πως στόχος της Επανάστασης, πέραν της εθνικής ανεξαρτησίας είναι να «ξανακερδίσει το έθνος τη γνώση που έχει χάσει» και να «ακολουθήσει το παράδειγμα των φωτισμένων Εθνών της Ευρώπης.»
Είναι εμφανές πως οι δύο πρώτοι πρόεδροι του Εκτελεστικού επιχειρούν να τονίσουν πως με την ολοκλήρωση της Εθνοσυνέλευσης στο Άστρος, έχει επικρατήσει ομοφωνία, κυρίως ως προς τη συγκρότηση και την ισχύ της εθνικής κυβέρνησης. Φυσικά δεν πείθουν, ούτε τους φιλικά διακείμενους Βρετανούς φιλελεύθερους, όπως τον συντάκτη του Scotsman (9 Σεπτεμβρίου 1823) που σχολιάζοντας την επιστολή Μαυροκορδάτου (και πριν διαβάσει την έκθεση Blaquiere), αναρωτιέται αν μπορούν να τιθασευτούν τα άτακτα στρατεύματα, όπως είναι οι ομάδες των Μανιατών (που τους παραλληλίζει με τους Σκοτσέζους Highlanders).
Μερικά προσωρινά συμπεράσματα
Ολοκληρώνοντας θα προσθέσω μερικά συμπεράσματα τα οποία είναι προσωρινά καθώς δεν έχω χρησιμοποιήσει πλήρως, ακόμα, όλα τα διαθέσιμα τεκμήρια (άγνωστα και ανεκμετάλλευτα). Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η Εθνοσυνέλευση στο Άστρος αποτέλεσε ένα ακόμα βήμα προς την εμφύλια σύγκρουση, αλλά αυτό το βήμα δεν ήταν το αποφασιστικό. Αντιθέτως στο Άστρος και αμέσως μετά στην Τριπολιτσά έγιναν πολλοί συμβιβασμοί που καθυστέρησαν τη σύγκρουση μέχρι το τέλος του φθινοπώρου, όταν το Εκτελεστικό (που πλέον έλεγχε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης) διέλυσε πραξικοπηματικά το Βουλευτικό με στόχο να ελέγξει το εξωτερικό δάνειο ή, εν ανάγκη, να το αποτρέψει.
Στην Εθνοσυνέλευση στο Άστρος είχαμε, αντιθέτως, σοβαρή θεσμική και συνταγματική πρόοδο:
(α) Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος πέτυχε τον βασικό πολιτικό σκοπό του,34 να καταργήσει τα τοπικά πολιτεύματα και να ενοποιήσει τη διοίκηση του επαναστατικού κράτους. Ο υποβιβασμός του στη θέση του Αρχιγραμματέα του Εκτελεστικού αλλά, ουσιαστικά, του Υπουργού Εξωτερικών, δεν θα πρέπει να τον ικανοποίησε αλλά αυτό δεν τον απέτρεψε από το να επικεντρωθεί πλήρως και με εντυπωσιακό ζήλο στα καθήκοντά του. Ένα από αυτά ήταν να χειριστεί κατάλληλα τον Edward Blaquiere για να πετύχει τη βοήθεια από τους Βρετανούς φιλελεύθερους με τους δικούς του όρους. Προφανώς εμπιστεύτηκε τόσο τον Blaquiere ώστε να του παραδώσει αλληλογραφία μεγάλης πολιτικής σημασίας, όπως η πρώτη του επιστολή στον GeorgeCanning αλλά και ένα πακέτο επιστολών που ετοίμασε εσπευσμένα στα μέσα Ιουνίου για να προλάβει την αναχώρηση του Βρετανού. Νομίζω πως όλα τα κείμενα του Blaquiere το 1823 αλλά και η επιστολή Πετρόμπεη στον γιο του αντανακλούν πλήρως την πολιτική εικόνα της επαναστατημένης Ελλάδας που έχει διαμορφώσει ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος με σκοπό να την εξάγει στη Δυτική Ευρώπη, χρησιμοποιώντας τον Τύπο.
(β) Ο EdwardBlaquiere πέτυχε πλήρως όλους τους σκοπούς που έθεσε. Επέστρεψε στη Βρετανία και περιέγραψε όσα είδε με μεγάλη δόση καλής θέλησης, υπεραισιοδοξίας αλλά και ευσεβών πόθων. Έπεισε, όμως, και τα μέλη του Κομιτάτου και μεγάλο μέρος της βρετανικής κοινωνίας. Ο ίδιος θα μεταμορφωθεί, κυριολεκτικά, σε απόστολο του Κομιτάτου, διασχίζοντας την Αγγλία στα τέλη του 1823, προσπαθώντας να εξασφαλίσει χρηματική και ηθική ενίσχυση για τους Έλληνες.35
(γ) Ο Θεόδωρος Νέγρης και οι άλλοι φιλελεύθεροι διανοούμενοι (όπως ο Γεώργιος Ψύλλας) κατόρθωσαν να βελτιώσουν νομοτεχνικά το Σύνταγμα, να τονώσουν τον δημοκρατικό του χαρακτήρα (με την ενίσχυση του Κοινοβουλίου) και να κατοχυρώσουν με εντυπωσιακό, για την εποχή, τρόπο, τον φιλελεύθερο χαρακτήρα του. Αλλά ο Νέγρης έχασε το πολιτικό παιχνίδι καθώς δεν μπόρεσε να διασωθεί, βρέθηκε εκτός των οργάνων της Διοίκησης, κάτι που θα τον μετατρέψει σε θρυαλλίδα.
Στις 5 Ιουνίου (24 Μαΐου π.η.), ο Blaquiere σημειώνει στο ημερολόγιό του:
«Ένας γνωστός δολοπλόκος, ο Νέγρης, πρώην Υπουργός Εξωτερικών, απογοητευμένος από την απώλεια της θέσης του, εργάζεται δραστήρια για να αναζωπυρώσει τον ανταγωνισμό των μελών της Προσωρινής Κυβέρνησης με μερικούς από τους στρατιωτικούς ηγέτες. Τους επηρέασε τόσο πολύ ώστε ο Κολοκοτρώνης, ο Νικήτας [Σταματελόπουλος] και ένας ηγετίσκος, ο Σισίνης, έστειλαν μια έγγραφη διαμαρτυρία στις 18/30 Μαΐου και συγκεντρώθηκαν σε ένα κοντινό χωριό αναμένοντας το αποτέλεσμα της αναφοράς τους. Ανησύχησα αρκετά (αυτές οι εξελίξεις θα ικανοποιήσουν ιδιαίτερα τους εχθρούς των Ελλήνων) αλλά αποφάσισα να περιμένω πρώτα να παρακολουθήσω τις εξελίξεις. Αλλά είναι εντυπωσιακός ο ήρεμος τρόπος που λύνουν οι Έλληνες τις πολιτικές διαφορές τους. Από τη μια το Εκτελεστικό διακήρυξε με σταθερότητα ότι δεν θα αποδεχθεί τις αντισυνταγματικές προτάσεις των στρατιωτικών. Από την άλλη όμως οι πολιτικοί ηγέτες προσπάθησαν να καταλήξουν σε συμβιβασμό. […]Από ό,τι μαθαίνω το πρόβλημα με τον Κολοκοτρώνη θα λυθεί με την είσοδό του στην Κυβέρνηση».
Και στις 10 Ιουνίου (29 Μαΐου) σημειώνει: «Ο Κολοκοτρώνης συμφιλιώθηκε με το Εκτελεστικό και ανέλαβε τη θέση του Αντιπροέδρου στο σώμα. Τα εμπόδια στην ομαλή διακυβέρνηση έχουν πλέον αφαιρεθεί.»
Μετά το Άστρος η Ελληνική Επανάστασηφάνηκε πως μπήκε σε μια νέα φάση, «με τους καλύτερους οιωνούς».Καλύτερη θεσμική συγκρότηση, βαθύτερη πολιτική ενοποίηση, ισχυροποίηση της κεντρικής κυβέρνησης, ένας πιθανός σύμμαχος στο εξωτερικό, προοπτική εξωτερικού δανεισμού. Αλλά όλα αυτά δεν θα μπορούσαν να αποτρέψουν την εμφύλια σύγκρουση που ήταν αναπόφευκτη αλλά και, πιθανόν, απαραίτητη.
Υποσημειώσεις
1. Ευχαριστίες για τα σχόλιά τους στον Δημήτρη Δημητρόπουλο, την Αγγελική Διαμαντοπούλου, τον Μιχάλη Σωτηρόπουλο και τη Λύντια Τρίχα.
2. Αν και γι’ αυτό ειδικά το θέμα έχουν δημοσιευθεί εξαιρετικές μονογραφίες που βασίζονται σε πολύ καλή έρευνα στα βρετανικά αρχεία. Βλ. ιδίως F. Rosen, Bentham, Byron and Greece: Constitutionalism, Nationalism, and Early Liberal Political Thought, (εκδ. Clarendon Press), Oxford, 1992· R. Beaton, Byron’s War: Romantic Rebellion, Greek Revolution, (εκδ. Cambridge University Press), Cambridge, 2013· Γ. Τζουρμανά, Βρετανοί Ριζοσπάστες Μεταρρυθμιστές: Φιλικές εταιρείες και κομιτάτα στο Λονδίνο (1790- 1823), (εκδ. Μουσείο Μπενάκη), Αθήνα, 2015. Βλ. επίσης σχετικά D. Dakin, British and American Philhellenes during the War of Greek Independence, 1821-1833, (εκδ. Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου), Θεσσαλονίκη, αρ. 8, 1955· C. M. Woodhouse, The Philhellenes, (εκδ. Hodder and Stoughton), London, 1969· Α.Δ. Λιγνάδης, Το πρώτον δάνειον της Ανεξαρτησίας (Διατριβή επί Διδακτορία), (αρ. Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών, Φιλοσοφική Σχολή, Βιβλιοθήκη Σοφίας Ν. Σαριπόλου 10), Αθήνα, 1970· Α. Κουμαριανού, «Εισαγωγή» στο: Ο Τύπος στον Αγώνα, 1821-1827, Α. Κουμαριανού (επιμ.), τόμ. 1, (εκδ. Ερμής), Αθήνα, 1971, δ´-π´, ιδίως κθ´-νε´· W. St. Clair, That Greece Might Still Be Free: The Philhellenes in the War of Independence, (εκδ. Oxford University Press), Oxford, 1972· Α. Καρακατσούλη, «Μαχητές της Ελευθερίας» και 1821: Η Ελληνική Επανάσταση στη διεθνική της διάσταση, (εκδ. Πεδίο), Αθήνα, 2016· A.N. Hatzis, “Establishing a Revolutionary Newspaper: Transplanting Liberalism in a Pre-Modern Society” στο: Human Rights in Times of Illiberal Democracies (Liber Amicorum in Memoriam of Stavros Tsakyrakis), L. Kiousopoulou, M. Tsirli, P. Voyatzis, επ., (εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη), Αθήνα, 2020, 293-317. 126 Ἐν Ἄστρει | Ἡ Ἐθνική Δευτέρα τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις
3. Για το πρώτο ταξίδι του Blaquiere στην Ελλάδα, βλ. Α. Ν. Χατζής, «Ο πιο δημοφιλής ξένος που επισκέφτηκε την Ελλάδα: Νέα στοιχεία για το πρώτο ταξίδι του Edward Blaquiere στην επαναστατημένη Ελλάδα, την άνοιξη του 1823», Μνήμων (υπό έκδοση, 2023).
4. H πλήρης έκθεση του Blaquiere κυκλοφόρησε ως φυλλάδιο στα τέλη Σεπτεμβρίου 1823 (είχε ήδη προδημοσιευθεί σε εφημερίδες του Λονδίνου). Βλ. E. Blaquiere, Report on the Present State of the Greek Confederation, and on its claims to the support of the Christian World (read to the Greek Committee on Saturday, September 13, 1823), (εκδ. W. B. Whittaker), London, 1823. Στην έκδοση αυτή προστέθηκαν αργότερα επιπλέον στοιχεία (Additional Facts) που δημοσιεύθηκαν σε εφημερίδες αλλά και μηνιαίες/ετήσιες πολιτικές επιθεωρήσεις. Το βιβλίο του με θέμα την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης κυκλοφόρησε στα τέλη Απριλίου του 1824. Βλ. E. Blaquiere, The Greek Revolution; its Origin and Progress: Together with some remarks on the religion, national character, &c. in Greece, (εκδ. W. B. Whittaker), London, 1824.
5. Περισσότερα για το θέμα θα παρουσιάσω στον δεύτερο τόμο της ιστορίας της ελληνικής επανάστασης. Ο πρώτος τόμος (The Noblest Cause: The 1821 Greek War of Independence) έχει εκδοθεί σε ελληνική μετάφραση από τον Ν. Ρούσσο στο: Ο Ενδοξότερος Αγώνας: Η Ελληνική Επανάσταση του 1821.
6. Με τον όρο παραδοσιακή ιστοριογραφία χαρακτηρίζω τη βιβλιογραφία για την Επανάσταση του 1821 που εκδίδεται περίπου μέχρι τη δεκαετία του 1970 και κυρίως την κυρίαρχη εικόνα για την εσωτερική πολιτική διαμάχη που αποτυπώνεται στον 12ο τόμο της Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους (βλ. Α. Δεσποτόπουλος (επιμ.), Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΒ΄: Η Ελληνική Επανάσταση και η ίδρυση του Ελληνικού Κράτους (1821- 1832), (Εκδοτική Αθηνών), Αθήνα, 1975.) Σ’ αυτήν την κυρίαρχη τάση στην ιστοριογραφία συγκλίνει η «εθνική» ιστοριογραφία, η αριστερή λαϊκότροπη ιστοριογραφία, ακόμα και η ιστοριογραφία που προέρχεται από πανεπιστημιακούς ιστορικούς της εποχής. Από αυτήν την κυρίαρχη τάση ξεφεύγει μόνο ο John Petropulos στο μνημειώδες Politics and Statecraft in the Kingdom of Greece, 1833-1843, (εκδ. Princeton University Press), Princeton, 1968, 19-150 και εν μέρει ο Douglas Dakin στο The Greek Struggle for Independence, 1821- 1833, (εκδ. Batsford), London, 1973. Δεν θα βρει, δηλαδή, κανείς σοβαρές διαφορές στην περιγραφή και την αξιολόγηση προσώπων και πολιτικών συγκρούσεων μεταξύ ιστορικών τόσο διαφορετικών μεταξύ τους όσο ο Απόστολος Βακαλόπουλος, ο Δημήτρης Φωτιάδης, ο Διονύσιος Κόκκινος, ο Τάσος Βουρνάς, ο Βασίλης Σφυρόερας, ο Γιώργος Λαμπρινός, ο Παναγιώτης Πιπινέλης, ο Τάκης Σταματόπουλος ή οι περισσότεροι συγ-γραφείς που εμπλέκονται στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Χωρίς καμία πρόθεση να υποτιμηθεί η μεγάλη συμβολή των παραπάνω στην ιστορία του νέου ελληνισμού, είναι προφανές πως από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 τα πράγματα αλλάζουν αργά αλλά σταθερά, κυρίως μετά τη δημοσίευση του έργου ιστορικών όπως ο Νίκος Σβορώνος, ο Σπύρος Ασδραχάς, ο Βασίλης Παναγιωτόπουλος, ο Βασίλης Κρεμμυδάς, ο Χρήστος Λούκος και ο Πέτρος Πιζάνιας. Οι νέες τάσεις αποτυπώνονται στον τρίτο τόμο του εμβληματικού έργου, σε επιμέλεια Βασίλη Παναγιωτόπουλου, Ιστορία του Νέου Ελληνι-σμού, 1700-2000, τόμ. Γ΄: Η Ελληνική Επανάσταση, 1821-1832: Ο αγώνας της Ανεξαρτησίας και η ίδρυση του ελληνικού κράτους, (εκδ. Τα Νέα / Ελληνικά Γράμματα), Αθήνα, 2003. Αλλά για να γίνει πλήρως κατανοητή η συμβολή αυτού του έργου θα πρέπει να διαβα-στεί σε συνδυασμό με τους 16 τόμους της σειράς «Οι Ιδρυτές της Νεότερης Ελλάδας» (εκδ. Τα Νέα, 2009-2010) που ακολούθησαν και πάλι σε επιμέλεια Β. Παναγιωτόπουλου. 127 «Με τους καλύτερους οιωνούς»: Βλέπε επίσης Β. Κρεμμυδάς, Η Ελληνική Επανάσταση του 1821, (εκδ. Gutenberg), Αθήνα, 2016· Π.Θ. Πιζάνιας, Η Ελληνική Επανάσταση, 1821-1830, (εκδ. Εστία), Αθήνα, 2021· Χ. Λούκος, Μια σύντομη ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, (εκδ. Θεμέλιο), Αθήνα, 2022. Ακολουθούν βέβαια άλλες δύο γενιές νεότερων ιστορικών που στην πλειονότητά τους έχουν αποδεσμευτεί από τα παρωχημένα σχήματα και τα στερεότυπα που κυριαρχούσαν μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Ο Mark Mazower, πρόσφατα, έκανε εξαιρετική δουλειά στο να συνοψίσει και να αξιοποιήσει πλήρως τις συμβολές της νέας ελληνικής ιστοριογραφίας σε μια σύνθεση που αποτυπώνει πλήρως αυτή τη μεγάλη στροφή. Βλ. M. Mazower, The Greek Revolution: 1821 and the Making of Modern Europe, (εκδ. Allen Lane / Penguin), London, 2021. Η παραδοσιακή ιστοριογραφία, βέβαια, παραμένει δημοφιλής αν και παρωχημένη, βλ. για παράδειγμα Κ. Παπαγιώργης, Τα Καπάκια (Βαρνακιώτης, Καραϊσκάκης, Ανδρούτσος), (εκδ. Καστανιώτης), Αθήνα, 2009 και την αυστηρή κριτική του Β. Κρεμμυδά, «Έτσι ‘καπακώνεται’ η Ιστορία: Η φοβερή οπισθοδρόμηση του Κωστή Παπαγιώργη», Τα Νέα, 2-3/8/2003, αναδημοσίευση στο Β. Κρεμμυδάς, Το Εικοσιένα: μύθοι και πραγματικότητες (επιλογή άρθρων, επιφυλλίδων και ομιλιών), Ευγενία Κρεμμυδά, επ., (εκδ. Εκδόσεις Καλλιγράφος), Αθήνα, 2021, 207-213.
7. Βλ. αναλυτικά Α. Καϊδατζής, Ο Συνταγματισμός του Εικοσιένα: Η συνταγματική πρακτική της Επανάστασης μέσα από τις πηγές, 1821-1827, (εκδ. Ευρασία), Αθήνα, 199-266 καθώς και Ξ. Κοντιάδης, Η περιπετειώδης ιστορία των επαναστατικών συνταγμάτων του 1821: Η θεμελιωτική στιγμή της Ελληνικής Πολιτείας, Αθήνα, 2021: 117-134. Συνολικά και συνοπτικά για την περίοδο, βλ. N. C. Alivizatos, “Assemblies and Constitutions”, στο The Greek Revolution: A Critical Dictionary, P. M. Kitromilides και C. Tsoukalas επ., (εκδ. Harvard University Press), Cambridge Massachusetts, 439-452.
8. Βλ. ενδεικτικά τα πρακτικά της τέταρτης συνεδρίασης την 1η Απριλίου 1823 στα Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας, 1821-1832, Αι Εθνικαί Συνελεύσεις, τόμ. 3.1, (εκδ. Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων), Αθήνα, 1971, 56.
9. D. Armitage, “Every Great Revolution is a Civil War” in Scripting Revolution: A Historical Approach to the Comparative Study of Revolutions, K.M. Baker και D. Edelstein επ., (εκδ. Stanford University Press), Stantford, 2015, 57-68. Επίσης, Κρεμμυδάς (βλ. σημ. 6), 144.
10. Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε την εμφύλια σύρραξη της περιόδου 1823- 1824, πολιτική σύγκρουση που πήρε και ένοπλη μορφή (ευχαριστώ τον Δημήτρη Δημητρόπουλο για την ιδέα). Βλ. ειδικά για το ζήτημα αυτό την ανάλυση του Πέτρου Πιζάνια (βλ. σημ. 6), 76-83.
11. M.B. Σακελλαρίου, Η απόβαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο καταλύτης για την αποδιοργάνωση της Ελληνικής Επανάστασης (24 Φεβρουαρίου – 23 Μαΐου 1825), (εκδ. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης), Ηράκλειο, 2012 [1942] αλλά και Mazower (βλ. σημ. 6), 273-274.
12. Βλ. ενδεικτικά την αποτίμηση δύο κορυφαίων ιστορικών σε πρόσφατα κείμενά τους: «Με την επικράτηση στην εσωτερική σύγκρουση των εν γένει Ελλήνων αστών (εμπόρων καραβοκυραίων και διανοουμένων), και με τη σύμπραξη των παλαιών αρματωλών και των Σουλιωτών, ο πολιτικός συνασπισμός των ελληνικών ηγετικών ομάδων άρχισε να ομογενοποιείται πολιτικά, διαμορφώνοντας μια πρώτη μορφή εσωτερικά ιεραρχημένης ελληνικής άρχουσας τάξης. Και αυτό συνέβαλε αποφασιστικά στην επικράτησης της Επανάστασης.» (Πιζάνιας, βλ. σημ. 6, 83)· «[Με το τέλος του δεύτερου εμφυλίου] η εξουσία της εθνικής Διοίκησης εδραιώθηκε. Επιβλήθηκε έτσι ένα ενιαίο, εθνικό, ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο, η ένταξη στο οποίο αποτελούσε προϋπόθεση για νομιμότητα.» (Λούκος, βλ. σημ. 6, 67). Βλ. παρόμοια προσέγγιση στον Κρεμμυδά (βλ. σημ. 6, 129-144, ιδίως 142-143: «[ή]ταν όμως ένας πόλεμος όπου η νεωτερικότητα, που την υπερασπίζεται η παράταξη της διοίκησης, αντιπαλεύει με τις παραδοσιακές εξουσιαστικές σχέσεις»). Για την καλύτερη κατανόηση της εμφύλιας σύγκρουσης, βλ. Ν.Β. Ροτζώκος, Επανάσταση και Εμφύλιος Πόλεμος στο Εικοσιένα, (εκδ. Ηρόδοτος), Αθήνα, 2η εκδ. 2016.
13. Για τον Νέγρη, βλ. Α.Ν. Χατζής, «Η συνταγματική σκέψη του Θεόδωρου Νέγρη από τα Σάλωνα στο Άστρος», στο Η Νομική Διάταξις της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος, 1821, Ε. Χατζηβασιλείου, (επιμ.), (Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία), Αθήνα, (2024, υπό έκδοση) και για το κλίμα στο Άστρος, Γ. Ψύλλας, Απομνημονεύματα του βίου μου [Μνημεία της Ελληνικής Ιστορίας 8], Ελευθέριος Γ. Πρεβελάκης, (επιμ.), (Ακαδημία Αθηνών, Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Νεώτερου Ελληνισμού), Αθήνα, 1974 [1867-1869], 92-103.
14. Καϊδατζής (βλ. σημ. 7, 452-458).
15. Β. Σειρηνίδου, «Εις την δικαιοσύνην της Σεβαστής Διοικήσεως προστρέχων: Δικαστικοί θεσμοί και κοινωνία στην επαναστατημένη Ελλάδα», στο Ο Νέος Ελληνισμός, οι κόσμοι του και ο κόσμος: Αφιέρωμα στην Όλγα Κατσιαρδή-Hering, Α. Παπαδία-Λάλα, Μ.Δ. Ευθυμίου, Π. Κονόρτας, Δ.Μ. Κοντογεώργης, Κ. Κωνσταντινίδου, Ι. Μαντούβαλος, Β. Σειρηνίδου, επ., (εκδ. Ευρασία), Αθήνα, 2021, 131-146· Ν. Ισμυρνιόγλου, «Οικονομία, διαμαρτυρία και διεκδίκηση στην επαναστατημένη Ελλάδα: Τα συλλογικά διαβήματα πολιτών προς την Προσωρινή Διοίκηση (1822-1826)», στο Όψεις της καθημερινότητας στην επαναστατημένη Ελλάδα, Β. Σειρηνίδου, επ., (εκδ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών / Τράπεζα Πειραιώς), Αθήνα, 2021, 111-150· Δ. Δημητρόπουλος, Λόγος Γυναικών: Δέκα Στιγμιότυπα από τα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, (εκδ. Αντίποδες), Αθήνα, 2022.
16. Χρησιμοποιώ τον όρο όπως τον χρησιμοποιούσε παραδοσιακά η θεωρία δικαίου. Ο σύγχρονος όρος που έχει πλέον κυριαρχήσει είναι o «δηλωτικός ρόλος» του δικαίου. Για το ζήτημα βλέπε το εμβληματικό άρθρο του C.R. Sunstein, “On the expressive function of law”, University of Pennsylvania Law Review 144: 2021-2053, 1996 (το δίκαιο επηρεάζει τους κυρίαρχους κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς, συχνά τους ωθεί σε νέες κατευθύνσεις).
17. Βλ. ιδιαίτερα τον εναρκτήριο λόγο του Αναστάσιου Πολυζωίδη, όταν ανέλαβε την προεδρία του δικαστηρίου στο Ναύπλιο, όπως αυτή δημοσιεύθηκε από την εφημερίδα Αθηνά στα τεύχη 108 (3/5/1833) και 109 (6/5/1833). Ο Πολυζωίδης αναφέρεται στο Σύνταγμα αν και επί 5,5 χρόνια η Ελλάδα κυβερνάται αυταρχικά και δεν είναι συνταγματικό κράτος.
18. Α.Ν. Χατζής (επιμ.), Τα Συντάγματα της Επανάστασης (1822-1827), (εκδ. Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών / Τα Νέα), 2021.
19. Α.Ν. Χατζής, «Οι άγνωστες πρώτες μεταφράσεις του Συντάγματος της Επιδαύρου – και τι μας αποκαλύπτουν» σε Τιμητικός Τόμος για την Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, (εκδ. Σάκκουλας), Αθήνα-Θεσσαλονίκη, 2022, 661-699· του ίδιου, «Η υποδοχή του Συντάγματος της Επιδαύρου στον βρετανικό τύπο (1822-1823)» σε Κατανοώντας τον πόλεμο της ανεξαρτησίας, Η. Κολοβός και Κ. Κωστής (επιμ.), (εκδ. Εκδόσεις Πατάκη), Αθήνα, 2022, 120-144.
20. Είναι χαρακτηριστικό πως η πρώτη μετάφραση του Συντάγματος της Επιδαύρου που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Sun στις 27 Μαΐου 1822, δεν αναδημοσιεύθηκε πουθενά, παρέμεινε άγνωστη για δύο αιώνες και δεν φαίνεται να διαβάστηκε ούτε από τον κύκλο Bentham. Βλ. περισσότερα Χατζής, «Οι άγνωστες πρώτες μεταφράσεις» (βλ. σημ. 19), 665-666.
21. Δεν είναι ακριβής η μετάφραση του Republic στα ελληνικά. Ο Πιζάνιας (σημ. 6, 84-90), προτείνει τον όρο «λαϊκό πολίτευμα». Βλ. τις αντιρρήσεις του Φ. Παιονίδη, Πόσο δημοκρατικός ήταν ο Αγώνας της Ανεξαρτησίας; Το ζήτημα της εκλογής των μελών των τριών πρώτων Εθνικών Συνελεύσεων, 1821-1827, (εκδ. Οκτώ), Αθήνα, 2022.
22. Επιστολή του Edward Blaquiere (Σαουθάμπτον) προς τον Bentham (Λονδίνο) με ημερομηνία 4 Μαΐου 1820. Δημοσιεύεται στο The Correspondence of Jeremy Bentham. Volume 9 (January 1817 to June 1820), Stephen Conway (ed.), (εκδ. Clarendon Press), Oxford, 1989, 430. Ο Blaquiere εξέδωσε τις εντυπώσεις του με τίτλο An Historical Review of the Spanish Revolution, including some account of Religion, Manners, and Literature in Spain, (εκδ. G. & W.B. Whittaker), London, 1822. Βλ. επίσης την εκτεταμένη εισαγωγή που έγραψε λίγο πριν αναχωρήσει για την Ελλάδα (την ολοκλήρωσε στις 25 Φεβρουαρίου 1823) για το βιβλίο του Giuseppe Pecchio, Anecdotes of the Spanish and Portuguese Revolutions, (εκδ. G. & W.B. Whittaker), London, 1823, v-xxiv. Ο Blaquiere εξέδωσε με δική του πρωτοβουλία τον τόμο και τον υπομνημάτισε. Ξεκινά την εισαγωγή αναφέροντας τα εξής: «Είναι τώρα πιο σαφές από κάθε άλλη φορά πως η διατήρηση της Ευρωπαϊκής ελευθερίας και η σταθερότητα της Βρετανικής ισχύος εξαρτάται από την αντίσταση της Ιβηρικής Χερσονήσου και της Ελλάδας ενάντια στην Ιερή Συμμαχία» (Blaquiere, “Introduction”, v). Στο ίδιο κείμενο διατυπώνει και την εξής κριτική: «Ερωτώ τους Φιλελεύθερους της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, γιατί δεν έχουν αναγνωρίσει ακόμα την ανεξαρτησία της Ελλάδας, της κλασικής Ελλάδας!». Οι Έλληνες έχουν ξεπεράσει τους επαναστάτες της Ιβηρικής Χερσονήσου και η μη-αναγνώρισή τους αποτελεί εγκληματική παράλειψη και δεν μπορεί τίποτε να τη δικαιολογήσει. Οι φίλοι της ελευθερίας και της ανθρωπότητας θα μετανιώσουν πικρά γι’ αυτήν την παράλειψη […] γιατί αν υπάρχει ένα έθνος στην Ευρώπη που μπορεί να συνεργαστεί και να τους βοηθήσει αποτελεσματικά αυτό είναι η Ελληνική Συνομοσπονδία [Hellenic Confederation].» (Blaquiere, “Introduction”, xx-xxi, η έμφαση στο πρωτότυπο). Είναι προφανές γιατί ο Blaquiere (αλλά και άλλοι) στα πρώτα του έργα χαρακτηρίζει «συνομοσπονδία» την Ελληνική πολιτεία. Όχι μόνο γιατί το Σύνταγμα της Επιδαύρου επέτρεψε την παράλληλη λειτουργία περισσότερων από πέντε τοπικών πολιτευμάτων αλλά και γιατί η συνομοσπονδία θυμίζει τα ρεπουμπλικανικά πολιτεύματα της Ελβετίας και των Η.Π.Α.
23. «Ο στόχος μου ήταν να εκπροσωπήσω το Κομιτάτο και να συγκεντρώσω πληροφορίες που απαιτούν επιτόπια επίσκεψη. Υπέθεσα ότι η παρουσία ενός εκπροσώπου θα αντιμετωπιζόταν θετικά από την προσωρινή ελληνική κυβέρνηση και τον ελληνικό λαό. Με υποδέχθηκαν με τόσο θερμό τρόπο που με έπεισε πως δεν είχα πέσει έξω.» (Blaquiere, Report, βλ. σημ. 4, 5). Βέβαια, ο Blaquiere δεν εκπροσωπεί μόνο το Κομιτάτο αλλά ατύπως και εμμέσως και τη βρετανική κυβέρνηση, ή τουλάχιστον τον Υπουργό Εξωτερικών με τον οποίο έχει άμεση επαφή. Αυτός είναι ένας ρόλος που ο ίδιος επιθυμεί, το Κομιτάτο το ενθαρρύνει, ενώ οι Έλληνες που τον υποδέχονται το θεωρούν ως κάτι δεδομένο. Για περισσότερα Χατζής (βλ. σημ. 3).
24. Το οποίο θα ονομαστεί αργότερα η «φιλελεύθερη τριετία» (Trienio Liberal). Βλ. αντί άλλων για τις φιλελεύθερες επαναστάσεις στη Νότια Ευρώπη το πολύ πρόφατο έργο του M. Isabella, Southern Europe in the Age of Revσolutions, (εκδ. Princeton University Press), Princeton, 2023. Βλ. επίσης M. Isabella και K. Zanou, επ., Mediterranean Diasporas: Politics and Ideas in the Long 19th Century, (εκδ. Bloomsbury), London, 2016· J. Innes, M. Philp, (επιμ.), Re-Imagining Democracy in the Mediterranean, 1780-1860, (εκδ. Oxford University Press), Oxford, 2018.
25. Βλ. την επιστολή του Ιγνάτιου που κατοικούσε στην Πίζα, με ημερομηνία 6/18 Αυγούστου 1822, προς τον John Bowring που βρισκόταν στη Μαδρίτη για να αποτιμήσει την κατάσταση. Βλ. Εμμ. Γ. Πρωτοψάλτης (επιμ.), Μνημεία της Ελληνικής ιστορίας, τόμ. 4, Ιγνάτιος Μητροπολίτης Ουγγροβλαχίας (1766-1828), Τεύχος ΙΙ. Αλληλογραφία, Πολιτικά Υπομνήματα, Λόγοι, Σημειώματα περί Ιγνατίου, (εκδ. Ακαδημία Αθηνών), Αθήνα, 1961, 144-145. Λίγο αργότερα ο Bowring και ο Blaquiere θα συναντήσουν τον Ανδρέα Λουριώτη, ειδικό απεσταλμένο της ελληνικής επαναστατικής κυβέρνησης με διπλή εντολή από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο: να αναζητήσει οικονομική βοήθεια στην Ιβηρική χερσόνησο και να πραγματοποιήσει διερευνητικές επαφές με τους βρετανούς φιλελεύθερους. Όπως γνωρίζουμε, ο Λουριώτης ακολούθησε τον Blaquiere στο Λονδίνο όπου και έφτασαν στα τέλη του Ιανουαρίου του 1823. Για περισσότερα Χατζής (βλ. σημ. 3).
26. Βλ. ενδεικτικά τις «Παρατηρήσεις επί του προσωρινού πολιτεύματος της Ελλάδος γενομένου εν Επιδαύρω […] και σχέδιον επιδιορθώσεως του αυτού» στο Αρχείον της Κοινότητος Ύδρας, 1778-1832, τόμ. Θ΄, 1823, Α. Λιγνός (επιμ.), (εκδ. Εφημερίς Σφαίρα), Πειραιάς, 1927, 78-92. Οι συγγραφείς υπογράφουν με τα αρχικά Δ.Σ.Κ. και Ε.Μ.Σ.
27. Για το ταξίδι του Blaquiere με τον Λουριώτη, από το Λονδίνο στον Μοριά, και τα διάφορα εμπόδια που συνάντησαν στην Ιταλία, βλ. μερικά νέα ευρήματα στο Χατζής (βλ. σημ. 3).
28. Όπως έμμεσα δηλώνει ο ίδιος στο αδημοσίευτο ημερολόγιό του. Βλ. Χατζής (βλ. σημ. 3). Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος και οι συνεργάτες του μετέφεραν στον Blaquiere αρκετές πληροφορίες και του έδωσαν πρόσβαση ακόμα και στις σημειώσεις τους από τις εργασίες της Εθνοσυνέλευσης. Βλ. Τα κατά την Αναγέννησιν της Ελλάδος. Ήτοι συλλογή των περί την αναγεννωμένην Ελλάδα συνταχθέντων πολιτευμάτων, νόμων και άλλων επίσημων πράξεων, από του 1821 μέχρι τέλους του 1832. τόμ. Β´, Ανδρέας Ζ. Μάμουκας, (επιμ.), (Τυπογραφία Ηλία Χριστοφίδου) Πειραιάς, 1839, 57-84.
29. Χατζής (βλ. σημ. 3).
30. Για περισσότερα βλ. τις αναφορές στη σημ. 2.
31. Blaquiere, Report (βλ. σημ. 4), 6-8.
32. Μια διακήρυξη που είναι λιγότερο γνωστή σήμερα, ιδίως σε σχέση με την περίφημη διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης της Επιδαύρου (15 Ιανουαρίου 1822). Η «Διακήρυξις της Εθνικής Δευτέρας των Ελλήνων Συνελεύσεως» (της 18ης Απριλίου 1823) αναδημοσιεύεται στο Χατζής (βλ. σημ. 17, 89-90). Βλ. Σωτηρόπουλος, «H Διακήρυξη του Άστρους στο πλαίσιο της εποχής της», ενταύθα, 173.
33. Η επιστολή έφτασε στη Ζυρίχη στα μέσα Ιουλίου και στις 17 Ιουλίου 1823 προωθήθηκαν αντίγραφά της στα κομιτάτα με τη συνυπογραφή του Ελβετού φιλέλληνα M. Hizzel.
34. Όπως εξομολογήθηκε ο ίδιος στον Blaquiere (Χατζής, βλ. σημ. 3 αλλά και Blaquiere, History, βλ. σημ. 4, 256-257).
35. Rosen (βλ. σημ. 2), 234-243.
Πηγές (Σελ 131-134)
Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας, 1821-1832, Αι Εθνικαί Συνελεύσεις, τόμ. 3.1, (εκδ. Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων), Αθήνα, 1971.
Αρχείον της Κοινότητος Ύδρας, 1778-1832, τόμ. Θ΄ (1823), Α. Λιγνός (επιμ.), (εκδ. Εφημερίς Σφαίρα), εν Πειραιά, 1927.
Μάμουκας Ανδρέας Π., (επιμ.), Τα κατά την Αναγέννησιν της Ελλάδος. Ήτοι συλλογή των περί την αναγεννωμένην Ελλάδα συνταχθέντων πολιτευμάτων, νόμων και άλλων επίσημων πράξεων, από του 1821 μέχρι τέλους του 1832, τόμ. Β΄, (Τυπογραφία Ηλία Χριστοφίδου), Πειραιάς, 1839.
Πρωτοψάλτης Εμμανουήλ Γ., (επιμ.), Μνημεία της Ελληνικής ιστορίας, τόμ. 4,
The British Newspaper Archive, The British Library.
Bentham Papers Archive, University College London.
The Correspondence of Jeremy Bentham. Volume 9 (January 1817 to June 1820), Stephen Conway, ed., (εκδ. Clarendon Press), Oxford, 1989.
London Greek Committee Archives, Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας και King’s College London.
Βιβλιογραφία
Δεσποτόπουλος Αλέξανδρος (επιμ.), Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΒ΄ (εκδ. Εκδοτική Αθηνών), Αθήνα, 1975.
Δημητρόπουλος Δημήτρης, Λόγος Γυναικών: Δέκα Στιγμιότυπα από τα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, (εκδ. Αντίποδες), Αθήνα, 2022.
Ισμυρνιόγλου Νίκος, «Οικονομία, διαμαρτυρία και διεκδίκηση στην επαναστατημένη Ελλάδα: Τα συλλογικά διαβήματα πολιτών προς την Προσωρινή Διοίκηση (1822-1826)», στο: Όψεις της καθημερινότητας στην επαναστατημένη Ελλάδα, Β. Σειρηνίδου, (επιμ.), (εκδ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών / Τράπεζα Πειραιώς), Αθήνα, 2021, 111-150.
Καϊδατζής Ακρίτας, Ο Συνταγματισμός του Εικοσιένα: Η συνταγματική πρακτική της Επανάστασης μέσα από τις πηγές, 1821-1827, (εκδ. Ευρασία), Αθήνα, 2021.
Καρακατσούλη Άννα, “Μαχητές της Ελευθερίας” και 1821: Η Ελληνική Επανάσταση στη διεθνική της διάσταση, (εκδ. Πεδίο), Αθήνα, 2016.
Κοντιάδης Ξενοφών, Η περιπετειώδης ιστορία των επαναστατικών συνταγμάτων του 1821: Η θεμελιωτική στιγμή της Ελληνικής Πολιτείας, (εκδ. Καστανιώτης), Αθήνα, 2021.
Κουμαριανού Αικατερίνη, «Εισαγωγή» στο: Ο Τύπος στον Αγώνα, 1821-1827, Α. Κουμαριανού (επιμ.), τόμ. 1, (εκδ. Ερμής), Αθήνα, 1971, δ´-π´.
Κρεμμυδάς Βασίλης, «Έτσι “καπακώνεται” η Ιστορία: Η φοβερή οπισθοδρόμηση του Κωστή Παπαγιώργη», Τα Νέα, 2-3/8/2003.
Κρεμμυδάς Βασίλης, Η Ελληνική Επανάσταση του 1821, (εκδ. Gutenberg), Αθήνα, 2016.
Κρεμμυδάς Βασίλης, Το Εικοσιένα: μύθοι και πραγματικότητες (επιλογή άρθρων, επιφυλλίδων και ομιλιών), Ευγενία Κρεμμυδά, (επιμ.), (Εκδόσεις Καλλιγράφος), Αθήνα, 2021.
Λιγνάδης Αναστάσιος Δ., Το πρώτον δάνειον της Ανεξαρτησίας (Διατριβή επί Διδακτορία), Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών, Φιλοσοφική Σχολή, Βιβλιοθήκη Σοφίας Ν. Σαριπόλου, αρ. 10, Αθήνα, 1970.
Λούκος Χρήστος, Μια σύντομη ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, (εκδ. Θεμέλιο), Αθήνα, 2022.
Παιονίδης Φιλήμων, Πόσο δημοκρατικός ήταν ο Αγώνας της Ανεξαρτησίας; Το ζήτημα της εκλογής των μελών των τριών πρώτων Εθνικών Συνελεύσεων, 1821- 1827, (εκδ. Οκτώ), Αθήνα, 2022.
Παναγιωτόπουλου Βασίλης, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, 1700-2000, τόμ. Γ΄: Η Ελληνική Επανάσταση, 1821-1832: Ο αγώνας της Ανεξαρτησίας και η ίδρυση του ελληνικού κράτους, (εκδ. Τα Νέα / Ελληνικά Γράμματα), Αθήνα, 2003.
Πιζάνιας Πέτρος Θ., Η Ελληνική Επανάσταση, 1821-1830, (εκδ. Εστία), Αθήνα, 2021.
Ροτζώκος Νικόλαος Β., Επανάσταση και Εμφύλιος Πόλεμος στο Εικοσιένα, (εκδ. Ηρόδοτος), 2η εκδ., Αθήνα, 2016.
Σακελλαρίου Μιχάλης Β., Η απόβαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο καταλύτης για την αποδιοργάνωση της Ελληνικής Επανάστασης (24 Φεβρουαρίου – 23 Μαΐου 1825), (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης), Ηράκλειο, 2012 [1942].
Σειρηνίδου Βάσω, «Εις την δικαιοσύνην της Σεβαστής Διοικήσεως προστρέχων: Δικαστικοί θεσμοί και κοινωνία στην επαναστατημένη Ελλάδα», στο: Ο Νέος Ελληνισμός, οι κόσμοι του και ο κόσμος: Αφιέρωμα στην Όλγα Κατσιαρδή-Hering, Α. Παπαδία-Λάλα, Μ.Δ. Ευθυμίου, Π. Κονόρτας, Δ.Μ. Κοντογεώργης, Κ. Κωνσταντινίδου, Ι. Μαντούβαλος, Β. Σειρηνίδου, (επιμ.), (εκδ. Ευρασία), Αθήνα, 2021, 131-146.
Σωτηρόπουλος Μιχάλης, «H Διακήρυξη του Άστρους στο πλαίσιο της εποχής της» (ενταύθα), 173.
Τζουρμανά Γιάννα, Βρετανοί Ριζοσπάστες Μεταρρυθμιστές: Φιλικές εταιρείες και κομιτάτα στο Λονδίνο (1790-1823), (εκδ. Μουσείο Μπενάκη), Αθήνα, 2015.
Χατζής Αριστείδης Ν. (επιμ.), Τα Συντάγματα της Επανάστασης (1822-1827), (εκδ. Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών / Τα Νέα), 2021.
Χατζής Αριστείδης Ν., Ο Ενδοξότερος Αγώνας: Η Ελληνική Επανάσταση του 1821. Μτφ. Ν. Ρούσσος, (εκδ. Παπαδόπουλος), Αθήνα, 2021.
Χατζής Αριστείδης Ν., «Η υποδοχή του Συντάγματος της Επιδαύρου στον βρετανικό τύπο (1822-1823)» σε Κατανοώντας τον πόλεμο της ανεξαρτησίας, Η. Κολοβός και Κ. Κωστής, (επιμ.), (Εκδόσεις Πατάκη), Αθήνα, 2022, 120-144.
Χατζής Αριστείδης Ν., «Οι άγνωστες πρώτες μεταφράσεις του Συντάγματος της Επιδαύρου και τι μας αποκαλύπτουν» σε Τιμητικός Τόμος για την Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, (εκδ. Σάκκουλας), Αθήνα-Θεσσαλονίκη, 2022, 661-699.
Χατζής Αριστείδης Ν. «Ο πιο δημοφιλής ξένος που επισκέφτηκε την Ελλάδα: Νέα στοιχεία για το πρώτο ταξίδι του Edward Blaquiere στην επαναστατημένη Ελλάδα, την άνοιξη του 1823», Μνήμων 40 (υπό έκδοση, 2023).
Χατζής Αριστείδης Ν. «Η συνταγματική σκέψη του Θεόδωρου Νέγρη από τα Σάλωνα στο Άστρος», στο: Η Νομική Διάταξις της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος, 1821, Ε. Χατζηβασιλείου, (επιμ.), (εκδ. Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία), Αθήνα, (2024, υπό έκδοση).
Ψύλλας Γεώργιος, Απομνημονεύματα του βίου μου [Μνημεία της Ελληνικής Ιστορίας 8], Ελευθέριος Γ. Πρεβελάκης (επιμ.), (εκδ. Ακαδημία Αθηνών, Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Νεώτερου Ελληνισμού), Αθήνα, 1974 [1867-1869].
Alivizatos Nicos C., “Assemblies and Constitutions”, στο: The Greek Revolution: A Critical Dictionary, Paschalis M. Kitromilides και C. Tsoukalas (επιμ.), (εκδ. Harvard University Press), Cambridge, Massachusetts, 439-452.
Armitage David, “Every Great Revolution is a Civil War” στο: Scripting Revolution: A Historical Approach to the Comparative Study of Revolutions, K.M. Baker και D. Edelstein επ., (εκδ. Stanford University Press), Stanford, 2015, 57-68.
Beaton Roderick, Byron’s War: Romantic Rebellion, Greek Revolution, (εκδ. Cambridge University Press), Cambridge, 2013. Blaquiere Edward, An Historical Review of the Spanish Revolution, including some account of Religion, Manners, and Literature in Spain, (εκδ. G. & W.B. Whittaker), London, 1822.
Blaquiere Edward, Report on the Present State of the Greek Confederation, and on its claims to the support of the Christian World (read to the Greek Committee on Saturday, September 13, 1823), (εκδ. W. B. Whittaker), London, 1823.
Blaquiere Edward, The Greek Revolution; its Origin and Progress: Together with some remarks on the religion, national character, &c. in Greece, (εκδ. W. B. Whittaker), London, 1824.
Dakin Douglas, British and American Philhellenes during the War of Greek Independence, 1821-1833, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, (εκδ. Ίδρυμα Μελετών Χερσονήσου του Αίμου), αρ. 8, Θεσσαλονίκη, 1955.
Dakin Douglas, The Greek Struggle for Independence, 1821-1833, (εκδ. Batsford), London, 1973.
Hatzis Aristides N., “Establishing a Revolutionary Newspaper: Transplanting Liberalism in a Pre-Modern Society” στο: Human Rights in Times of Illiberal Democracies (Liber Amicorum in Memoriam of Stavros Tsakyrakis), L. Kiousopoulou, M. Tsirli, P. Voyatzis, (επιμ.), (εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη), Αθήνα, 2020, 293-317.
Innes Joanna, Philp Mark, (επιμ.), Re-Imagining Democracy in the Mediterranean, 1780-1860, (εκδ. Oxford University Press), Oxford, 2018.
Μaurizio Isabella, Zanou Konstantina, (επιμ.), Mediterranean Diasporas: Politics and Ideas in the Long 19th Century, (εκδ. Bloomsbury), London, 2016.
Μaurizio Isabella, Southern Europe in the Age of Revolutions, (εκδ. Princeton University Press), Princeton, 2023.
Mazower Mark, The Greek Revolution: 1821 and the Making of Modern Europe, (εκδ. Allen Lane / Penguin), London, 2021.
Pecchio Giuseppe, Anecdotes of the Spanish and Portuguese Revolutions, [με εισαγωγή και σχόλια από τον Edward Blaquiere], (εκδ. G. & W.B. Whittaker), London, 1823.
Petropulos John, Politics and Statecraft in the Kingdom of Greece, 1833-1843, (εκδ. Princeton University Press), Princeton, 1968.
Rosen F., Bentham, Byron and Greece: Constitutionalism, Nationalism, and Early Liberal Political Thought, (εκδ. Clarendon Press), Oxford, 1992.
St Clair William, That Greece Might Still Be Free: The Philhellenes in the War of Independence, (εκδ. Oxford University Press), Oxford,1972
Sunstein Cass R., “On the expressive function of law”, University of Pennsylvania Law Review 144: 2021-2053, 1996. Woodhouse C.M., The Philhellenes, (εκδ. Hodder and Stoughton), London, 1969
Το ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας βρίσκεται στη δυτική παραλία του Αργολικού ,εκεί που ήταν η αρχαία πόλη Θυρέακαι το πόλισμα Άστρον , νότια από την πρώτη πόλη της Ευρώπης το ιστορικό Άργος και την έδρα του Μυκηναϊκού πολιτισμού Μυκήνες.
Το ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας, σύμφωνα με πολλές διασταυρωμένες αναφορές, αναμφισβήτητα υπήρχε για πολλούς αιώνες πριν το 1823 , υπήρχε από τον 2ο μ.χ. αιώνα, το 1256, 1320, 1435 ,1516, 1756,1819,1823,1841,1845,1912, 1997 και υπάρχει αδιάκοπα σύμφωνα με το Ελληνικό κράτος από το 1823 μέχρι σήμερα
Castiello la Estella (Kάστρο του Άστρους)».Το 1256 ο Γουλιέλμος Βιλλαρδουίνος προς ευκολωτέραν υποταγήν των Τσακώνων «επάνω εις τα βουνά» έκτισε στον Άγιο Ιωάννη (Αγιάννη) Κυνουρίας στη θέση «Ξεροκάμπι» (2 χλμ) «το κάστρον, όπερ καλείται la Estella (=Άστρος)»
Η πρώτη επίσημη αναφορά της πόλης με το όνομα «Άστρος» συναντάται σε χρυσόβουλο του έτους 1293 του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β’ Παλαιολόγου, «το καλούμενον Άστρος»
Ο Νίκος Βέης (1883–1958) καθηγητής Πανεπιστημίου και Ακαδημαϊκός αναφέρει «έχομε κατ΄ επανάληψιν μνείας του Κυνουριακού αυτού πολίσματος» του Άστρους το 1256, 1320,1372,1374, 1407,1421 ,1435, 1463, 1467, 1471, 1481.
Αναφορά για το Άστρος το 1320 ,Aδρόνικος Β’ Παλαιολόγος (1259-1332 μ.χ.) Χρυσόβουλο (4) 1320 (σελ.114) «περί τον αιγιαλόν του άστρου εις τον κάμπον της μαλεβής»
Ο Γεώργιος Φραντζήςτο 1435 αναφέρει το «Άστρον» και τον Άγιο Ιωάννη και επιβεβαιώνει η αναφορά του Πτολεμαίου 2ο μ.χ. αιώνα για το πόλισμαΆστρον είναι το σημερινό Άστρος.
Το 1516 Τoastri & Τoast(r)i (= το Άστρος ) …« εν τω μνημείω τούτω λέγω,σημειούταιtoastri (= το Άστρος ) και ostrici(= Αστρίτσι) … “ ελέγχεται ότι το Αστρίτσι είναι διάφορον του Άστρους τοπογραφικόν σημείον»( σελ 98), Επίσης “Aλλά το Άστρος καιΑστρίτσιδεν είναι εν και το αυτό σημείον» (Νίκος Βέης ,Μνείαι του Άστρους σελ 97)
1756, Δημήτριος Καρυτσιώτης(1741-1819). Ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μας έφυγε από την Καρύτσα του Αγιάννη15 χρονώντο 1756 μέ «ένα τσαρούχι» , αλλά δεν ξέχασε ποτέ την “πατρίδα” τον Αγιάννη και το Άστροςκαι για το λόγο αυτό ονόμασε το κτήριο στην Τεργέστη «ΑΣΤΡΟΣ»,που θυμότανε καλά από το 1756 , και το 1819 στην διαθήκη του δώρησε “εις την πατρίδα μας το κτίριον του σχολείου και την περιουσίαν του Άστρους (Astro) “.. και “το υποτακτικόν( Αγροκήπιο) του Άστρους”( Φλουδας ,Θυρεατικα Β’ σελ 312).
O Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, το 1823 , πρόεδρος του Εκελεστικού (δηλ.Πρωθυπουργός) , σε επιστολή στις 22 Απριλίου 1823 αναφέρει . «Αποτελεί ευχάριστο καθήκον για μένα να ενημερώνω τα Φιλελληνικά Κομιτάτα πως ηΕθνοσυνέλευση της απελευθερωμένης Ελλάδας συνήλθε στο Άστρος,στον κόλπο του Ναυπλίου» (Αριστείδης Ν. Χατζής σελ 121).
Διακήρυξητης Εθνοσυνέλευσης 1823-«Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου Καρυτσιώτη»και«Ήδη δε μετά δεκαέξ μήνας Δευτέραν να συγκροτήση εν Άστρει συνέλευσιν» Διονύσιος Κόκκινος Ιστορία Ελληνικής Επανάστασης (τόμος 3ος Σελίδες 475-476)
Αρχεία της Ελληνικής Παλλιγενεσίας .1823 Αριθ.ΚΘ των Πρακτικών της Εθνικής Συνελεύσεως«B’. Επ’ ουδεμιά προφάσει και περιστάσει δύναται η Διοίκησις να νομοθετήση εναντίως εις το παρόν Πολίτευμα…Εξεδόθη εν Άστρει κατά μήνα μεσούντα τον Απρίλιον…»
1823,Όλα τα ψηφίσματα της Εθνοσυνέλευσης και Ψήφισμα Θ) Εις την Ελληνική επικράτειαν ούτε πωλείται ….«Εξεδόθη εν Άστρει κατά μήνα μεσούντα τον Απρίλιον..»
1823,ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ Β’ ΕΘΝΙΚΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΣ ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΕΙΣΗΣ ΕΝ ΑΣΤΡΕΙ ΤΗΝ ΚΘ’ ΜΑΡΤΙΟΥ, ΑΩΚΓ ΚΑΙ Γ’ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ (Πρακτικά της Β’ Εθνικής των Ελλήνων Συνελεύσεως, Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας, τόμος 3, σελ 63)
1823,ΝΟΜΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ ΗΤΟΙ ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΝ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝ ΑΣΤΡΕΙ Β’ ΕΘΝΙΚΗΝ ΣΥΝΕΛΕΥΣΙΝ (Πρακτικά της Β’ Εθνικής των Ελλήνων Συνελεύσεως, Αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας, τόμος 3, σελ 87)
Πρακτικά της Βουλής τω Ελλήνων «διότι η εν Άστρει…και ο τόποςούτος εψηφίσθη και παρ’ αυτήςΆστρος»
1) Η αναφορά του Κλαύδιου Πτολεμαίου «Άστρον» το 2ο αιώνα μ.χ ., που ήταν στην τοποθεσία του σημερινού Άστρους.
Από , Το Άστρος της Θαλάσσης «Πρασιά να γ λε_γ Αργείας Άστρον να λε δ Ινάχου ποτ.εκβολαί να λε γ η αρχή του ποταμού να λ Ναυπλία επίνειον»
Η πρώτη αναφορά για το όνομα «Άστρον» έγινε από τον Πτολεμαίο τον 2ο μ.χ. αιώνα, αλλά ο Πτολεμαίος δεν αναφέρει τηνακριβή τοποθεσία του πολίσματος «Άστρον» , όπως είναι έκδηλο από την παραπάνω αναφορά. Από την αναφορά του Πτολεμαίου το Άστρονήταν κάπου από το Λεωνίδιο μέχρι το Ναύπλιο . Δεν υπάρχουν μέχρι σήμερααξιόπιστα τεκμήρια που να συνδέουν το πόλισμα Άστρον με μία ακριβή και συγκεκριμένη τοποθεσία,παρά μόνο υπάρχουν ερμηνείες και συμπεράσματα.Είναι αναμφισβήτητο γεγονός και αναφέρεται από πολλούς ιστορικούς μελετητές στην αρχαιότητα οι κάτοικοι στην περιοχή κατοικούσαν στα ενδότερα από την εποχή της Θυρέας μέχρι το 1821 και αργότερα , για λόγους υγείας απέφευγαν τα έλη και προτιμούσαν τις βουνοπλαγιές που επίσης ήταν μακρυά από τουςπειρατές. (Ν.Βέης και άλλοι).Το αναμφισβήτητο αυτό γεγονός για χιλιάδες χρόνια, μας οδηγεί να αναζητήσουμε το πόλισμα Άστρον στα ενδότερα του κάμπου της Θυρέας, όπως στα ενδότερα του κάμπου βρισκόταν η αρχαία πόλη Θυρέα,πολύ κοντά η στο σημερινό Άστρος. Άλλωστε στην αρχαιότητα η τοποθεσία που βρίσκεται το Παράλιο Άστρος πιθανόν είχε άλλη διαφορετική ονομασία από το πόλισμα Άστρον, που ήταν Πυράμια η Απόβαθμοι, όπως αναφέρουν ιστορικοί μελετητές. astrosgr.com – Γιάννης Κουρόγιωργας
.
2)Το 1256, «Castiello la Estella» (Kάστρο του Άστρους) στον Αγιάννη του Άστρους .«Προφανώς το Estella τούτο είναι το Άστρος»(Νίκο Α. Βέη ),
“ Και δη εν τη αραγωνιακή παραλλαγή του Χρονικού του Μωρέως αναφέρεται ότι ο πρίγκιψ του Μωρέως Γουλιέλμος Βιλλαρδουίνος προς ευκολωτέραν υποταγήν των Τσακώνων έκτισε , τω 1256, το κάστρον, όπερ καλείται la Estella” Παραθέτω…. Et le princep por mellor senyorear los fizo alli un castiello suso en las montanyas, el qual se clama la Estella (σ.93)» «Όθεν το castiello la Estella (=Άστρος) πρέπει να αναζητήσωμε στα ενδότερα της Κυνουρίας « suso en las montanyas”,.( Νίκο Α. Βέη ,σελ 93)«Και όντως το Άστρος και κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους ήτο διμερές … ο Άγιος Ιωάννης κατ αρχάς είχεν υπόστασιν σαν θερινή κατοικίατων Αστρινών καλουμένηκαι (επάνω) Άστρος και Αγιάννης Άστρους,έπειτα δε κατέστη και αυτοτελές χωρίον ,ότε μετά την Άλωσιν της Βασιλευούσης …Και ακριβώς επί μεμονωμένου βουνού άνωθεν του Αγίου Ιωάννου (=Επάνω Άστρους) κείται … το Κάστρο τη Ωριάς …Κατά την εμήν γνώμην μετά τας ανωτέρω εξηγήσεις πιθανώτατα δυνάμεθα να ταυτίσωμεν το Κάστρο της Ωριάς του Πάρνωνος προς το Estella =Άστρος.( Νίκο Α. Βέη , σελ 99-100)«ΑυτόςοδρόμοςφεύγειστααριστεράτουEλληνικούφρουρίου ( κάστροΕστέλλα =Άστρος) πουείδα απότηνπεδιάδατουΆστρους, (δηλαπότοΞεροκάμπι) πουβρίσκεταιδύομίλιαπάνωαπόταΑγιαννίτικαΚαλύβια, μετάμπαίνειστοκαλλιεργούμενοκάμποτουΞεροκάμπικοντάστονΑγιάννη».(Leake Travels in Morea,σελ 492).«περίτοναιγιαλόντουάστρου/ειςτονκάμποντηςμαλεβής» (AδρόνικοςΒ’Παλαιολόγοςσελ.114.)astrosgr.com – Γιάννης Κουρόγιωργας
«Πρώτος το αναφέρει ο Leake Travels II σ.486 (Σελ 492) γράφοντας πωςδύομίλλιαπάνωαπόταΑγιαννίτικακαλύβια , στονκαλλιεργημένοκάμποτουΞηροκαμπιούυπάρχει ένα φρούριο Ελληνικό».(ΑναστάσιοςΙ. Μπάλλας,)
3) Το 1293 και το 1292 , η πρώτη επίσημη αναφορά της πόλης με το όνομα «Άστρος» .
Η πρώτη επίσημη αναφορά της πόλης με το όνομα «Άστρος» συναντάται σε χρυσόβουλο του έτους 1293 του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β’ Παλαιολόγου, « δι ού παρέχεται εις τον Μητροπολίτην Μονεμβασίας το αξίωμα του εξάρχου της Πελοποννήσου »… «μετά του αγίου θείον τέμενος,το καλούμενον Άστρος».Αλλά υπάρχει και η αναφορά από τον Π.Δούκα, επίσης το 1292 συναντάται στο χρυσόβουλο Ανδρόνικου Β’ Παλαιολόγου «Από Άστρους εις Κωστάντζαν-Ζήτζινα»(Λακωνικά Α,1932 σ.54, Ν.Φλούδας Θυρεατικα Β.σ. 29
Οι αναφορές του 1292 και 1293 δεν περικλείουν την ακριβή τοποθεσία για το Άστρος,αλλά επειδή ο ίδιος Βυζαντινός Αυτοκράτορας στην αναφορά του 1320 ,«την περί τον αιγιαλόν του άστρου εις τον κάμπον της μαλεβής» περιέχει την τοποθεσία,δηλ. ο Αγιάννης είναι το Άστρος, είναι αυτονόητο ο αυτοκράτορας γνώριζε το Άστρος και επίσης οι αναφορές του 1292 και 1293 είναι για το σημερινό Άστρος .Αλλωστε τότε υπήρχε ο οικισμός στην περιοχή του κάμπου της Θυρέας σύμφωνα με άλλες αναφορές. «Aλλά το Άστρος και Αστρίτσι δεν είναι εν και το αυτό σημείον».( Νίκο Α. Βέη , Μνείαιτου Άστρους. σελ 97). astrosgr.com – Γιάννης Κουρόγιωργας
4) Το 1320, «την περί τον αιγιαλόν του άστρου εις τον κάμπον της μαλεβής», στο «Ξεροκάμπι» του Αγιάννη του Άστρους, κάτω από το κάστροΕστέλλα (=Άστρος).
Aδρόνικος Β’ Παλαιολόγος (1259-1332 μ.χ.)Χρυσόβουλο (4) 1320 (σελ.114), η γη είναι το Ξεροκάμπι,στο κάμπο της μονής Μαλεβής , στον Αγιάνη του Άστρους,κάτω από το κάστρο Εστέλλα (=Άστρους)
Παραχωρεί στη μονή Οδηγήτρια του Βροντοχίου στο Μυστρά διάφορους τόπους μεταξύ αυτών , «έτι δε και την κατά μέρος ανωτέρω δηλουμένην γη των εξακοσίων μοδίων. ήγουν, περί τον αιγιαλόν του άστρου την περί τον κάμπον της μαλεβής ‘ την περί το χολοδομητικόν ,και την περί τον τόπον τον λεγόμενον του αγίου νικολάου ,… του αγίου νικολάου το επικεκλημένον φούσκα … και λοιπών δικαίου τούτων». (Aδρόνικος Β’ Παλαιολόγοςσελ.114).
Ο Βυζαντινός Αυτοκράτορας επιβεβαιώνειτο όνομα της περιοχής είναιΆστρος (Αγιάννης), κάτω από το γειτονικό κάστρο «Castiello la Estella» (Kάστρο του Άστρους) που κτίστηκε το 1256.
Ο Leake 500 χρόνια αργότερα επιβεβαιώνει την αναφορά του 1320 τουAδρόνικου Β’ Παλαιολόγου « την πεδιάδα του Άστρους» , που είναι το Ξεροκάμπι του Αγιάννη.«Αυτός ο δρόμος φεύγει στα αριστερά του Eλληνικού φρουρίου (Κάστρου Εστέλλα=Άστρος) που είδααπότην πεδιάδα του Άστρους, (δηλαπό το Ξεροκάμπι) που βρίσκεται δύο μίλια πάνωαπό τα Αγιαννίτικα Καλύβια, μετά μπαίνει στο καλλιεργούμενο κάμπο του Ξεροκάμπικοντά στον Αγιάννη». (Leake Travels σελ 492) astrosgr.com – Γιάννης Κουρόγιωργας
5) To 1435, o Γεώργιος Φραντζής αναφέρει το « Άστρον» και τον Άγιο Ιωάννη και ταυτόχρονα επιβεβαιώνει η αναφορά του Πτολεμαίου 2ο μ.χ. αιώνα για το πόλισμαΆστρον είναι το σημερινό Άστρος.
Η αναφορά του Φραντζή «Άστρον»είναι αναμφισβήτηταη τρίτη η αναφορά , που πειστικά τοποθετείτο σημερινό Άστρος στην συγκεκριμένη τοποθεσία που βρίσκεται σήμερα, η πρώτη ήταν του Χρονικού του Μορέως το 1256, «CastiellolaEstella» (KάστροτουΆστρους) και η δεύτερη ήταν του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β’ Παλαιολόγου το 1320 «του άστρου/εις τον κάμπον της μαλεβής» Αναμφισβήτητα υπήρχε οικισμός στο σημερινό Άστρος πριν χιλιάδες χρόνια από πολλές άλλες αναφορές . Σίγουρα η αναφορά του Φραντζή είναι για το σημερινό Άστρος και δεν είναι για άλλον οικισμό, γιατί θα έπρεπε να αναφέρεται και το σημερινό Άστρος ,που ήταν ο μεγαλύτερος οικισμός στο κάμπο της Θυρέας, έστω με διαφορετικό όνομα ( όπως ο Φραντζής αναφέρει τον μικρότερο οικισμό Μελίγον (σημερ. Μελιγού, και τότε η χερσόνησος του Παραλίου Άστρους ήταν «ακατοίκητος τόπος» ) και υπήρχε οικισμός στην σημερινή τοποθεσία του Άστρους σύμφωνα με το Ανδρόνικο Β’ Παλαιολόγο, Νίκο Βέη και πολλές άλλες αναφορές «Aλλά το Άστρος και Αστρίτσι δεν είναι εν και το αυτό σημείον».( Νίκο Α. Βέη , Μνείαιτου Άστρους. σελ 97). astrosgr.com – Γιάννης Κουρόγιωργας
6) Το 1516, Toast(r)ι (=Toasti) , Toastri και Astro είναι το ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας .
Σε διάφορες αναφορές του 1516, 1545,1547, 1570,1650 αναφέρονται το Toast(r)ι ,Toastri σαν μεσόγειον τοπογραφικόν σημείον και ανατολικά , νότια ανατολικά, βρίσκεται το τοπογραφικόν σημείον Astritzi, Ostrici, Laprici σαν κάστρο η νησί και Stella σαν νησί . “Aλλά το Άστρος και Αστρίτσι δεν είναι εν και το αυτό σημείον» (Νίκος Βέης σελ 97). Το 1516…« εν τω μνημείω τούτω λέγω,σημειούται toastri (= το Άστρος ) και ostrici(= Αστρίτσι) … “Οθεν εξ όλων των προμνημονευθέντων μαρτυρίων, και άλλων τινων μεγαγενεστέρων χρόνων , ελέγχεται ότι το Αστρίτσι είναι διάφορον του Άστρους τοπογραφικόν σημείον»( Νίκος Βέης , σελ 98) Επίσης σε αναφορές του Stefano Magno to 1463,1467,1469 και άλλων για τα κάστρα του Μορέως το 1471 αναφέρονται δύο τοπογραφικα σημεία (κάστρα) Astro και Astrici , Astro και Astritzi.( Ν.Φλούδας Θυρεατικα Β. σελ 38). Το Κάστρο Παραλίου Άστρους αναφέρεται πιθανά είναι το «Astritzi» των Ενετών,αλλά δεν συμφωνούν με αυτό όλοι οι ιστορικοί μελετητές.
Είναι έκδηλο στην περιοχή υπήρχαν δύοδιαφορετικάτοπογραφικάσημεία και σε όλες τις παραπάνω αναφορές υπάρχει πάντοτεσταενδότερατουκάμπουτηςΘυρέας το τοπογραφικό σημείο, που είναι Toast(r)ι ,Toastri,Astro= το σημερινό Άστρος. «Το 1471 αναγράφεται εις τας κτήσεις της Ενετίας το καλούμενον Άστρο (Astro)(Μπαρ,τ,Β.454, Ν.Φλούδας Θυρεατικα Β. σελ 30). ΕνδιαφέρονείναιοΔημήτριοςΚαρυτσιώτης στην διαθήκη του το 1819, 348 χρόνια αργότερα από το το 1471, επίσης στα λατινικά αναφέρει «Astro» . «Αφήνω ειςτηνπατρίδαμας (χωρίονμας) το κτίριον του σχολείου και την περιουσίαν τουΆστρους (Astro) ως είναι».Εύκολασυμπεραίνουμετο σημερινό Άστρος αναφέρεται στους Ενετικούς χάρτες και κείμενα του μεσαίωνα Toast(r)ι ,ToastriκαιAstro.Το Άστρος ονομάστηκε από τους κατοίκους της περιοχής η Πόλη σαν το διάκριση με τους γύρω μικρούς οικισμούς . Οι Αστρεινοί αποκαλούν και σήμερα το οικισμό «ΤοκλεινόνΆστυ». Από την Πόλη η το Άστυ προήλθε Toast(r)ι,(=Τoasti) ,Toastri και το Astro και συμφωνούμε με την σοβαρά τεκμηριωμένη, λογική και έξυπνη άποψη τοόνομαΆστροςπροήλθεαπότοΆστυ=(Τoasti)Toast(r)ι , (Καραχάλιος,Ι. Κουσκουνάς ,Κ.Χασαπογιάννης ,Ι. Κακαβούλιας). astrosgr.com – Γιάννης Κουρόγιωργας
7) Από το 1756 ,ο Δημήτριος Καρυτσιώτης θυμότανε «την πατρίδα μας (χωρίον μας) …του Άστρους (Astro)» ,όπως και πριν το 1821 οΆκουρος.
Είναι εύκολα κατανοητό ότι ένα παιδί που έφυγε το 1756 από την Καρύτσα του Αγιάννη 15 χρονών, κατά την Αγιαννίτικη παράδοση με ένα τσαρούχι, δεν εδημιούργησε το ιστορικόν Άστρος εκείνη την ημέρα το 1756. Το Άστρος υπήρχε για πολλούς αιώνες νωρίτερα και ο μεγάλος ευεργέτης μας δεν ξέχασε ποτέ την πατρίδα του τον Αγιάννη και το Άστρος και για το λόγο αυτό ονόμασε το κτήριο στην Τεργέστη «ΑΣΤΡΟΣ»,που θυμότανε καλά από το 1756.
Δημήτριος Καρυτσιώτης, το 1819 «5) Αφήνω εις την πατρίδα μας (χωρίον μας) το κτίριον του σχολείου και την περιουσίαν του Άστρους (Astro) ως είναι» … «Παραιτώ της πατρίδος μουτο κτίριον της Σχολής και το υποτακτικόν( Αγροκήπιο) του Άστρους με όλα τα συμπεριλαμβανόμενα εις το κοντράτο (συμβόλαιο) καμωμένου παρ εμού.Μάϊος 1819 Δ.Καρυτσιώτης»
Πάνος Ζαφειρόπουλος η Άκουρος, «Ηλεκτρισθέντες, έγραφεν, υπέρ της ελευθερίας της πατρίδος ,τα πάντα χαίρειν και ειδόντες, μετέβημεν άπαντες εις την πατρίδα μας το Άστρος», «διαμένων εις την πατρίδα μου τον Άγιον Ιωάννην έλαβον και το ακόλουθον έγγραφον» και «επήλθεν το έτος 1823 και κατά Φεβρουάριον εσυστήθη η Εθνική συνέλευσις εις Άστρος κατά την ακόλουθον διαταγή του Εκτελεστικού ..έκαστος δύναται να εννοήσει τι υπέφερον οι κάτοικοι του Άστρους»
8) Το 1823 Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος , «η Εθνοσυνέλευση της απελευθερωμένης Ελλάδας συνήλθε στο Άστρος».
O Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος το 1823 , σε ένα από τα τελευταία έγγραφα που υπογράφει ως Πρόεδρος του Εκτελεστικού (δηλ.Πρωθυπουργός) , με ευφυέστατο τρόπο περιγράφει την Εθνοσυνέλευση στο Άστρος και το μεγάλο γεγονός το Ελληνικό κράτος υπάρχει «η Εθνοσυνέλευση της απελευθερωμένης Ελλάδας συνήλθε στο Άστρος». Το μήνυμα του στην υφήλιο και στους ισχυρούς της εποχής ήταν καθαρό και διαγεύστατο «Αποτελείται από εκπροσώπους της απελευθερωμένης Ελλάδας» «Πριν δύο ημέρες οι αντιπρόσωποι μεταφέρθηκαν στην Τριπολιτσά, που θα αποτελέσει την προσωρινή έδρα της νέας κυβέρνησης» «εξέλεξαν ως Πρόεδρο του Εκτελεστικού τον Πέτρο Μαυρομιχάλη, και «εξελέγη πανηγυρικά, ο Υδραίος Ιωάννης Ορλάνδος,στη θέση του Προέδρου του Βουλευτικού» «Η νέα κυβέρνηση θα αναλάβει την εξουσία με τους καλύτερους οιωνούς» «Η Εθνοσυνέλευση έχει ετοιμάσει προϋπολογισμό και έχει νομοθετήσει σχετικά με την διοίκηση των περιφερειών από Έπαρχους και γενικά συζήτησε όλα τα θέματα εθνικού ενδιαφέροντος»«Σε κάθε μέρος της χώρας μας επικρατεί ενότητα».
Στην εθνοσυνέλευση στο Άστρος, όλοι καταλάβαμε την ανάγκη γιά μιά ισχυρή και αποτελεσματική Κυβέρνηση. «Η εμπειρία έκανε όλο το έθνος να νιώσει την ανάγκη μιας ισχυρής και αποτελεσματικής Κυβέρνησης».«Μετουςκαλύτερουςοιωνούς»: ΞαναβλέπονταςτηνΕθνοσυνέλευσηκαιτοΣυνταγματικόΚείμενοτουΆστρους1 ΑριστείδηςΝ. Χατζής(σελ 111) astrosgr.com – Γιάννης Κουρόγιωργας
9) Το 1823 , σπουδαιότερες αναφορές, «ΕξεδόθηενΆστρειεντόςτουΜουσείουΚαρυτσιώτη» και «ειςτηνπατρίδαμαςτοΆστρος»
Το 1320, Aδρόνικος Β’ Παλαιολόγος «τουάστρουειςτονκάμποντηςμαλεβής».
Το 1823, Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος, «ηΕθνοσυνέλευσητηςαπελευθερωμένηςΕλλάδαςσυνήλθεστοΆστρος»
Διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης -«ΕξεδόθηενΆστρειεντόςτουΜουσείουΚαρυτσιώτη»και« να συγκροτήση ενΆστρεισυνέλευσιν»
ΠΡΑΚΤΙΚΑΤΗΣΒ’ΕΘΝΙΚΗΣΤΩΝΕΛΛΗΝΩΝΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΣΣΥΓΚΡΟΤΗΘΕΙΣΗΣ ΕΝΑΣΤΡΕΙ ΚΑΙ ΝΟΜΟΣΤΗΣΕΠΙΔΑΥΡΟΥ ΗΤΟΙ ΠΡΟΣΩΡΙΝΟΝ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΚΑΤΑΤΗΝΕΝΑΣΤΡΕΙΒ’ΕΘΝΙΚΗΝΣΥΝΕΛΕΥΣΙΝ, τα ψηφίσματατηςΕθνοσυνέλευσηςΘ)….ούτεπωλείται….«ΕξεδόθηενΆστρει”
ΘεόδωροςΚολοκοτρώνης εις τα Απομνημονεύματα του αναφέρει , «Τέλος πάντων απεφασίσθη ειςτοΆστροςναγίνηηΣυνέλευσις ..εσηκώθηκα και επήγα και εγώειςτοΆστρος….ειςέναπεριβόλιόπουέκαναντηνσυνέλευσιν .» και « ειςτουςίσκιουςτωνδένδρωντουΆστρους»
ΠάνοςΖαφειρόπουλος « επήλθεν το έτος 1823 και κατά Φεβρουάριον εσυστήθη ηΕθνικήσυνέλευσιςειςΆστρος κατά την ακόλουθον διαταγή του Εκτελεστικού ..έκαστος δύναται να εννοήσει τι υπέφερον οικάτοικοιτουΆστρους» «Ηλεκτρισθέντες, έγραφεν, υπέρ της ελευθερίας της πατρίδος ,τα πάντα χαίρειν και ειδόντες,μετέβημεν άπαντες ειςτηνπατρίδαμαςτοΆστρος» και «διαμένων ειςτηνπατρίδαμουτονΆγιονΙωάννηνέλαβον και το ακόλουθον έγγραφον»
Πουκεβίλ,“Η έδρα της Κυβερνήσεως μεταφερθή εις ΆγιονΙωάννηντουΆστρους εν Κυνουρία” Κόκκινος, «Η κυβέρνησις … απεφάσισε μετά τη βουλής να μεταφέρουν την έδραν των από τοΆγιονΙωάννηντουΆστρους εις Καστρί Ερμιονίδας”
Το 1805, Leake , «Αυτός ο δρόμος φεύγει στα αριστερά του Eλληνικού φρουρίου ( κάστροΕστέλλα =Άστρος) που είδα απότηνπεδιάδατουΆστρους, (δηλ από το Ξεροκάμπι) πουβρίσκεταιδύομίλιαπάνωαπόταΑγιαννίτικαΚαλύβια, μετά μπαίνει στο καλλιεργούμενο κάμποτουΞεροκάμπικοντάστονΑγιάννη».(Leake Travels in Morea,σελ 492).
10) ΟιΑστρεινοίκαιοιΑγιαννίτες , κάτοικοι του Άστρους για χιλιάδες χρόνια.
Τηντελευταίανσυνεδρίαντηςεθνοσυνέλευσηςτην 18η Απριλίου 1823 « ΑνεγνώσθηαναφοράκατοίκωνΆστρους..» (Αρχεία Ελληνικής Παλιγγενεσίας τ.Α’, σελ 65) (Φλούδας Θυρεατικά Β σελ 162).ΟιΑστρεινοί, κάτοικοιτουΆστρους,υπήρχαν και προσέφεραν πολλά στο έθνος το 1823, καιονόμασαντονοικισμόΆστρος. Χωρίςκατοίκουςδενυπάρχουνονόματαοικισμών, λιμανιώνκαιπεριοχών.Οι κάτοικοι είναι τα κράτη , μας λέει ο πρώτος επιστήμονας ιστορικός Θουκυδίδης, οι Αθηναίοι, Κορίνθιοι, Αργείοι, Λακεδαίμονες… ΑπότοοικισμόΆστρος προήλθαν τα ονόματα ΑγιάννηςτουΆστρους, περιοχή Άστρους, κάμπος του Άστρους, κόλπος Άστρους, καλύβια Άστρους ,χερσόνησο του Άστρους ,Σκάλα του Άστρους.Όπως συμβαίνει παντού , απότογειτονικόοικισμόΆγιοςΑνδρέαςπροήλθε το Λιμάνι του Άγιου Ανδρέα και όπως αναφέρουν πολλοί ιστορικοί μελετητές απότηναρχαίαπόληΘυρέα προήλθε η περιοχή Θυρεάτις Γη ( και η περιοχή Θυρέα). «Οι κάτοικοι είναι τα κράτη».
«Και όντως το Άστρος και κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους ήτο διμερές … ο Άγιος Ιωάννης κατ αρχάς είχεν υπόστασιν σαν θερινή κατοικία των Αστρινών καλουμένη και (επάνω) Άστρος και Αγιάννης Άστρους, ( Νίκο Α. Βέη , σελ 99-100)«Αυτός ο δρόμος φεύγει στα αριστερά του Eλληνικού φρουρίου ( κάστρο Εστέλλα =Άστρος) που είδα από την πεδιάδα του Άστρους, (δηλ από το Ξεροκάμπι) που βρίσκεται δύο μίλια πάνω από τα Αγιαννίτικα Καλύβια, μετά μπαίνει στο καλλιεργούμενο κάμπο του Ξεροκάμπι κοντά στον Αγιάννη».(Leake Travels in Morea,σελ 492) «περί τον αιγιαλόν του άστρου/εις τον κάμπον της μαλεβής» (Aδρόνικος Β’ Παλαιολόγος (1259-1332 μ.χ σελ.114.) Πουκεβίλ ,“Η έδρα της Κυβερνήσεως μεταφερθή εις Άγιον Ιωάννην του Άστρους εν Κυνουρία” . Κόκκινος, «Η κυβέρνησις … απεφάσισε μετά τη βουλής να μεταφέρουν την έδραν των από το Άγιον Ιωάννην του Άστρους εις Καστρί Ερμιονίδας
ΔήμοςΘυρέας,
Με την πρώτη διοικητική διαίρεση του ελληνικούκράτους το 1835, συστάθηκε ο ΔήμοςΘυρέας, με διάταγμα της 9ης (21ης) Νοεμβρίου 1834 / 12ης Μαΐου 1835, σύμφωνα με το οποίο συστάθηκαν οι πρώτοι δήμοι της Αρκαδίας και της Κυνουρίας.
ΦΕΚ 16Α – 24/05/1835 .
Σύσταση του δήμου με έδρα τον οικισμό Άγιος Ιωάννης.
Οι δημοκρατικοί Αθηναίοι , άνθρωποι του μέτρου , των γραμμάτων και των τεχνών, θαύμαζαν την ανδρεία των Σπαρτιατών και αυτό ήταν το μήνυμα των Καρυάτιδων στην Ακρόπολη.
Οι Αθηναίοι για να δείξουν το σεβασμό και τον θαυμασμό τους για τις γυναίκες της Σπάρτης που μεγάλωναν γενναίους άνδρες , που οι ίδιοι δεν τα κατάφερναν τόσο αποτελεσματικά , ετοποθέτησαν τις Καρυάτιδες , γυναίκες από τις Καρυές της Σπάρτης, στο Ερεχθείο δίπλα στον παρθενώνα. Επίσης για να θυμίζουν στους Αθηναίους και περισσότερο στις Αθηναίες να σκέπτονται και ακόμα να μιμούνται τις Καρυάτιδες.
Καρυάτις ονομάζοναι τα γλυπτά που έχουν γυναικεία μορφή και χρησιμεύουν στην στήριξη κτιρίων. Η λέξη Καρυάτις στα αρχαία Ελληνικά σημαίνει Κόρη από τις Καρυές, μια πόλη κοντά στην Σπάρτη. Είναι μια παραλλαγή της Κόρης και χρησιμοποιείται στην αρχιτεκτονική αντί για κίονες ως διακοσμητικό στήριγμα σε πύλες, προσόψεις, γείσα, ζωφόρους, σκεπές και λοιπά. Το αντίστοιχο αρχιτεκτονικό στοιχείο που έχει ανδρική μορφή ονομάζεται Άτλας.
Οι Καρυάτιδες στο Ερέχθειο της Ακρόπολης ανήκουν στην καλλιτεχνική σχολή του πλούσιου στιλ και επηρέασαν καλλιτεχνικά την αρχιτεκτονική διακοσμητική τέχνη μέχρι και το τέλος του 19ου αιώνα. Συχνά στοιχεία απομίμησης βρίσκουμε στον Μανιερισμό, καλλιτεχνική ροή του 16ου αιώνα
Δεν θα σχολιάσουμε εδώ όλα τα άρθρα του Συντάγματος του Άστρους, αλλά κατά την γνώμη μας θα επισημάνουμε χωρίς σχόλια τα σπουδαιότερα . Οι διακεκριμένοι σύνεδροι ακαδημαϊκοί και καθηγητές στο σύνεδριο στο ιστορικό Άστρος Κυνουρίας για την επέτειο των διακοσίων χρόνων ,1823-2023, της Β’Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων ανάφεραν επιγραμματικά , το Σύνταγμα του Άστρους είναι “σημαντικό” και επίσης “σημαντικότατο” στην συνταγματική μας ιστορία.
«Θ). Εις την Ελληνικήν επικράτειαν ούτε πωλείται ούτε αγοράζεται άνθρωπος αργυρώνητος δε παντός γένους και πάσης θρησκείας , άμα πατήσας το Ελληνικό έδαφος ,είναι ελεύθερος, και από τον δεσπότην αυτού ακαταζήτητος.
Εξεδόθη εν Άστρει. Κατά μήνα μεσούντα τον Απρίλιον του χιλιοστού οκτακοσιοστού εικοστού τρίτου Σωτηρίου έτους , τρίτου δε της των Ελλήνων Ανεξαρτησίας.»
Καθιερώθηκε η κατάργηση της δουλείας. Με το ψήφισμα Θ , πολύ σωστά επεσήμανε και τόνισε ο συνταγματολόγος καθηγητής Σπύρος Βλαχόπουλος και ο συμπολίτης μας πρόεδρος του ΔΣΑ Δημήτρης Βερβεσός είναι το σπουδαιότερο και αρκετό μόνο αυτό να δείξει την μεγάλη σημασία του Συντάγματος του Άστρους. Οι επαναστατημένοι Έλληνες δεν καταργούσαν μόνο την δουλεία, πολύ πρωτοποριακό γαι την εποχή τους , αλλα καλούσαν και πρότρεπαν όλους τους σκλάβους της υφηλίου να σπάσουν τις αλυσίδες τους και να ζήσουν ελεύθεροι η να πεθάνουν. .» να ανεξαρτισθώμεν εντελώς Έθνος χωριστόν, αυτόνομον και ανεξάρτητον … η με τα όπλα εις τα χείρας όλοι, όλοι οι Έλληνες να καταβώμεν εις τους τάφους»,
Το σύνταγμα καθίσταται ” ο ανώτερος νόμος”, υπερίσχυε των νόμων του βουλευτικού και τίθενται όροι δικαίου και συνταγματικότητας των νόμων. Η πρωτοποριακή σχετική διάταξη ήταν ουσιαστικά η απαρχή για την εγκαθίδρυση του κράτους δικαίου και των νόμων, για όλους και την διοίκηση του κράτους, που είναι δυστυχώς επίκαιρο θέμα και σήμερα.
Ενισχύθηκε του Βουλευτικό έναντι του Εκτελεστικού για την άσκηση της νομοθετικης εξουσίας, που ήταν κυρίως το αντιπροσωπευτικό σώμα εκλεγμένο με καθολικη ψηφοφορία ,σε αντίθεση με το Σύνταγμα της Επιδαύρου , όπου το Εκτελεστικό είχε δικτατορικές εξουσίες και δεν εκλέγόταν με καθολική ψηφοφορία.
Η Εθνοσυνέλευσηκατήργησε τα πολλά μικρά «καπετανάτα»και τις τοπικές Γερουσίες , τη Πελοποννησιακή Γερουσία (1821), (από τη «Μεσσηνιακή Γερουσία» από τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη), τη Γερουσία της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας από τον Αλ. Μαυροκορδάτο, τον Άρειο Πάγο της Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας από το Θ. Νέγρη , ώστε να υπάρχει ένα μόνο κέντρο εξουσίας και συντονισμού.
Καθιερώθηκε η αρχή τηςδιάκρισης των εξουσιών (Βουλευτικού ,Εκτελεστικού, Δικανικής)
Καθιερώθηκε σαν πολίτευμα ηΑβασίλευτη Φιλελεύθερη Αντιπροσωπευτική Δημοκρατία .Το θεμέλιο των αρχών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου βρίσκονται στο Σύνταγμα του Άστρους .
Καθιερώθηκε η αρχή της ελευθεροτυπίας και της έκφρασης
Καθιερώθηκε το δικαιώμα αναφοράς των πολιτών στο βουλευτικό, και αργότερα στο κράτος, κοινοβουλευτικός έλεγχος
Καθιερώθηκε η ευθύνη των μελών του εκτελεστικού , του βουλευτικου και της δικαιοσύνης
Καθιερώθηκε η αρχή της ισότητας
Καθιερώθηκε η αρχή τηςθρησκευτικής ελευθερίας ( σύνδεσμος πολιτών)
Καθιερώθηκετοδικαιωμα ιδιοκτησίας ,τιμής και ασφάλειας για όλους τους ανθρώπους στην Ελληνική επικράτεια (όχι μόνο τους Έλληνες πολίτες)
Καθιερώθηκεη δικαστική προστασία . Φυσικός δικαστής,τεκμήριο της αθωότητας ,προφυλάκιση βασανιστήρια και δήμευση.Καταρτίστηκε και ο Ποινικός Κώδικας, βάσει του Βυζαντινού Δικαίου, για την προστασία του πολίτη από την ασυδοσία των αρχών
Ο σπουδαιότατος διορισμός των Επάρχων θα γινόταν με σύμπραξη του Βουλευτικού και του Εκετελεστικού
Η διεθνής εκπροσώπηση της χώρας ανατέθηκε στο Βουλευτικό
Καθιερώθηκε η καθολική ψηφοφορία των ανδρών , “ολοκλήρου του λαού» . Καθιερώθηκε το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι , για όλους τους άνδρες 25 ετώνχωρίς περιορισμούς ,πρωτοποριακό για την εποχή του, περορισμοί υπηρχαν τότε σε όλη την υφήλιο
Καθιερώθηκε η αναθεώρηση του συντάγματος σε ωρισμένο χρόνο ( σήμερα άρθρο 110)
Κοινωνικά δικαιώματα– Πολύ πρωτοποριακο για την εποχή του θεσμοθετήθηκαν η Δημόσια εκπαίδευση και οι Σταθεροί πόροι ζωης( αρχή του κοινωνικού κράτους)
Ένα από τα σημαντικά σημεία της Β’ Εθνοσυνέλευσης είναι η κατάργηση της αρχιστρατηγίας, απόφαση που αν και χωρίς αναφορά στο όνομά του, κατάργησε τη θέση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.Η απόφαση θεωρήθηκε αναγκαία σαν διακήρυξη του δημοκρατικού πολιτεύματος ,που όλες οι εξουσίες ανήκαν στους εκλεγμένους από καθολική ψηφοφορία αντιπροσώπους του έθνους.
O γέρος του Μωριά, ήταν η κεντρική και σπουδαιότερη προσωπικότητα της Εθνοσυνέλευσης, αναμφισβήτα είχε την δύναμη να επιβάλλει στρατιωτική εξουσία, αλλά βαθειά δημοκρατικός δεν το έκανε, δεν ενδιαφερόταν για το “τομάρι ” του , αλλά για το έθνος των Ελλήνων.
Το σπουδαιότερο ,και πολύ επίκαιρο σήμερα, δίδαγμα από την Εθνοσυνέλευση στο ιστορικό Άστρος Κυνουρίας , αντίθετα με αυτά που μερικοί υποστηρίζουν για διχόνοια και τα παρόμοια, είναι η αναγκαία εθνική συμφιλίωση, συναίνεση και συννενόηση, που έμπρακτα επέβαλλε, «διέταξε», και οδήγησε τους συνέδρους, τους προκρίτους και τους αγωνιστές ο μεγάλος ηγέτης Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, νομιμοποιώντας την συνέλευση με την υπογραφή του και με την αποδοχή του της θέσης του αντιπροέδρουτου Εκετελεστικού , για να δείξει στους αγωνιστές το σωστό και μοναδικό δρόμο για την ελευθερία των ραγιάδων Ελλήνων, που είναι διαχρονικά και πολύ επίκαιρο σήμερα…
Για να τελειώνουμε κάποτε με την προβολή της διχόνοιας και της «ένοπλης σύρραξης», ας αναφέρουμε και τις απόψεις μας. Οι αντιθέσεις των δύο αντιμαχόμενων στρατοπέδων της Εθνοσυνέλευσης υπήρχαν για πολλούς αιώνες νωρήτερα , από το Θαλή…. και συνεχίζονται μέχρι σήμερα, δέν εχουν καμία αιτιολογημένη και τεκμηριωμένη σύνδεση με το Άστρος, γιατί σίγουρα θα υπήρχαν στον ίδιο βαθμό ανεξαρτητα που θα γινόταν η συνέλευση , οι αντιθέσεις δεν ανακαλύφτηκαν στο Άστρος, αλλά προυπήρχαν και συνεχίζονται να γίνονται αργότερα πολύ χειρότερα το 1915, 1946, παντού ,καθημερινά και σήμερα . Παράξενα και αναιτιολόγητα συνδέονται από μερικούς για τους δικούς τους λόγους με το Άστρος , επιμένουν για τους λόγουσ τους να προβάλλουν την διχόνοια, χωρίς ταυτόχρονα οι ίδιοι ποτέ να αναφέρουν τίποτα από τα παραπάνω “σημαντικότατα” θετικά της εθνοσυνέλευσης ,δεν τα θεωρούν σημαντικά και άξια αναφοράς , και το σπουδαιότερο δεν αναφέρουν τίποτα για μια Συνταγματική Συνέλευση που έγινε στον τόπο μας , αλλά συνεχίζουν να «αυτοπυροβολούνται» και επιμένουν στην άρνηση, απαξίωση και τη λάσπη του ανεμιστήρα. Επίσης δεν καταλαβαίνουν, δεν θυμούνται και δεν σεβόνται την υπογραφή του γέρου του Μωριά ,που έβλεπε ΠΟΛΥ ΜΑΚΡΥΤΕΡΑ . Είναι ενδιαφέρον και παράξενο, ότι αυτό το θέμα της δήθεν απαξίωσης της εθνοσυνέλευσης πρωταρχικά αναφέρεται από λίγους «προοδευτικούς» , όπως αυτοαποκαλούνται, στη μικρη κοινωνία μας και είναι βασικά πολύ μικρό τοπικιστικό θέμα και έχει άλλους ανόητους ολοφάνερους συγκεκριμένους στόχους.
Για την Β’ Εθνοσυνέλευση είχαμε την πρώτη εφαρμογή του εκλογικού νόμου για την εκλογή των αντιπροσώπων, που έγινε κατά την διαρκεια του πολέμου, και το σημαντικότερο η Εθνοσυνέλευσηπρωταρχικά τελεσίδικα και κατηγορηματικά νομιμοποιήθηκε από τον Κολοκοτρώνη, και γενικάη νομιμότητα της Εθνοσυνέλευσης δεν αμφισβητήθηκε από κανένα μέχρι σήμερα , αν και ακούστηκαν πολλά παρατράγουδα , που πάντοτε γίνονται συνήθως σε όλες τις εκλογές.
Οι πληρεξούσιοι της εθνοσυνέλευσης και ο Κολοκοτρώνης ετίμησαν το μεγάλο εθνικό ευεργέτη μας Δημήτριο Καρυτσιώτη και θεώρησαν αναγκαίο να προσθέσουν το όνομα του στη διακήρυξη για την μεγάλη, έμπρακτη και αποτελεσματικγ προσφορά του στην εθνικη παλιγεννεσία. Η συνέλευση απάντησε με την διακήρυξη ,στην υφήλιο και τους μεγαλους της εποχής ”…. και να ανεξαρτισθώμεν εντελώς Έθνος χωριστόν, αυτόνομον και ανεξάρτητον αναγνωριζόμενοι δια την δόξαν της Αγίας ημών πίστεως και την ευτυχίαν των ανθρώπων, η με τα όπλα εις τα χείρας όλοι, όλοι οι Έλληνες να καταβώμεν εις τους τάφους, ……Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου Καριτσιώτου την 18ην Απριλίου του χιλιοστού οκτακοσιοστού εικοστού τρίτου και τρίτου της των Ελλήνων ανεξαρτησίας».
Τα επαναστατικά συντάγματα της Επιδαύρου (1822), Άστρους (1823) και Τροιζήνας (1827 ) επηρεασμένα βασικά από τα συντάγματα της Αμερικής (1787) και της Γαλλίας (1792) , εν καιρώ πολέμου, έθεσαν τα θεμέλια για την οργάνωση του Ελληνικού κράτους και την επιτυχία του απελευθερωτικού αγώνα. Η σημασία τους είναι καταλυτική για την σύγχρονη Ελλάδα.
DCIM\101MEDIA\DJI_0184.JPG
«ΔιακήρυξητηςΒ΄τωνΕλλήνωνΣυνελεύσεως», ο τονισμός είναι δικός μου.
Ήδη δε μετά δεκαέξ μήνας Δευτέραν να συγροτήση εν Άστρει Συνέλευσιν , η οποία αφού επεξειργάσθη και επιδιώρθωσεν αναλόγως τους καθεστώτας Νόμους , διέταξε πολλά των γενικών του Έθνους συμφερόντων,αφού εμελέτησε τα περί του υποθετικού λογαριασμού , ενησχολήθη εις τα των αναλόγων Εθνικών δυνάμεων της ξηράς και της θαλάσσης. Αφού προσδώρισε ν’ αρχίση η Β’ περίοδος τηε Διοικήσεως ,κατά το ευτυχώς επικρατούντα Νόμον της Επιδαύρου ,δεν μένει άλλον πριν διαλυθή η Συνέλευσις αφήνουσα την Διοίκησιν να εκπληροί τα μεγάλα αυτής χρέη, δεν μένει ει μη να διακηρύξη εις το όνομα του Ελληνικού Έθνους, του οποίου νομίμως φέρει την πληρεξουσιότητακαι κηρύττει σήμερον κατ’ επανάληψιν ενώπιον Θεού και ανθρώπων την πολιτικήν των Ελλήνων ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν , δια την ανάκτησιν της οποίας έχυσε το Έθνος και χύνει αίματα ποταμηδόν, με αμετάθετον απόφασιν όλοι, όλοι οι Έλληνες , η να επαναλάβωμεν αυτήν κατά τα απαράγραπτα δικαιώματα μας από το άρπαγα αυτής Σουλτάνον, και να ανεξαρτισθώμεν εντελώς Έθνος χωριστόν, αυτόνομον και ανεξάρτητον αναγνωριζόμενοι δια την δόξαν της Αγίας ημών πίστεως και την ευτυχίαν των ανθρώπων, η με τα όπλα εις τα χείρας όλοι, όλοι οι Έλληνες να καταβώμεν εις τους τάφους, αλλά Χριστιανοί και Ελεύθεροι, καθώς ανήκει εις ανθρώπους ,προσπαθούντας να απολαύσωσι ατίμητα αγαθά , ότι λογής είναι η πολιτική ύπαρξις και ανεξαρτησία , και τα οποία αυτά αγαθά δεν γνωρίζουν εκ φήμης, αλλ’ έχοντες εστερήθησαν, καθώς ανήκει εις ανθρώπους κατοικούντας γην ηρωϊκήν , όπου όλα ενθυμίζοντα την προγονική εύκλειαν και τας προγονικάς αρετάς εμψυχώνουσι μεγάλως ζωογονούντα, και τέλος καθώς ανήκει εις ανθρώπους πάτριον έχοντας τον βάρβαρον να καταπολεμώσι και την πατριδα ν’ απελευθερώσωσι .Ταύτα είναι τα πρακτικά της παρούσης Β’ των Ελλήνων Εθνικής Συνελεύσεως , ταύτα είναι ειδικώτερον, διωρισμένη η Συνέλευσις , από τους ελεύθερους λαούς της Ελλάδος να διακηρύξη εις την υφήλιον περί του ανά χείρας Εθνικού υπέρ ανεξαρτησίας πολέμου, καθώς και περί του σκοπού του Έθνους να επαναλάβη τα οποία έχυσε φώτα, ρυθμιζόμενον κατά τα λοιπά σοφά της Ευρώπης Έθνη, από των οποίων την φιλανρωπίαν ελπίζει το Ελληνικόν Έθνος πάσαν συνδρομήν και βοήθειαν. Η Συνέλευσις είναι ακόμη διωρισμένη να ευχαριστήση από μέρους όλων αυτών των λαών το Στρατιωτικόν και το Ναυτικόν τα οποία εις των δεκαέξ μηνών το διάστημα ενδόξως αντηγωνίσθησαν και υπέρ το πεντήκοντα χιλιάδων εχθρών το αίμα εξέχυσαν.Είναι διωρισμένη να ευχαριστήση και την καθεστώσαν Εθνικήν Διοίκησιν δια τους μεγάλους αγώνας,όσους εδοκίμασεν καθ΄όλην αυτής την δεκαεξαμηνιαίαν πρώτην περίοδον. Να ευχαριστήση και τας διαλυθείσας μερικάς διοικήσεις , οίον Γερουσία της Πελοποννήσου, της Δυτικής Ελλάδος και Άρειον Πάγον..
Καιρός είναι λοιπόν να διαλυθεί σήμερον η Συνέλευσις αύτη, ευχόμενη προς θεόν τον ζώντα τύχην αγαθήν χάριν του Έθνους των Ελλήνων.
ΕξεδόθηενΆστρειεντόςτουΜουσείουΚαριτσιώτου την 18ην Απριλίου του χιλιοστού οκτακοσιοστού εικοστού τρίτου και τρίτου της των Ελλήνων ανεξαρτησίας»
Διονύσιος Κόκκινος Ιστορία Ελληνικής Επανάστασης (τόμος 3ος Σελίδες 475-476)
Δείτε στους παρακάτω πέντε συνδέσμουςτην ιστορική αλήθεια με όλες τις λεπτομέρειες για το Σύνταγμα του Άστρους
«Παρουσίαση επετειακού τόμου της Β΄ Εθνοσυνέλευσης στην Αθήνα»
Ιωάννη Μ. Αρβανίτη–Η Επαναστατική Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδας στον Άγιο Ιωάνη (Αγιάννη) Β.Κυνουρίας -20 Αυγουστου εως 1 Οκτωβριου 1822
”…. και να ανεξαρτισθώμεν εντελώς Έθνος χωριστόν, αυτόνομον και ανεξάρτητον αναγνωριζόμενοι δια την δόξαν της Αγίας ημών πίστεως και την ευτυχίαν των ανθρώπων, η με τα όπλα εις τα χείρας όλοι, όλοι οι Έλληνες να καταβώμεν εις τους τάφους, ……Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου Καριτσιώτου την 18ην Απριλίου του χιλιοστού οκτακοσιοστού εικοστού τρίτου και τρίτου της των Ελλήνων ανεξαρτησίας».
Πριν την πρόσφατη υγειονομική κρίση το 2019 ήρθαν στη πατρίδα μας τριάντα τέσσερα εκατομμύρια επισκέπτες και ο αριθμός αυξάνει κάθε χρόνο. Είχαμε 62% αύξηση σε δέκα χρόνια (το 2010 ήταν 21 εκατ., το 2006 ήταν 14 εκατ. ). Οι περισσότεροι μας επισκέπτονται για την πλούσια ιστορία μας και βασικά για να απολαύσουν τον «ήλιο και την θάλασσα στου Αιγαίου τα νησιά» και να δούνε τους σπουδαιότερους αρχαιολογικούς μας χώρους .
Δεν είναι υπερβολή να πούμε οι περισσότεροι έρχονται για να δουν τον Παρθενώνα, που αναμφισβήτητα συμβολίζει το Ελληνικό Θαύμα , το Ελληνικό μέτρο , τον ανθρώπινο αμοιβαίο σεβασμό και θαυμάζεται σαν σύμβολο παγκόσμιων και διαρκών αξιών αριστείας, δημοκρατίας, τέχνης και της παγκόσμιας διαχρονικής ανθρώπινης εξέλιξης.
Μόλις ανεβούμε τα προπύλαια και αντικρύσουμε τον Παρθενώνα μας προκαλεί θαυμασμό γενικά για το ανθρώπινο γένος και τους προγόνους μας . Σταματάμε αμίλητοι τον θαυμάζουμε και τον απολαμαβάνουμε με δέος και συγκίνηση.
Θέλουμε να ομολογήσουμε ότι σε κάθε επίσκεψη στην πατρίδα μας ,πάντοτε βρίσκουμε χρόνο να επισκεπτούμε κάθε χρόνο τον Παρθενώνα και την φυλακη του Κολοκοτρώνη στο Παλαμήδι. Είναι τα δικά μας μεγάλα θαύματα των Ελλήνων, που μας αρέσει να τα επισκεπτόμαστε πολλές φορές δεν τα χορταίνουμε , μας εμπνέουν και μας καθοδηγούν.
Ο Παρθενώνας είναι αναμφισβήτητα το μεγαλείο του κόσμου,τελεία και πάβλα.
Η Αγγλία ποτέ δεν είχε νόμινη κατοχή των Γλυπτών του Παραθενώνα. Η κατοχή των Γλυπτών είναι μια ληστεία και η διεθνής κοινότητα και η ΕΕ πρέπει να απομονώσει και καταδικάσει οικονονομικά την Αγγλία μέχρι την επιστροφή τους στο Μουσείο Ακρόπολης.
Η Μελίνα Μερκούρη διεκδίκησε με πάθος την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα και κατακεραύνωνε όλους όσους αναφερόντουσαν σε αυτά χαρακτηρίζοντας τα «Ελγίνεια». Η Μελίνα Μερκούρη σαν υπουργός πολιτισμού το 1982 είχε βρεθεί στο Μεξικό στο πλαίσιο της Γενικής Διάσκεψης της Unesco. «…πρέπει να καταλάβετε τι σημαίνουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα για μας. Είναι το καμάρι μας. Είναι οι θυσίες μας. Είναι το υπέρτατο σύμβολο ευγένειας. Είναι φόρος τιμής στη δημοκρατική φιλοσοφία. Είναι η φιλοδοξία και το όνομά μας. Είναι η ουσία της ελληνικότητάς μας…»
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ο Παρθενώνας είναι ναός ο οποίος κατασκευάστηκε προς τιμήν της θεάςΑθηνάς, προστάτιδας της πόλης της Αθήνας. Υπήρξε το αποτέλεσμα της συνεργασίας σημαντικών αρχιτεκτόνων και γλυπτών στα μέσα του 5ου π.Χ. αιώνα. Η εποχή της κατασκευής του συνταυτίζεται με τα φιλόδοξα επεκτατικά σχέδια της Αθήνας και της πολιτικής κύρους που ακολούθησε έναντι των συμμάχων της κατά την περίοδο της Αθηναϊκής Ηγεμονίας στην Αρχαία Ελλάδα. Οι αρχιτέκτονες του Παρθενώνα ήταν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης……………..
Ο Παρθενώνας είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα μνημεία του κόσμου. Κατά την επικρατούσα άποψη, το σύγχρονο ενδιαφέρον για το μνημείο εμφανίστηκε κατά τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό του 18ου αιώνα, και θαυμάζεται ως σύμβολο παγκόσμιων και διαρκών αξιών αριστείας, δημοκρατίας, τέχνης κ.ά. Στην Ελλάδα έχει επίσης ιδιαίτερη θέση μέσα στο εθνικό συναίσθημα, τόσο το ίδιο το μνημείο όσο και τα γλυπτά που έχουν απομακρυνθεί από αυτό και εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο.[26] Σύμφωνα με το Κέντρο για την παγκόσμια Κληρονομιά της UNESCO, ο Παρθενώνας ως τμήμα του ευρύτερου μνημειακού συμπλέγματος έχει συμπεριληφθεί στον κατάλογο των μνημείων της παγκόσμιας πολιτισμικής κληρονομιάς από τις 11 Σεπτεμβρίου 1987. Ωστόσο, δεν είναι η τυπική πρόσθεση σε έναν κατάλογο εκείνη που κάνει τον Παρθενώνα τμήμα της πολιτισμικής κληρονομιάς. Ως υλικό εγχείρημα είναι η πλέον αξιόπιστη μαρτυρία ενός προηγμένου τεχνολογικά και αισθητικά πολιτισμού, που έχει επηρεάσει σημαντικά την ανάπτυξη του σύγχρονου Δυτικού κόσμου………
Το μνημείο
Ο Παρθενώνας αποτελεί το λαμπρότερο μνημείο της Αθηναϊκής πολιτείας και τον κολοφώνα του δωρικού ρυθμού. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 448/7 π.Χ. και τα εγκαίνια έγιναν το 438 π.Χ. στα Μεγάλα Παναθήναια, ενώ ο γλυπτός διάκοσμος περατώθηκε το 433/2 π.Χ. Σύμφωνα με τις πηγές, οι αρχιτέκτονες που εργάστηκαν ήταν ο Ικτίνος, ο Καλλικράτης και πιθανόν ο Φειδίας, που είχε και την ευθύνη του γλυπτού διάκοσμου. Είναι ένας από τους λίγους ολομάρμαρους ελληνικούς ναούς και ο μόνος δωρικός με ανάγλυφες όλες του τις μετόπες. Πολλά τμήματα του γλυπτού διακόσμου, του επιστυλίου και των φατνωμάτων της οροφής έφεραν γραπτό διάκοσμο με κόκκινο, μπλε και χρυσό χρώμα. Χρησιμοποιήθηκε πεντελικό μάρμαρο, εκτός από το στυλοβάτη, ο οποίος κατασκευάστηκε από ασβεστόλιθο. Το πτερό είχε 8 κίονες κατά πλάτος και 17 κατά μήκος. Η τοποθέτηση των κιόνων είναι ασυνήθιστα πυκνή με αναλογία διαμέτρου κίονα και μετακιονίου διαστήματος 1:2,25 (πρβλ. την αναλογία 1: 2,32 στο ναό του Δία στην Ολυμπία και 1:2,65 στο ναό της Αφαίας στην Αίγινα). Στις στενές πλευρές υπήρχε και δεύτερη σειρά 6 κιόνων που δημιουργούσε την ψευδαίσθηση δίπτερου ναού. Μια άλλη ιδιομορφία ήταν η ύπαρξη ζωφόρου που περιέτρεχε το σηκό σε όλο του το μήκος και αποτελεί ίσως την πιο φανερή από τις ιωνικές επιδράσεις. Οι μετόπες της ανατολικής πλευράς απεικονίζουν τη Γιγαντομαχία. Στην δυτική παριστάνεται Αμαζονομαχία, στη νότια Κενταυρομαχία και στη βόρεια σκηνές από τον Τρωικό πόλεμο.
ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΔΕΝ ΤΕΛΙΩΣΑΜΕ ΘΑ ΤΑ ΜΑΖΕΨΟΥΜΕ ΟΛΑ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΜΑ ΜΑΣ( Υπάρχουν και άλλα πολλά ,βαρεθήκαμε , δεν έχει πια σημασία- Παρεμβάσεις ο δήμος μας –53 (AKN) +10 Επιχηρεισιακό
Παρακάτω 58 (15+10+23+10Ε)
Υπάρχουν και άλλα πολλά ,βαρεθήκαμε , δεν έχει πια σημασία
Πιστεύουμε οι δημόσιοι λειτουργοί και οι πολιτικοί έχουν πολιτική , κοινωνική και ηθική υποχρέωση να απαντούν στους πολίτες και να τους λένε την αλήθεια. Το σύνταγμα και οι νόμοι επίσης λένε ότι οι δημόσιοι λειτουργοί και οι πολιτικοί ,σαν δημόσιοι λειτουργοί, έχουν και νομική υποχρέωση να απαντούν στα ρωτήματα των πολιτών ,ας μη πάμε εκεί ακόμα , ας μείνουμε στο παραπάνω “έχουν πολιτική , κοινωνική και ηθική υποχρέωση”.
Τον Αύγουστο 2023 πριν τις εκλογές , ο δήμαρχος μας μπροστά σε μάρτυρες, αξιόπιστους διακεκριμένουσ συμπολίτες μας, υποσχέθηκε ότι θα κάνει τα αυτονόητα στην ιστοσελίδα του δήμου μας , μάλιστα ζήτησε αργότερα από άλλον συμπολίτη μας και τις κατάλληλες φωτογραφίες που του δόθηκαν αμέσως , και ακόμα μέχρι σήμερα 11-1-2024 περιμένουμε την ανάρτηση για δύο φωτογραφίες και λίγες λέξεις.χωρίς χρήματα , τι άλλο να πούμε……
Πριν την πρόσφατη υγειονομική κρίση το 2019 ήρθαν στη πατρίδα μας τριάντα τέσσερα εκατομμύρια επισκέπτες και ο αριθμός αυξάνει κάθε χρόνο. Είχαμε 62% αύξηση σε δέκα χρόνια (το 2010 ήταν 21 εκατ., το 2006 ήταν 14 εκατ. ). Οι περισσότεροι μας επισκέπτονται για την πλούσια ιστορία μας και βασικά για να απολαύσουν τον «ήλιο και την θάλασσα στου Αιγαίου τα νησιά» και να δούνε τους σπουδαιότερους αρχαιολογικούς μας χώρους .
Οι Σπουδαιότεροι Αρχαιολογικοί Χώροι και Μουσεία στην πατρίδα μας είναι
Οι τοποθεσίες που παρουσιάζονται εδώ αντικατοπτρίζουν όλες τις πτυχές της μακράς και πολυτάραχης ιστορίας της Πελοποννήσου, συμπεριλαμβανομένων των νεολιθικών οικισμών, των ακροπόλεων της Εποχής του Χαλκού, των αρχαίων θρησκευτικών ιερών και σταδίων, των κλασικών ναών και μνημείων, των βυζαντινών εκκλησιών και των φραγκικών κάστρα.
Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο “το κέντρο του κόσμου” ήταν οι Δελφοί. Το ιστορικό Άστρος Κυνουρίας δεν είναι το κέντρο του κόσμου, αλλά είναι κοντά σε όλα. Από το Άστρος μπορείτε να κάνετε ημερήσιες εκδρομές στους σπουδαιότερους αρχαιολογικούς χώρους που έχουμε στη πατρίδα μας, που κάποτε πρέπει να επισκεφτούμε όλοι μας για να γνωρίσουμε το αρχαίο Ελληνικό κόσμο.
Προσωπικά επισκέπτομαι κάθε χρόνο τα τρία σπουδαιότερα «θαύματα της πατρίδας μας», την φυλακή του Κολοκοτρώνη στο Παλαμήδι (Ναύπλιο ), τον Παρθενώνα και τον Αργολικό στο Άστρος στη παραλία “πόρτες “….
Σημαντικοί Αρχαιολογικοί Χώροι και Μουσεία για ημερήσιες εκδρομές, από το Άστρος αποστάσεις.
Από το ίδιο σιγίλλιο του 1638 πληροφορούμαστε ότι ο Αγιάννης έγινε πατριαρχική εξαρχία «χάριν βεβαίως τῆς Σχολῆς τοῦ Ἀγίου Ἱωάννου, λειτουργούσης πολλοῦ παλαιότερον». Σύμφωνα, λοιπόν, με το συγκεκριμένο απόσπασμα στον Άγιο Ιωάννη λειτουργούσε σχολείο, πολύ πριν το 1638. Στον Άγιο Ιωάννη, λειτουργούσαν επίσης και «κατώτερα» σχολεία, όπως αυτό του Παπακυριακού και κρυφά σχολεία, αρχικά στο Μετόχι της Μονής Λουκούς, Άγιος Δημήτριος και αργότερα στους νάρθηκες των εκκλησιών του χωριού.
Oι Αγιαννίτες πραγματικά δεν παραδόθηκαν ποτέ στους κατακτητές και για απόδειξη με το τρόπο τους κατάφεραν να κρατήσουν τα σχολεία τους ανοικτά όλη την διάρκεια του τούρκικου ζυγού και διατήρησαν κρυφά και φανερά αναμμένη την φλόγα του έθνους.
Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία για πολλά χρόνια και ακόμα μέχρι σήμερα, αφού όλοι οι Αγιαννίτες με πολύ μόχθο και με κάθε θυσία επιθυμούσαν τα παιδιά τους να μάθουν γράμματα και σαν απόφοιτοι “καλαμαράδες ” να αλλάξουν την ζωή τους ,σύμφωνα με τις “έξυπνες ” προσδοκίες του μεγάλου ευεργέτη τους Δημητρίου Καρυτσιώτη. Στη σχολή φοιτούσαν νέοι από την ευρύτερη περιοχή και από όλη την Ελλάδα.
Η προεπαναστατιμένη Ελλάδα είχε πολλά μικρά “κρυφά” και λίγα φανερά σχολεία. Ένα από τα ελάχιστα φανερά σχολεία ήταν και η περίφημη Σχολή Καρυτσιώτη που είχε κτιστεί το 1798 , 23 χρόνια πριν την Ελληνική επανάσταση και αυτό έχει μεγάλη σημασία. Είχε κτιστεί στο λόφο Κουτρί του Αγιάννη Κυνουρίας και ήταν ένα από τα λίγα “πανεπιστήμια” της προεπαναστατικής πατρίδας μας και οι μαθητές της ήταν από ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά μας. Ο μεγαλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης, πανίσχυρος Αγιαννίτης πατριώτης της διασποράς, βρήκε τον τρόπο να επιτρέψουν οι 400 χρόνια κατακτητές Τούρκοι το κτήσιμο και την λειτουργία της σχολής στον Αγιάννη και στο παράρτημα της σχολής Καρυτσιώτη στο Άστρος Κυνουρίας ,που άνοιξε το 1805.
Επίσης το 1798 σε αριστοκρατικό και περίβλεπτο σημείο της παραλίας της Τεργέστης άρχισε την ανέγερση μεγαλοπρεπούς μεγάρου, τελείωσε το 1805, και προς τιμήν της ιδιαίτερης πατρίδας του, ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μας έθεσε την επιγραφή «ΆΣΤΡΟΣ». Μετά τον θάνατο του το μέγαρο είναι γνωστό σαν Palazzo Carciotti. Ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μαςέφυγε από την Καρύτσα του Αγιάννη 15 χρονών το 1756, αλλά δεν ξέχασε ποτέ την πατρίδα του, τον Αγιάννη και το Άστρος και για το λόγο αυτό ονόμασε το κτήριο στην Τεργέστη «ΑΣΤΡΟΣ», που θυμότανε καλά από το 1756 . Η παραλιακή οδός εμπρός από το μέγαρο ονομαζόταν Viad ei Greci (οδός των Ελλήνων) και η παραλία «Riva Carciotti» ( Από την Σμαράγδη Ι. Αρβανίτη).
Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία , έπαιξε πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο για να γίνει ο Αγιάννης πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας, από τις 22 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 και για να γίνει η Β’Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων στο Άστρος το 1823.Το “κυβερνείο” που βρίσκεται πολύ κοντά στη σχολή Καρυτσιώτη του Αγιάννη ήταν η έδρα της κυβέρνησης. Πριν την Εθνοσύνελευση είχε προηγηθεί το καταλυτικό κτίσιμο της Σχολής Καρυτσιώτη.
“Εν τούτω τω τόπω συνήλθεν η Β΄ Εθνική Συνέλευσις των Ελλήνων, 30 Μαρτίου – 18 Απριλίου 1823»
O «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνωνείναι αναμφισβήτητα ένα από το σημαντικότερα ιστορικά μνημεία όχι μόνο της Κυνουρίας, αλλά και της πατρίδας μας. Τα διακόσια χρόνια αυτού του σημαντικού γεγονότος της μακρόχρονης ιστορίας μας γιορτάζονται φέτος με την αρμόζουσα λαμπρότητα και κάθε χρόνο την Παρασκευή του Πάσχα.
Το Ελληνικό κράτος αναγνωρίζοντας την μεγάλη προσφορά της Σχολής Καρυτσιώτη και του«Ιερού Χώρου» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων στο Ελληνικό έθνος εκήρυξε σαν «ιστορικόν διατηρητέον μνημείον», «ιστορικό τόπο»και «αρχαιολογικόν χώρον».Διδακτήριον Άστρους
Χαρακτηρίζουμε ως ιστορικό τόπο το εναπομείναν σήμερα τμήμα εκτάσεως 18.850 τα.μ. του παλαιού αγροκηπίου (συνολικής εκτάσεως 46 στρεμμάτων), το οποίο ανήκε στη Σχολή Καρυτσιώτη…..
Ο χώρος αυτός είναι τμήμα του αγροκηπίου – αρχικά 46 στρεμμάτων, το οποίο είχε δωρίσει ο Δημήτριος Καρυτσιώτης στη Σχολή, την οποία είχε ιδρύσει το 1805 – δενδροφυτεμένου με πορτοκαλιές, λεμονιές και ελιές, το προϊόν των οποίωνχρησιμοποιούνταν για την πληρωμή των δασκάλων της Σχολής και την κάλυψη των εξόδων της.
Στο αγροκήπιο αυτό έλαβαν χώρα δύο σημαντικά γεγονότα της Επαναστάσεως, το γνωστό ως «κολοκοτρωναίικο τραπέζι της συμφιλίωσης» στις 19 Ιουνίου 1821, στο οποίο είχαν προσέλθει οι οπλαρχηγοί, προκειμένου να ξεπεραστούν οι αντιθέσεις και να ομονοήσουν για την επιτυχία της Επανάστασης που τότε ξεκινούσε, καθώς επίσης και η Β΄ Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων (30 Μαρτίου έως τις 18 Απριλίου του 1823)με την παρουσία οπλαρχηγών, πολιτικών, πλήθους λαού και στρατού. Εντός της Σχολής η οποία περιλαμβάνεται στον υπό κήρυξη χώρο, συντάχθηκε η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης».
Το Ναύπλιο, που είχε αρχικά επιλεγεί για να πραγματοποιηθεί η Συνέλευση, απορρίφθηκε καθώς εθεωρείτο«τόπος μερικός», δηλ. κομματικός, υπό την απόλυτο επιρροή του Κολοκοτρώνη. Έτσι, επιλέχθηκε τελικά το Άστρος για την Εθνοσυνέλευση ως«τόπος του Έθνους».“Οι συνεδριάσεις έγιναν στην ύπαιθρο, «μέσα εις ένα περιβόλι», σύμφωνα με τον Κολοκοτρώνη.
Στις 13 Απριλίου 1823, αναθεωρήθηκε το Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος, το σύνταγμα το οποίο είχε ψηφιστεί την 1η Ιανουαρίου 1822 από την Α’ Εθνοσυνέλευση Επιδαύρου. ΤονέοΣύνταγμαονομάστηκε«ΝόμοςτηςΕπιδαύρου» (δείχνοντας τη συνέχεια του νέου Συντάγματος με το προηγούμενο).
Ένα από τα σημαντικά σημεία της Β’ Εθνοσυνέλευσης είναι η κατάργηση της αρχιστρατηγίας, απόφαση που αν και χωρίς αναφορά στο όνομά του, κατάργησε τη θέση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Η απόφαση θεωρήθηκε σαν διακήρυξη του δημοκρατικού πολιτεύματος ,που όλες οι εξουσίες ανήκαν στους εκλεγμένους από καθολική ψηφοφορία αντιπροσώπους του έθνους.
Σημαντικό είναι επίσης το καταληκτικό κείμενο της Εθνοσυνέλευσης όπου γίνεται επαναδιακήρυξη της Εθνικής Ανεξαρτησίας και της απόφασης για συνέχιση της Επανάστασης με κάθε θυσία.
Η Συνέλευση, στα πρότυπα των Συνταγμάτων της Γαλλικής Επανάστασης του 1789 μ.Χ., συνέταξε και τη «Διακήρυξη της Β΄ των Ελλήνων Συνελεύσεως».
Η διακήρυξη αρχίζει με τις φράσεις:“Τρίτον ήδη χρόνον διαρκεί ο υπέρ ανεξαρτησίας εθνικός των Ελλήνων πόλεμος και ο τύραννος ούτε κατά γην ούτε κατά θάλασσαν ηυδοκίμησεν. Ενώ δε αι τυραννοκτόνοι χείρες των Ελλήνων έπεμψαν μυριάδας Τούρκους εις άδου, και φρούρια απέκτησαν, και την επικράτειαν εξησφάλισαν, ο δε κρότος των ημετέρων όπλων, αντηχήσας, διετάραξε το Βυζάντιον, ευτύχησε το έθνος να διακηρύξη εν Επιδαύρω κατά πρώτον ως έθνος, την ανεξαρτησίαν του, να νομοθετήσει και εθνικήν να καταστήση διοίκησιν.Ήδη δε μετά δεκαέξ μήνας Δευτέραν να συγκροτήση εν Άστρει συνέλευσιν ....»
Οι πληρεξούσιοι της εθνοσυνέλευσης και ο Κολοκοτρώνης ετίμησαν το μεγάλο εθνικό ευεργέτη μας Δημήτριο Καρυτσιώτη, «Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου του Καρυτσιώτου», λέει η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης. Η συνέλευση απάντησε με την διακήρυξη ,στην υφήλιο και τους μεγαλους της εποχής .«Είμεθα αποφασισμένοι να ανεξαρτισθώμεν, ως έθνος αυτόνομον και ανεξάρτητον».”λίγο επίκαιρο σήμερα…
Το ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας απέχει 170 χλμ από την Αθήνα , 200 χλμ από το αεροδρόμιο, και βρίσκεται στη δυτική παραλία του Αργολικού ,στα ενδότερα του κάμπου της Θυρέας ,εκεί που ήταν η αρχαία πόλη Θυρέακαι αργότερα το πόλισμα Άστρον , νότια από την πρώτη πόλη της Ευρώπης το ιστορικό Άργος και την έδρα του Μυκηναϊκού πολιτισμού Μυκήνες. Ο Αγιάννης απέχει 17 χλμ. από το Άστρος και το Παράλιο Άστρος απέχει 4 χλμ από το Άστρος.
“Εν τούτω τω τόπω συνήλθεν η Β΄ Εθνική Συνέλευσις των Ελλήνων, 30 Μαρτίου – 18 Απριλίου 1823»
O «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων είναι αναμφισβήτητα ένα από το σημαντικότερα ιστορικά μνημεία όχι μόνο της Κυνουρίας, αλλά και της πατρίδας μας. Η επέτειος αυτού του γεγονότος γιορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα κάθε χρόνο την Παρασκευή του Πάσχα.
Το Ελληνικό κράτος αναγνωρίζοντας την μεγάλη προσφορά της Σχολής Καρυτσιώτη και του «Ιερού Χώρου» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων στο Ελληνικό έθνος εκήρυξε σαν «ιστορικόν διατηρητέον μνημείον», «ιστορικό τόπο» και «αρχαιολογικόν χώρον».Διδακτήριον Άστρους.
”Κηρύσσομεν ως ιστορικόν διατηρητέον μνημείοντο εν Άστρει διδακτήριον ένθα συνήλθεν εν έτει 1823 η β’ Εθνική Συνέλευσις”.
Η Συνέλευση, στα πρότυπα των Συνταγμάτων της Γαλλικής Επανάστασης του 1789 μ.Χ., συνέταξε και τη «Διακήρυξη της Β΄ των Ελλήνων Συνελεύσεως». Οι πληρεξούσιοι της εθνοσυνέλευσης και ο Κολοκοτρώνης ετίμησαν το μεγάλο εθνικό ευεργέτη μας Δημήτριο Καρυτσιώτη, «Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου του Καρυτσιώτου», λέει η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης. Η συνέλευση απάντησε με την διακήρυξη ,στην υφήλιο και τους μεγαλους της εποχής . «Είμεθα αποφασισμένοι να ανεξαρτισθώμεν, ως έθνος αυτόνομον και ανεξάρτητον».” λίγο επίκαιρο σήμερα…
Πρακτικά των Συνεδριάσεων της Βουλής τω Ελλήνων κατά την πρώτην σύνοδον του 1844 τ.Γ , εν Αθήναις εκ του Βασιλικού τυπογραφείου, σ.1214 Συνεδρίασις ΡΜΖ’ της 16 Μαϊου , «α.διότι η εν Άστρει συνέλευσις συνεκροτήθη όπου ήδη ενηργήθη η εκλογή και ο τόπος ούτος εψηφίσθη και παρ’ αυτής Άστρος , το δε εις το Παράλιον λεγόμενον Άστρος δεν υπήρχε κατά την συγκρότησην της συνέλευσεως , ώστε το κανονίζον την πρωτεύουσα (Δήμου Θυρέας) Άστρος διάταγμα εννοεί βεβαίως τον τόπον όπου η συνέλευσις συνήλθεν….».(Φλούδας , Θυρεατικά Β , σελ 114).
Το ιστορικόν Άστρος Κυνουρίαςβρίσκεται στη δυτική παραλία του Αργολικού ,στα ενδότερα του κάμπου της Θυρέας ,εκεί που διακρίνεται παραπάνω στο χάρτη της αρχαία Ελλάδος η αρχαία πόλη Θυρέα και αργότερα ήταντο πόλισμα Άστρον, νότια από την πρώτη πόλη της Ευρώπης το ιστορικό Άργος και την έδρα του Μυκηναϊκού πολιτισμού Μυκήνες.
Το ιστορικόν Άστρος είναι συνέχεια της αρχαίας πόλης Θυρέας. Η πόλη Θυρέα και αργότερα το πόλισμα Άστρον ήταν στην σημερινή τοποθεσία του Άστρους , το Άστρος υπήρχε αναμφισβήτητα πολλούς αιώνες πριν το 1823 ,η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης «Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου Καρυτσιώτη» και «η Εθνοσυνέλευση της απελευθερωμένης Ελλάδας συνήλθε στο Άστρος».
«Όλβιος όστις ιστορίης έσχεν μάθησιν»(ευτυχισμένος όποιος γνωρίζει ιστορία ) Ευριπίδης (480 π.Χ. – 406 π.Χ.). Kατεβάστε την ιστορία της «πατρίδας μας», του Άστρους και του Αγιάννη του Άστρους, από το…
astrosgr.com - Το Ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας 