Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας».
ΣίταιναΗ ελατοσκέπαστη Σίταινα, Τσακωνοχώρι, σε απόσταση 23 χλμ. νοτιοδυτικά του Άστρους και υψόμετρο 740 μ., βρίσκεται χτισμένη αριστερά και δεξιά μιας όμορφης – καταπράσινης ρεματιάς και κάτω από τις επιβλητικές κορυφές του Πάρνωνα. Τα παραδοσιακά πετρόχτιστα σπίτια της φέρουν τα χαρακτηριστικά της Τσακώνικης αρχιτεκτονικής. Η πρώτη γραπτή αναφορά του χωριού γίνεται σε χρονικό του γνωστού ιστορικού Γεωργίου Φραντζή, το έτος 1435.
Κατά την περίοδο της Κλεφτουριάς ο Δημήτριος Καλιοτζής, ο Σιταινιώτης, συγκαταλέγεται ανάμεσα στους επτά πιο ονομαστούς Κλέφτες της Πελοποννήσου, θα αποτελέσει τον τρόμο των Τούρκων και η πλούσια δράση του θα υμνηθεί από τη λαϊκή Μούσα σε πολλά δημοτικά τραγούδια. Εντυπωσιακή είναι η συμμετοχή των Σιταινιωτών στην εθνική εξέγερση του 1821. Στη Σίταινα θα δημιουργηθούν δύο στρατιωτικά σώματα, με περισσότερους από 100 αγωνιστές και επικεφαλής τους Γεώργιο Λ. Μπουρμά και Θεόδωρο Ιωάννου ή Κρητικό. Ο Θ. Ιωάννου με την έναρξη της Επανάστασης θα εγκαταλείψει το Ναύπλιο, όπου ζούσε έχοντας δύο ιδιόκτητα πλοία και το μονοπώλιο των ανθράκων. Στη Σίταινα θα οργανώσει και θα οπλίσει με προσωπικά του έξοδα, έχοντας πουλήσει τα δύο του πλοία, περισσότερους από 80 Σιταινιώτες, υπό την αρχηγία του οποίου πολέμησαν σε όλες τις μάχες της Πελοποννήσου. Στο βυζαντινό κάστρο της Ζάγκολης, 3 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του χωριού, τέλη Ιουλίου-αρχές Αυγούστου του 1826, οι οχυρωμένοι κάτοικοι και αγωνιστές της Σίταινας θα αποκρούσουν επιτυχώς και θα ταπεινώσουν τις ορδές του Ιμπραήμ.
Ο Πλάτανος αναφέρεται για πρώτη φορά στο Χρονικό της Αλώσεως του Γεωργίου Σφραντζή το 1435, με την ονομασία Πλαταμώνας. Κατά τα επόμενα έτη, αναφέρεται σε αρκετά έγγραφα την περίοδο της Ενετοκρατίας. Πριν και κατά τη διάρκεια της Β΄ Τουρκοκρατίας (18ος και 19ος αι.) το χωριό γνώρισε μεγάλη ακμή, μαζί με άλλα γειτονικά χωριά. Την ίδια περίοδο χτίστηκαν και αρκετά αρχοντικά πυργόσπιτα. Σημαντική ήταν η προσφορά του χωριού κατά την Επανάσταση του 1821. Το 1826, ο Ιμπραήμ πέρασε από το χωριό όμως οι κάτοικοι σωθήκανε γιατί κρυφτήκανε σε μια σπηλιά στον απέναντι λόφο που οι κάτοικοι την λένε ακόμα “τρούπα”. Υπάρχει μέσα φούρνος και στέρνα.
Μετά την απελευθέρωση, έγινε έδρα του δήμου Πλατανούντος, ενώ τα επόμενα χρόνια, μετά τη συγχώνευσή του στον Δήμο Θυρέας, αποτέλεσε την έδρα της ομώνυμης κοινότητας.
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας».
Καστάνιτσα
Η Καστάνιτσα, παραδοσιακός και διατηρητέας οικισμός από το 1967 με ιδιαίτερη φυσική και αρχιτεκτονική ομορφιά, χτισμένη στην καρδιά του Πάρνωνα σε υψόμετρο 840 μ. και σε απόσταση 31 χλμ. νοτιοδυτικά του Άστρους. Ήταν ονομαστή παλιότερα για την παραγωγή της σε ασβέστη, από όπου πήρε το χρώμα της, όπως επίσης και για τα κάστανα που της έδωσαν το όνομά της. Το μεγάλο καστανοδάσος που την περιβάλλει έχει έκταση 4.500 στρέμματα. Αποτελεί ένα από τα παλαιότερα υπάρχοντα ορεινά Κυνουριακά χωριά και το αρχαιότερο τσακωνοχώρι του Πάρνωνα. Η πρώτη γραπτή αναφορά του χωριού συναντάται το 1293 σε χρυσόβουλο διάταγμα του αυτοκράτορα του Βυζαντίου Ανδρόνικου Β’ Παλαιολόγου, στο οποίο αναγράφεται η Καστάνιτσα ως «Κώμη η καλουμένη Κωνστάντζα». Έκτοτε και στους επόμενους αιώνες, σύμφωνα με γραπτές ιστορικές πηγές, η ιστορική πορεία της δεν διακόπηκε ποτέ. Η Καστάνιτσα είναι χτισμένη πάνω σε πέρασμα στρατηγικής σημασίας. Κατά τον 14ο αιώνα είχε χτιστεί κάστρο στην κορυφή του λόφου πάνω από τον οικισμό από Βυζαντινούς του Δεσποτάτου του Μυστρά, ερείπια του οποίου διατηρούνται μέχρι σήμερα. Το χωριό συμμετείχε ενεργά στην επανάσταση του 1821 με αρκετούς οπλαρχηγούς και εκατοντάδες απλούς αγωνιστές της ελευθερίας. Οι Καστανιτσιώτες αντιστάθηκαν σθεναρά στα στρατεύματα του Ιμπραήμ που εισέβαλαν στην περιοχή στις 27 Ιουλίου του 1826, ανήμερα του Αγίου Παντελεήμονα, σώζοντας το χωριό από την καταστροφή. Και στους μετέπειτα αγώνες η Καστάνιτσα έδωσε το παρόν με αποκορύφωμα την Εθνική Αντίσταση 1941-44.
Άμα καθήσετε αρκετό καιρό στο Άστρος προτείνουμε για ημηρέσιες εκδρομές Ναύπλιο 33 χλμ, Τρίπολη 40 χλμ και Σπάρτη-Μυστράς 90 χλμ.Τα παραδοσιακά χωριά μας στον Πάρνωνα είναι όμορφα.
Οι γείτονες μας:
Σε κοντινές αποστάσεις υπάρχουν αρκετοί γραφικοί παραδοσιακοί οικισμοί.
1)Στο νερόμυλο του Αη Γιώργη της Κάτω Μελιγούς,(4 χλμ) και της Παλιοπαναγιάς (6 χλμ), Ορεινή Μελιγού (13 χλμ) Αγιάννης (17 χλμ)
7) Κάτω Μελιγού και Καστράκι ,Μουστός,Κούτρουφα, Κορακοβούνι, Άγιος Ανδρέας, Αρκαδικό Χωριό, Λιμάνι του Αγίου Ανδρέα και Χεροννήσι (η θέα του Αργολικού από το Λιμάνι του Αγίου Ανδρέα!!! και το Χεροννήσι) ημέρα και νύκτα είναι μαγευτική
8)Το “νησί” Παράλιο Άστρος δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από κανένα νησί του Αιγαίου, τα έχει όλα. Κάστρο Παραλίου Αστρους
9) Οι παραλίες του Αργολικού, Ο «ήλιος και η θάλασα» του Αργολικού.Στις Πόρτες (3 χλμ), την καλύτερη παραλία της Μεσογείου…, είναι μαγευτικές όλες σαν την παραλία Σαμπατική <40 χλμ σημαίνει «σαν πάτε εκεί»… θα δείτε και θα καταλάβετε τι σημαίνει μαγευτική >
10) Αφού ήλθατε στο Άστρος πρέπει οπωσδήποτε να δείτε και το Ναύπλιο, 33 χλμ, πρώτη πρωτεύουσα του Ελληνικού κράτους, την γραφικότατη παλιά πόλη , το σημείο που εδολοφονήθηκε ο Καποδίστριας και μην ξεχάσετε να επισκεπτείτε στο Παλαμήδι την φυλακή του Κολοκοτρώνη.
11) Η Τρίπολη 40 χλμ πρωτεύουσα της Αρκαδίας και στο κέντρο της Πελοποννήσου…. έχει να προσφέρει πολλά, και μη ξεχάσετε να επισκεπτείτε τον γέρο του Μωριά στην πλατεία Άρεως σας υποσχόμαστε θα σαγηνευτείτε….
12) Η Σπάρτη 82 χλμ η μεγάλη πόλη της αρχαιότητας και ο γειτονικός Μυστράς 90 χλμ με τις ανηφόρες και τις εκκλησίες του έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στην Βυζαντινή ιστορία μας , πρέπει κάποτε να δούμε όλοι μας .
Το ιστορικό Άστρος Κυνουρίας δεν είναι το κέντρο του κόσμου, αλλά «είναι κοντά σε όλα και τα έχουμε όλα».
Στον αρχαίο Ελληνικό κόσμο οι Δελφοί ήταν ο ομφαλός της γης.
Το ιστορικό Άστρος Κυνουρίας βρίσκεται στη δυτική παραλία του Αργολικού ,εκεί που στο παραπάνω χάρτη διακρίνεται η αρχαία πόλη της Θυρέας, νότια από την πρώτη πόλη της Ευρώπης το ιστορικό Άργος και την έδρα του Μυκηναϊκού πολιτισμού Μυκήνες.
Η Αθήνα απέχει 170 χλμ, περίπου δύο ώρες ,το αεροδρόμιοπερίπου 200 χλμκαι το ‘Άστρος έχει τοφημισμένο και το καλύτερο Αττικό κλίμα.
Το Άστρος είναι πολύ κοντά στους σπουδαιότερους Αρχαιολογικούς Χώρους και Μουσεία της πατρίδας μας, , που κάποτε όλοι πρέπει να επισκεφτούμε , που εύκολα επισκέπτονται πολλοί φίλοι μας με ημερήσιες εκδρομές από το Άστρος, όταν διαλέγουν το Άστρος για τη βάση των ετήσιων διακοπών τους .
Σπουδαιότεροι Αρχαιολογικοί Χώροι και Μουσεία στην Ελλάδα.
Το Παλαμήδι στο Ναύπλιο (33 χλμ,),η Τύρινθα 33 χλμ, οι Μυκήνες( 43 χλμ), το Θέατρο Επιδαύρου( 70 χλμ), η Ολυμπία(170 χλμ), ο Παρθενώνας,η Ακρόπολη και το Μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα (170 χλμ), οι Δελφοί (288 χλμ) και ο Μυστράς (88 χλμ).
Άμα καθήσετε αρκετό καιρό στο Άστρος προτείνουμε για ημερήσιες εκδρομές Τρίπολη 40 χλμ, Ναύπλιο 33 χλμ, και Σπάρτη-Μυστράς 88 χλμ.Τα παραδοσιακά χωριά μας στον Πάρνωνα είναι όμορφα.
Σε κοντινές αποστάσεις υπάρχουν αρκετοί γραφικοί παραδοσιακοί οικισμοί και αξιοθέατα για να επισκεφτείτε με ημερήσιες εκδρομές και στις κοντινές αποστάσεις και για ένα ευχάριστο περίπατο.
1) Ιερά Μονή Λουκούς, χώρο αρχαίας Εύας και Ηρώδη Αττικού και το γεφύρι της Λουκούς του Καρυτσιώτη( 4 χλμ )
2) Στο νερόμυλο του Αη Γιώργη της Κάτω Μελιγούς,(4 χλμ) και της Παλιοπαναγιάς (6 χλμ),
8) Κούτρουφα(6χλμ), Κορακοβούνι(7χλμ), Άγιος Ανδρέας(10χλμ), Αρκαδικό Χωριό(16χλμ), Λιμάνι του Αγίου Ανδρέα και Χεροννήσι (13 χλμ)
9) Ιερά μονή της Έλωνας,σε απόσταση περίπου 67 χλμ. (Λεωνίδιο 50χλμ)
Η Τρίπολη 40 χλμ πρωτεύουσα της Αρκαδίας και στο κέντρο της Πελοποννήσου…. έχει να προσφέρει πολλά, και μη ξεχάσετε να επισκεφτείτε τον γέρο του Μωριά στην πλατεία Άρεως ,σας υποσχόμαστε θα σαγηνευτείτε…
Αφού ήλθατε στο Άστρος πρέπει οπωσδήποτε να δείτε και το Ναύπλιο, 33 χλμ, πρώτη πρωτεύουσα του Ελληνικού κράτους, την γραφικότατη παλιά πόλη , το σημείο που εδολοφονήθηκε ο Καποδίστριας και μην ξεχάσετε να επισκεπτείτε στο Παλαμήδι την φυλακή του Κολοκοτρώνη.
Η Σπάρτη 82 χλμ η μεγάλη πόλη της αρχαιότητας και ο γειτονικός Μυστράς 90 χλμ με τις ανηφόρες και τις εκκλησίες του έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στην Βυζαντινή ιστορία μας , πρέπει κάποτε να δούμε όλοι μας .
Arcadia, the utopia of Greece – Discover the magic of Peloponnese
Απο την Βικιπαίδεια
«Το Φαράγγι της Λεπίδας είναι ένα από τα φαράγγια της Πελοποννήσου. Βρίσκεται στο όρος Πάρνωνας.[1] Παρά το σχετικά μικρό του μέγεθος, διαθέτει έναν αναλογικά μεγάλο καταρράκτη 70 μέτρων και έναν μικρότερο 45 μέτρων, οι οποίοι βρίσκονται σε απόσταση περίπου 800 μέτρων μεταξύ τους, ακολουθώντας τη ροή των υδάτων. Οι πηγές των καταρρακτών ξεκινάνε από το οροπέδιο Ξηροκάμπι, ανάμεσα στο χωριό Άγιος Ιωάννης και στην Ιερά Μονή Μαλεβής. Το ποτάμι, κατεβαίνοντας από το οροπέδιο διασχίζει το φαράγγι και σχηματίζει στην πορεία του μικρές βάθρες.[2][3]
Ο πρώτος καταρράκτης βρίσκεται σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από το χωριό Άγιος Ιωάννης. Η πρόσβαση στη βάση του γίνεται από χωματόδρομο και μετά από σύντομη πεζοπορία σε μονοπάτι 200 περίπου μέτρων. Ο δεύτερος καταρράκτης (επονομαζόμενος «Μελίσσι») βρίσκεται σε απόσταση 1,5 χλμ. από το χωριό Πλάτανος, στο δρόμο προς Άστρος και σε απόσταση 19 χιλιομέτρων από το τελευταίο. Προσεγγίζεται μετά από 800 μέτρα πεζοπορίας από τον κοντινότερο αυτοκινητόδρομο, ακολουθώντας την κοίτη του ποταμού.[4][5]
Ιδανική περίοδος επίσκεψης είναι η άνοιξη, καθώς η ροή των υδάτων σταματά τους καλοκαιρινούς μήνες. Στο φαράγγι διοργανώνονται συχνά καταβάσεις canyoning και καταρριχήσεις με σχοινί (rappel).[6] Πολύ κοντά βρίσκεται και το κάστρο της Ωριάς.»
Το ιστορικόν Άστρος και ο ‘Αγιος Ιωάννης (Αγιάννης) είναι μία κοινότητα και το κυριότερο οι κάτοικοι είναι οι ίδιοι, είχαν για πολλούς αιώνες και έχουν μέχρι σήμερα. σπίτια στο Άστρος και στον Αγιάννη του Άστρους. Ο Αγιάννης απέχει 17 χλμ. από το Άστρος.
Οι πηγές της Λεπίδας, επάνω και κάτω Λεπίδα, βρίσκονται στη τοποθεσία «Ξεροκάμπι» του Αγιάννη , σύμφωνα με Βυζαντινό αυτοκράτορα Aνδρόνικο Β’ Παλαιολόγο του «άστρου εις τον κάμπον της μαλεβής», βόρεια και κάτω από το Κάστρο Εστέλλα στον Αγιάννη ( «Castiello la Estella» =Kάστρο του Άστρους).
Οι Καταρράκτες Λεπίδας απέχουν 45 χλμ. από την Τρίπολη , νότια και κοντά στην ιερά μονή Μαλεβής, ανάμεσα στα χωριά Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) και Άγιος Πέτρος Κυνουρίας. Οι καταρράκτες βρίσκονται στο ομώνυνο Φαράγγι Λεπίδας σε απόσταση 4 χιλιομέτρων από τον Αγιάννη του Άστρους , νότια από το Κάστρο Εστέλλα και βόρεια από το χωριό Πλάτανος. Υπάρχουν δύο καταρράκτες, μεγάλος 70 μέτρων και μικρός 45 μέτρων, οι οποίοι βρίσκονται σε απόσταση περίπου 800 μέτρων μεταξύ τους και η “γαλάζια λίμνη” , που αναμφίβολα αφήνουν τον επισκέπτη εντυπωσιασμένο. Επίσης ο επισκέπτης μπορεί επίσης να απολαύσει τη φύση της περιοχής κάνοντας πεζοπορία στο φαράγγι της Λεπίδας από το γειτονικό παραδοσιακό χωριό Πλάτανος.
Οι καταρράκτες της Λεπίδας θεωρούνται από τα ομορφότερα αλλά και συνάμα άγνωστα θαύματα της φύσης του Πάρνωνα. Τα βράχια γύρω από τους καταρράχτες έχουν σταχτί χρώμα και το νερό πέφτει με ιδιαίτερη δύναμη πάνω τους. Η περιοχή μυρίζει ρίγανη, φασκόμηλο ενώ τα μικρά πλατάνια πάνω στις πέτρες συνθέτουν ένα μοναδικό γραφικότατο τοπίο. Το καλοκαίρι υπάρχει η περίφημη “γαλάζια λίμνη” για βουτιές. Εκτός από το φυσικό τοπίο ο περιπατητής μπορεί να θαυμάσει τα πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας που έτσι και αλλιώς αφθονούν στον Πάρνωνα. Μάλιστα λέγεται ότι μπορεί κανείς να μετρήσει 80 είδη φυτών και βοτάνων.
Το Κάστρο Εστέλλα («Castiello la Estella» = Kάστρο του Άστρους)βρίσκεται στη θέση Ξεροκάμπι στον Αγιάννη του Άστρους. βόρεια του κάστρου βρίσκονται οι πηγές Λεπίδας και νότια του κάστρου οι καρρράκτες Λεπίδας.
Η Ιερά Μονή Μαλεβής ανάμεσα στους δενδρόκεδρους,(κέντρα ), απέχει απο τον Αγιάννη 9 χλμ.
Στο Ξεροκάμπι του Αγιάννη και “Στην περιοχή γύρω από τη Μονή Μαλεβής, στην Κυνουρία, εκτείνεται το μοναδικό στην Ευρώπη δάσος από δενδρόκεδρους, που έχει κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο της φύσης και προστατεύεται από το δίκτυο Natura 2000.
Ο δενδρόκεδρος ή γιουνίπερος ή συριακή άρκευθος είναι σπάνιο είδος, ενδημικό της Ανατολικής Μεσογείου και σε δάση συναντάται μόνο στη Συρία. Παρ’ όλα αυτά, είναι χαρακτηριστικό της χλωρίδας του Πάρνωνα και στη συγκεκριμένη τοποθεσία συναντάται σε αμιγή συστάδα έκτασης 740 στρεμμάτων. Στο ίδιο δάσος έχουν καταγραφεί και άλλα είδη σπάνιων φυτών, που επιβεβαιώνουν τη μοναδικότητα του περιβάλλοντος στην περιοχή αυτή.”
Από το «Castiello la Estella» (Kάστρο του Άστρους) , στο Αγιάννη του Άστρους, διακρίνεται στο βάθος μέρος της τοποθεσίας «Ξεροκάμπι», του «περί τον αιγιαλόν του άστρου εις τον κάμπον της μαλεβής». (Aνδρόνικος Β’ Παλαιολόγος).
Δεν είναι τυχαίο το όνομα Λεπίδα , δόθηκε από τους κομμένους στα δύο με κοφτερή λεπίδα Καταρράκτες Λεπίδας.
Απο την Βικιπαίδεια
«Το Φαράγγι της Λεπίδας είναι ένα από τα φαράγγια της Πελοποννήσου. Βρίσκεται στο όρος Πάρνωνας.[1] Παρά το σχετικά μικρό του μέγεθος, διαθέτει έναν αναλογικά μεγάλο καταρράκτη 70 μέτρων και έναν μικρότερο 45 μέτρων, οι οποίοι βρίσκονται σε απόσταση περίπου 800 μέτρων μεταξύ τους, ακολουθώντας τη ροή των υδάτων. Οι πηγές των καταρρακτών ξεκινάνε από το οροπέδιο Ξηροκάμπι, ανάμεσα στο χωριό Άγιος Ιωάννης και στην Ιερά Μονή Μαλεβής. Το ποτάμι, κατεβαίνοντας από το οροπέδιο διασχίζει το φαράγγι και σχηματίζει στην πορεία του μικρές βάθρες.[2][3]
Ο πρώτος καταρράκτης βρίσκεται σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από το χωριό Άγιος Ιωάννης. Η πρόσβαση στη βάση του γίνεται από χωματόδρομο και μετά από σύντομη πεζοπορία σε μονοπάτι 200 περίπου μέτρων. Ο δεύτερος καταρράκτης (επονομαζόμενος «Μελίσσι») βρίσκεται σε απόσταση 1,5 χλμ. από το χωριό Πλάτανος, στο δρόμο προς Άστρος και σε απόσταση 19 χιλιομέτρων από το τελευταίο. Προσεγγίζεται μετά από 800 μέτρα πεζοπορίας από τον κοντινότερο αυτοκινητόδρομο, ακολουθώντας την κοίτη του ποταμού.[4][5]
Ιδανική περίοδος επίσκεψης είναι η άνοιξη, καθώς η ροή των υδάτων σταματά τους καλοκαιρινούς μήνες. Στο φαράγγι διοργανώνονται συχνά καταβάσεις canyoning και καταρριχήσεις με σχοινί (rappel).[6].»
Στην ενότητα Αξιοθέατα Αξιοθέατα | DiscoverKynouria.gr της παλιάς ιστοσελίδας του δήμου μας ,που την έφαγε η “ανάπτυξη “…, και απερίσκεπτα δεν υπάρχει στην νέα “βελτιωμένη”…. ιστοσελίδα, υπήρχαν σύνδεσμοι για ιδιαίτερες σελίδες για 39 θέματα ,αξιοθέατα του δήμου μας, με φωτογραφίες και κείμενα . Ανάμεσα στα 39 αξιοθέατα υπάρχουν και δύο σελίδες για τα παρακάτω.
Οι υπέροχοι καταρράκτες της Λεπίδας βρίσκονται στο ομώνυνο φαράγγι σε απόσταση 4 χιλιομέτρων από το χωριό Αϊ – Γιάννη του Πάρνωνα. Ο μεγάλος καταρράκτης έχει ύψος 70 μέτρα και ο μικρός 45 μέτρα. Ορειβατικοί σύλλογοι διοργανώνουν canyoning στο φαράγγι και καταρρίχηση με σχοινί (ραπέλ) στους καταρράκτες.
Οι καταρράκτες της Λεπίδας θεωρούνται από τα ομορφότερα αλλά και συνάμα άγνωστα θαύματα της φύσης του Πάρνωνα. Τα βράχια γύρω από τους καταρράχτες έχουν σταχτί χρώμα και το νερό πέφτει με ιδιαίτερη δύναμη πάνω τους. Η περιοχή μυρίζει ρίγανη, φασκόμηλο ενώ τα μικρά πλατάνια πάνω στις πέτρες συνθέτουν ένα μοναδικό γραφικότατο τοπίο. Το καλοκαίρι υπάρχει η περίφημη λιμνούλα για βουτιές.
Τα ΜΕΓΑΛΑ …., μαργαριτάρια της ιστοσελίδας του δήμου μας ,το Φαράγγι της Λεπίδας “Για να φθάσει κανείς στο φαράγγι έχει δύο επιλογές είτε από τα Κάτω Δολιανά είτε από τα Καστριτοχώρια.» Τι να πούμε……
Το Φαράγγι της Λεπίδας αν και δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο διαθέτει υπέροχη φυσική ομορφιά. Για να φθάσει κανείς στο φαράγγι έχει δύο επιλογές είτε από τα Κάτω Δολιανά είτε από τα Καστριτοχώρια. Διαθέτει δύο καταρράκτες, τον μεγάλο 70 μέτρων και τον μικρό 45 μέτρων, που αφήνουν τον επισκέπτη εντυπωσιασμένο. Εκτός από το φυσικό τοπίο ο περιπατητής μπορεί να θαυμάσει τα πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας που έτσι και αλλιώς αφθονούν στον Πάρνωνα. Μάλιστα λέγεται ότι μπορεί κανείς να μετρήσει 80 είδη φυτών και βοτάνων. Το φαράγγι είναι κατάλληλο για extreme sports και για canyoning: Για όσους θέλουν να δοκιμάσουν το φαράγγι διαθέτει δύο εντυπωσιακά ραπέλ (καταρράκτες) , jump και τσουλήθρες σε πεντακάθαρα νερά. Ώρες κατάβασης: 6. Απαιτείται πολύ καλή γνώση ραπέλ και κολύμβησης, καθώς και πρότερη κατάβαση τουλάχιστον δύο τεχνικών φαραγγιών.
Τίτλος ΦΕΚ Έγκριση κήρυξης – οριοθέτησης ως ενιαίου αρχαιολογικού χώρου του ρωμαϊκού συγκροτήματος – έπαυλης Ηρώδου του Αττικού στην Εύα (Λουκού) και του αρχαίου λατομείου πωρόλιθου στη θέση «Κουφογή», Δήμου Βόρειας Κυνουρίας, Περιφέρειας Πελοποννήσου.
Κείμενο
Την έγκριση κήρυξης – οριοθέτησης ως ενιαίου αρχαιολογικού χώρου του ρωμαϊκού συγκροτήματος – έπαυλης Ηρώδου του Αττικού στην Εύα (Λουκού), που έχει ανασκαφεί στη θέση «Κολώνες» και του αρχαίου λατομείου πωρόλιθου στη θέση «Κουφογή», Δήμου Βόρειας Κυνουρίας, Περιφέρειας Πελοποννήσου, για λόγους προστασίας και ανάδειξης των σημαντικών μνημείων του αρχαιολογικού χώρου. Εντός της οριοθέτησης συμπεριλαμβάνονται πλέον των προαναφερομένων μνημείων, η διατηρητέα Ι.Μ. Λουκούς με πλήθος αρχαίων εντοιχισμένων στο καθολικό της Μονής και διάσπαρτων στον αύλειο χώρο και το χώρο στάθμευσης αυτής, η δίτοξη υδατογέφυρα ρωμαϊκών χρόνων ΝΑ της Ι.Μ. Λουκούς, οι διάσπαρτες αρχαιότητες στη θέση «Μάνα του Νερού» και τα εντοπισμένα οικοδομικά κατάλοιπα στη θέση «Καλάμι». Ο αρχαιολογικός χώρος οριοθετείται με ενιαία πολυγωνική γραμμή που σημειώνεται με κόκκινο χρώμα στο συνημμένο τοπογραφικό διάγραμμα, που αποτελεί απόσπασμα του χάρτη της ΓΥΣ 1/5000 και ορίζεται από τα σημεία 1, 2, 3, …, 229, 1 του πίνακα συντεταγμένων, που συνοδεύει την παρούσα.
Στα Κάτω Δολιανά, κοντά στην ιστορική Μονή Λουκούς, περίπου 4 χλμ από το Άστρος ,είναι η Επαυλη του Ηρώδη του Αττικού , Έπαρχου των Ρωμαίων κατακτητών.
Ο χώρος θεωρείται ένα από τα σημαντικά αρχαιολογικά μνημεία, όχι μόνο της Αρκαδίας, αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης, με πλούσια αρχιτεκτονικά, γλυπτά και ψηφιδωτά ευρήματα. Η Έπαυλη είναι ένα τεράστιο πολεοδομικό συγκρότημα που κτίστηκε σύμφωνα με τις αρχές της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής, περιλαμβάνει αίθριο, τεχνητή τάφρο-ποταμό, στοές με εκπληκτικά ψηφιδωτά δάπεδα, εξέδρα, μέγαρο και λουτρικό συγκρότημα. Μοιάζει αρκετά με τα κτίρια της βίλας του αυτοκράτορα Αδριανού στο Τίβολι της Ιταλίας.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συλλογή των γλυπτών του Ρωμαίου Έπαρχου και συνεργάτη των Ρωμαίων κατακτητών Ηρώδη Αττικού . Ο Αθηναίος μαικήνας διακόσμησε την έπαυλή του στην Εύα , Δολιανά Κυνουρίας (4 χλμ) , με μια πληθώρα έργων, που περιλάμβαναν τόσο πρωτότυπα γλυπτά των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, όσο και ρωμαϊκά αντίγραφα.
Όμως θέλουνε μα προσθέσουμε είχε κλέψει και την Λάκαινα έργα του Καλλιμάχου του 5ου αι. π.Χ κ από την Ακρόπολη των Αθηνών, που κάποτε ήταν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους και την περιμένουμε υπομονετικά κάποτε να γυρίσει…. ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΚΑΤΑΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΚΛΕΜΜΕΝΑ ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ….ΣΗΜΕΡΑ …και την περιμένουμε υπομονετικά κάποτε να γυρίσει….στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους ,όταν κάποτε τελειώσουν στα κρυφά οι πολλές … και άλλες… μελέτες…ΑΙΔΩΣ ΑΡΓΕΙΟΙ.
O Ρωμαίος έπαρχος και συνεργάτης των Ρωμαίων κατακτητών) (101 -177 μ.χ) ,έφθασε στο σημείο να τροποποιήσει το όνομά του επί το λατινικότερον από Ηρώδης Αττικού Μαραθώνιος. Ο Ρωμαίος έπαρχος, Lucius Vibullius Hipparchus Tiberius Claudius Atticus Herodes (Λούκιος Βιβούλλιος Ίππαρχος Τιβέριος Κλαύδιος Αττικός Ηρώδης), ας λέμε κάποτε τα πράγματα με το όνομα τους, έκανε διαρπαγή μνημείων , όπως την Λάκαινα έργα του Καλλιμάχου του 5ου αι. π.Χ . από την Ακρόπολη των Αθηνών και τις στήλες των Μαραθωνομάχων που έπεσαν στο Μαραθώνα και όλα αυτά για να διακοσμήσει την έπαυλη κατά τα ρωμαϊκά πρότυπα , « γιατί η ζωή του ήταν σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά».
Από. Καϊδαντζή Ε. Παναγιώτα Ιστορικός ΑΘΗΝΑ 2018
Ο ΗΡΩΔΗΣ ΑΤΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΑΥΛΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ, ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Sel 85-88
Όπως φάνηκε κατά τις ανασκαφές των Θεοδώρου και Γεωργίου Σπυροπούλου τα έτη 1979-2001, ο Ηρώδης μετέφερε κι έστησε στην έπαυλη της Κυνουρίας592 τις στήλες των πεσόντων Μαραθωνομάχων, θέλοντας να τιμήσει τους προγόνους του.
Ένα λοιπόν από τα σημαντικότερα μνημεία της μάχης του Μαραθώνος, οι στήλες των πεσόντων, προέρχεται από την έπαυλη του Ηρώδη στην Λουκού Κυνουρίας595
Τα δύο μνημεία μεταφέρθηκαν στην έπαυλη από τον ίδιο τον Ηρώδη
Σύμφωνα με τον Παυσανία602 οι Μαραθωνομάχοι τάφηκαν σε τάφο στο πεδίο της μάχης603 πάνω στον οποίο στήθηκαν στήλες με τα ονόματα των πεσόντων604 κατά φυλές. Πιθανώς η στήλη (εικ.159α-β) μεταφέρθηκε στην Πελοπόννησο από τον Ηρώδη, ο οποίος φημιζόταν για το πάθος του για την συλλογή, όπως παρατηρούμε στην έπαυλή του στη Λουκού από το πλήθος κλασικών αττικών επιτυμβίων, νεκροδείπνων αναγλύφων και αγαλμάτων.
Εκτός από τις στήλες ο Ηρώδης μετέφερε και τις Ορχούμενες Λάκαινες (εικ.160) του Καλλίμαχου610, έργο του 5ου αι. π.Χ., τις οποίες τοποθέτησε στις έξι κόγχες της εξέδρας στην πρόσοψη απέναντι από τις αντίστοιχες έξι Καρυάτιδες-Αμαζόνες της δυτικής εξέδρας για λόγους συμμετρίας. Μεταξύ 165 170 μ.Χ. οι κόγχες αυτές αντικαταστάθηκαν με έξι «cubicula»611 (υπνοδωμάτια) με κλίνες.
Η έπαυλη χαρακτηρίστηκε από τον Γ. Σπυρόπουλο ως «κιβωτός καλλιτεχνικών κειμηλίων και σύγχρονων δημιουργημάτων» 612 λόγω του πλήθους των έργων τέχνης και της διακόσμησης που βρέθηκαν στην έπαυλη. Επιπλέον, η έπαυλη θεωρείται το κέντρο της οικονομικής δραστηριότητας του Ηρώδη καθώς ο ιδιοκτήτης εμπορευόταν μεταξύ άλλων και το μάρμαρο Δολιανών613.
….. . Η εύρεση μίας στήλης με τα ονόματα πεσόντων στα Μηδικά στην έπαυλη του Ηρώδη στην Κυνουρία από τους αρχαιολόγους Θεόδωρο και Δρα. Γιώργο Σπυρόπουλο, καθώς και η εύρεση ενός πορτρέτου του Ηρώδη κοντά στον τύμβο, επιβεβαιώνει την σχέση του με το μνημείο. Φαίνεται ότι ο Ηρώδης μετέφερε στην έπαυλη του στην Κυνουρία την στήλη σε μία ένδειξη προγονολατρείας. Έτσι συνέδεσε για πάντα την έπαυλη του με την ιστορία του τόπου της γέννησης του Μαραθώνα!
Από το καθηγητή αρχαιολογίας Παναγιώτη Φάκλαρη
ΕΚΤΌΣ ΑΠΟ ΔΙΑΡΠΑΓΗ ΓΛΥΠΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «μέσα από τα ιερά τα ίδια η μέσα από τα νεκροταφεία των Αθηνών και από αλλού, δεν δίστασε να πάρει , να αρπάξει και τις στύλες των Μαραθωνομάχων που έπεσαν στο Μαραθώνα…. .. και όλα αυτά για να διακοσμήσει την έπαυλη κατά τα ρωμαϊκα πρότυπα , γιατί η ζωή του ήταν σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά»
Στα σημαντικότερα εκθέματα συγκαταλέγονται:
– Επιτύμβια στήλη με παράσταση καθιστής γυναίκας και όρθιας κόρης. Αττικό έργο του 4ου αι. π.Χ. με μεταγενέστερες επεμβάσεις. – Ακέφαλο άγαλμα Νηρηίδας. 5ος αι. π.Χ. Θεωρείται έργο του γλύπτη Ξάνθου. – Αναθηματικό ανάγλυφο με παράσταση του Ερμή και των Νυμφών. Αρχαϊστικό έργο της εποχής του Αυγούστου που αντιγράφει πρώιμο κλασικό πρότυπο. – Πορτραίτο του Ηρώδη Αττικού. 2ος αι. μ.Χ. – Πορτραίτα του Αδριανού και αυτοκρατόρων της δυναστείας των Αντωνίνων, 2ος-3ος αι. μ.Χ.
Από το Δήμο μας
«Ένα από τα σημαντικότερα μνημεία των Ρωμαϊκών αυτοκρατορικών χρόνων βρίσκεται στην αρχαία κώμη της Κυνουρίας, Εύα, της οποίας σώζονται ελάχιστα λείψανα. Ο χώρος της Βίλας εκτείνεται σε 20χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα, λίγο μετά το χωριό Κάτω Δολιανά και απέναντι από τη Μονή Λουκούς και αποτελεί ένα από τα πλουσιότερα ευρήματα που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη αρχικά του περιηγητή Leake και στη συνέχεια των αρχαιολόγων Θεόδωρου και Γεώργιου Σπυρόπουλου. Τελευταίο αρχαιολογικό εύρημα η στήλη με ονόματα πεσόντων Μαραθωνομάχων. Εύρημα που αποδεικνύει τη σχέση καταγωγής του Ηρώδη με το Μαραθώνα, αλλά και ότι επρόκειτο για δημιούργημα μεταγενέστερο δικό του. Ο Ηρώδης Αττικός ήταν φιλόσοφος, πολιτικός και λάτρης των έργων τέχνης και επέκτεινε τη βίλα του πατέρα του στην Εύα, με υδραγωγεία, λουτρά, αγάλματα. Η βίλα αποτελεί ύψιστο μνημείο της ηρωολατρείας των Αθηναίων ενώ βρίσκεται σε ένα ωραίο τοπίο, που διέθετε ευφορία εδάφους, είχε πολλά θηράματα και αποτέλεσε μουσείο της αρχαίας τέχνης. Η βίλα, δείγμα ξεχωριστής αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας, διαθέτει μεταξύ άλλων αίθριο, τεχνητή τάφρο- ποταμό, τρεις στοές, ψηφιδωτά δάπεδα, λουτρικό συγκρότημα και κίονες. Στο σχεδιασμό της Πολιτείας βρίσκεται η δημιουργία στεγάστρου για την προστασία των ευρημάτων.»
Περίπου στα μέσα του 2ου αι. μΧ. ο Τιβέριος Κλαύδιος Αττικός Ηρώδης έκτισε στην Εύα μια από τις πολυτελέστερες επαύλεις του και εξωράισε τον οικισμό με υδραγωγεία, λουτρά, άλση, αγάλματα. Τον Ηρώδη δεν το τράβηξε εδώ μόνο το ωραίο και ήρεμο τοπίο, με την πλούσια βλάστηση, τα πολλά θηράματα και τα άφθονα νερά, αλλά και η εύφορη πεδιάδα της Θυρεάτιδας, της οποίας ένα μεγάλο μέρος πρέπει να εκμεταλλευόταν. Οι πρόσφατες ανασκαφές στην Εύα έχουν αποκαλύψει πολλά οικοδομήματα, ψηφιδωτά και αγάλματα εξαιρετικής τέχνης. Αρκετά από τα ευρήματα αυτά κοσμούν σήμερα το Αρχαιολογικό Μουσείο της Τρίπολης και το μικρό Αρχαιολογικό Μουσείο του Άστρους, που στεγάζεται στην πρώην Σχολή Καρυτσιώτη.
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας».
«Έπαυλη Ηρώδη Αττικού“
Η Έπαυλη του Ηρώδη του Αττικού είναι ένα από τα σημαντικότερα και εντυπωσιακότερα μνημεία της Αρκαδίας. Βρίσκεται στο δρόμο μεταξύ Άστρους και Κάτω Δολιανών (Βλ. Ιερα Μονή Λουκούς, σελ. 180). Ο Ηρώδης ο Αττικός (103-179 μ.Χ.), καταγόμενος από το Μαραθώνα, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες των ρωμαϊκών χρόνων στην Ελλάδα. Ήταν γόνος του Αττικού Ιππάρχου, βαθύπλουτου Αθηναίου, κάτι που του έδωσε την ελευθερία να καλλιεργήσει μία πληθώρα ενδιαφερόντων και ταλέντων: έγινε ρήτορας, φιλόσοφος και πολιτικός, ενώ παράλληλα ως φανατικός συλλέκτης έργων τέχνης, δημιούργησε μία από τις πιο αξιοζήλευτες συλλογές της εποχής του σε σπάνια και αξιόλογα έργα. Από τον πατέρα του κληρονόμησε μία μικρή έπαυλη που βρισκόταν κοντά στην περιοχή της Μονής Λουκούς και αποφάσισε να την επεκτείνει, στεγάζοντας σε αυτήν την πλούσια συλλογή του και μετατρέποντάς την σε ένα είδος πολυτελούς μουσείου. Ο Ηρώδης, ολοκληρώνοντας τις σπουδές του στην Ρώμη και την Αθήνα, εγκαταστάθηκε στην έπαυλη αυτή, εντυπωσιασμένος από την πλούσια ιστορία της περιοχής: ήταν το κατάλληλο μέρος για να στεγάσει την πλούσια συλλογή του, δημιουργώντας έτσι ένα είδος μουσείου αρχαίας τέχνης, που εντυπωσίαζε με την ποιότητά του. Η τοποθεσία της έπαυλης ήταν ήδη γνωστή από τον 19ο αιώνα, όταν την επισήμανε ο Άγγλος περιηγητής William Martin Leake. Στα μέσα του αιώνα επισκέφτηκε την περιοχή ο Ernst Gurtius, ο οποίος επισήμανε ότι τα ερείπια δεν ανήκαν σε οικισμό, αλλά σε κάποια έπαυλη. Ήδη τα αρχαιολογικά ευρήματα αφθονούσαν στην περιοχή, πράγμα που μαρτυρείται και από τους καλόγερους της παρακείμενης Μονής Λουκούς, οι οποίοι συνεχώς ανακάλυπταν αρχαιότητες κατά την καλλιέργεια της γης τους. Η ταύτιση της έπαυλης έγινε το 1906 μ.Χ. από τον αρχαιολόγο Κωνσταντίνο Ρωμαίο, ενώ συστηματικές ανασκαφές ξεκίνησαν το 1979 μ.Χ. από τον αρχαιολόγο Θεόδωρο Σπυρόπουλο ενώ η αποκατάσταση του μνημείου συνεχίζεται έως σήμερα. Τα ευρήματα που έχουν έλθει στο φως φυλάσσονται στα Αρχαιολογικά Μουσεία Τρίπολης και Άστρους.
Η έπαυλη του Ηρώδη Αττικού κάλυπτε μία τεράστια έκταση 20.000 τ.μ., η μεγαλύτερη έπαυλη στον ελλαδικό χώρο, χτισμένη κατά τα πρότυπα της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής. Περιλάμβανε μέγαρο, ένα τεράστιο αίθριο με στοές, λουτρικό συγκρότημα και ιερό. Τα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν έρθει στο φως πράγματι επιβεβαιώνουν την παράδοση που ήθελε την έπαυλη αυτή ένα πραγματικό μουσείο. Πλήθος γλυπτών, επιγραφών και αρχιτεκτονικών μελών έχουν έλθει στο φως, τα εντυπωσιακότερα όλων, όμως, είναι τα ψηφιδωτά δάπεδα που βρίσκονται διάσπαρτα σε διάφορους χώρους της έπαυλης, με διακόσμηση, παραστάσεις και χρώματα που μαρτυρούν υψηλή τέχνη. Σήμερα έχει αποκαλυφθεί ένα αρκετά μεγάλο μέρος των ψηφιδωτών αυτών, ενδέχεται όμως μελλοντικές ανασκαφές να αποκαλύψουν ακόμη περισσότερα. Η έπαυλη αυτή δυστυχώς έχει υποστεί επανειλημμένες καταστροφές, είτε εξαιτίας φυσικών παραγόντων, είτε λόγω επιδρομών και βαρβαρικών επιθέσεων είτε, το χειρότερο, λόγω της ανθρώπινης αδιαφορίας. Η περίοδος των συστηματικών ανασκαφών ευτυχώς έδωσε τέλος στις ασύδοτες ενέργειες που λάμβαναν χώρα στην περιοχή.»
Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης <1741-1819> γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη <Αγιάννη > και κατά την Αγιαννίτικη παράδοση, έφυγε “με το ένα τσαρούχι”.Το 1798 έχτισε την μεγαλοπρεπή και “καλλιμάρμαρο” Σχολή Καρυτσιώτη στον λόφο Κουτρί στον Αγιάννη στην οποία φοιτούσαν νέοι από τον Άγιο Ιωάννη , από ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά μας και το 1805 έχτισε στο Άστρος το παράρτημα της Σχολής του Αγίου Ιωάννη.
Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία για πολλά χρόνια και ακόμα μέχρι σήμερα, αφού όλοι οι Αγιαννίτες με πολύ μόχθο και με κάθε θυσία επιθυμούσαν τα παιδιά τους να μάθουν γράμματα και σαν απόφοιτοι “καλαμαράδες ” να αλλάξουν την ζωή τους ,σύμφωνα με τις “έξυπνες ” προσδοκίες του μεγάλου ευεργέτη τους Δημητρίου Καρυτσιώτη.
Εφημερίς της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος
Εν Αθήναις τη 8 Αυγούστου 1946
ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΝ Αριθμός Φύλλου 127
Αριθ. 47192 ) 1433 (8)
Περί κηρύξεως ιστορικού μνημείου του εν Άστρει διδακτηρίου
Η προεπαναστατική Ελλάδα είχε πολλά μικρά “κρυφά” και λίγα φανερά σχολεία. Ένα από τα ελάχιστα φανερά σχολεία ήταν και η περίφημη Σχολή Καρυτσιώτη που είχε κτιστεί το 1798 , 23 χρόνια πριν την Ελληνική επανάσταση και αυτό έχει μεγάλη σημασία. Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης, πανίσχυρος Αγιαννίτης πατριώτης της διασποράς, βρήκε τον τρόπο να επιτρέψουν οι 400 χρόνια κατακτητές Τούρκοι το κτίσιμο και την λειτουργία της σχολής στον Αγιάννη και στο παράρτημα της σχολής Καρυτσιώτη στο Άστρος Κυνουρίας ,που άνοιξε το 1805.
Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία και πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο για να γίνει ο Αγιάννης πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας, από τις 15 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 και για να γίνει η Β’Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων στο Άστρος το 1823.Το “κυβερνείο” που βρίσκεται πολύ κοντά στη σχολή Καρυτσιώτη του Αγιάννη ήταν η έδρα της κυβέρνησης . Το Άστρος είναι κυρίως γνωστό στη πατρίδα μας από όλους τους Έλληνες και στους ομογενείς στο εξωτερικό από την Β´Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων που έγινε το 1823, για αυτό μας ξέρει ολόκληρος ο κόσμος. Οι “καλαμαράδες ” Αστρινοί , από τα καλαμάρια που χρησιμοποιούσαν για να γράφουν στη φημισμένη Σχολή Καρυτσιώτη ,προσέφεραν πολλά στη πατρίδα εκείνες τις δύσκολες για το έθνος μας στιγμές που όλα κρεμόντουσαν από μια κλωστή για να πνιγεί η επανάσταση στο αίμα. Αλλά πριν την Εθνοσύνελευση είχε προηγηθεί το καταλυτικό κτίσιμο της Σχολής Καρυτσιώτη.
Η μεγάλη πλατεία Καρυτσιώτη βρίσκεται στο “αγροκήπιο” του Καρυτσιώτη.
Ο χώρος έχει ανακηρυχθεί σαν «ιστορικό τόπο» από το υπουργείο Πολιτισμού (ΦΕΚ,ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΝ Αριθμός Φύλλου 1194 – 30-8-2005)
Τίτλος ΦΕΚ Χαρακτηρισμός της πλατείας σχολής Καρυτσιώτη και τμήματος του αγροκηπίου, στο Άστρος Κυνουρίας, ως ιστορικού τόπου.
Χαρακτηρίζουμε ως ιστορικό τόπο το εναπομείναν σήμερα τμήμα εκτάσεως 18.850 τα.μ. του παλαιού αγροκηπίου (συνολικής εκτάσεως 46 στρεμμάτων), το οποίο ανήκε στη Σχολή Καρυτσιώτη και εντός του οποίου βρίσκεται η Σχολή Καρυτσιώτη, όπως αυτό εμφαίνεται στο Κτηματολογικό Διάγραμμα κλίμακας 1:1000 και σημειώνεται με τα στοιχεία 1, 2, 3 έως και 15, λόγω των σημαντικών ιστορικών γεγονότων, τα οποία έλαβαν χώρα στη συγκεκριμένη περιοχή.
Ο χώρος αυτός είναι τμήμα του αγροκηπίου – αρχικά 46 στρεμμάτων, το οποίο είχε δωρίσει ο Δημήτριος Καρυτσιώτης στη Σχολή, την οποία είχε ιδρύσει το 1805 – δενδροφυτεμένου με πορτοκαλιές, λεμονιές και ελιές, το προϊόν των οποίων χρησιμοποιούνταν για την πληρωμή των δασκάλων της Σχολής και την κάλυψη των εξόδων της. Στο αγροκήπιο αυτό έλαβαν χώρα δύο σημαντικά γεγονότα της Επαναστάσεως, το γνωστό ως «κολοκοτρωναίικο τραπέζι της συμφιλίωσης» στις 19 Ιουνίου 1821, στο οποίο είχαν προσέλθει οι οπλαρχηγοί, προκειμένου να ξεπεραστούν οι αντιθέσεις και να ομονοήσουν για την επιτυχία της Επανάστασης που τότε ξεκινούσε, καθώς επίσης και η Β΄ Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων (30 Μαρτίου έως τις 18 Απριλίου του 1823) με την παρουσία οπλαρχηγών, πολιτικών, πλήθους λαού και στρατού. Εντός της Σχολής η οποία περιλαμβάνεται στον υπό κήρυξη χώρο, συντάχθηκε η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης
Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης έχτισε την σχολή στον Αγιάννη (1798) και το παράρτημα της στο Άστρος (1805) αλλά έβλεπε πιο μακριά. Το 1805 δώρισε στους κατοίκους του Άστρους και στη Σχολή μια έκταση περίπου 48 στρεμμάτων, το λεγόμενο «Αγροκήπιο», δίπλα και γύρω από τη Σχολή για να πληρώνονται για δίδακτρα οι καθηγητές της σχολής και να τρώνε οι οικότροφοι μαθητές της σχολής τους καρπούς και τα φρούτα του “αγροκήπιου ” όπως σταφύλια, μούσμουλα. Επίσης περίφραξε το «Αγροκήπιο» με πέτρινο τοίχο (μάντρα), σε μερικά σημεία ψηλότερο από δύο μέτρα. Η μάντρα σώζεται μέχρι σήμερα στα ανατολικά του αγροκηπίου, την υπόλοιπη την έφαγε η “ανάπτυξη”.
Το 1805 με τη βοήθεια του αδελφού του, Γεώργιου έφερε το νερό για το χωριό από την “μάννα του νερού”περίπου 5 χλμ,πάνω από τη ιερά μονή της Λουκούς , με πέτρινο σούγελο, (υδραγωγείο) που σε μερικά σημεία ακόμα υπάρχει, για να έχει το χωριό νερό και “να ποτίζεται το αγροκήπιο για να είναι ανοικτή η Σχολή».Σύμφωνα με την διαθήκη του αδερφού του το νερό ανήκε 1/3 στη ιερά μονή Λουκούς, 1/3 στη Σχολή και το 1/3 στο χωριό. Με το νερό αυτό έζησε για ύρδρευση και άρδρευση το Άστρος και το Παράλιο Άστρος περίπου μέχρι την δεκαετία του 1960 και τότε με την αύξηση των κατοίκων προστέθηκαν τα νερά από τα φρέατα .
Στο αγροκήπιο υπήρχαν δύο είσοδοι , η μία σώζεται και σήμερα κοντά και ανατολικά της σχολής. Η άλλη είσοδος ήταν μεγαλοπρεπέστατη και ιστορικό μνημείο, πιο κάτω από το δημοτικό σχολείο Άστρους , απέναντι από την οικία του Δημητράκη Ευθυμίου, που από εκεί πέρασε ο γέρος του Μωριά και οι σύνεδροι της Εθνοσυνέλευσης, αλλά μετά το 1966 την έφαγε επίσης η “ανάπτυξη” και η κουταμάρα μας , όπως το ίδιο έγινε και με τα φαγωμένα σκαλοπάτια της σχολής. Στη γωνία δίπλα από την είσοδο υπήρχε το πλίθινο κτήριο που χρησιμοποιούσαν ο γεωπόνος και οι κηπουροί του αγροκηπίου. Το κτήριο αυτο το 1959 έγινε το μουσείο Άστρους από τον αείμνηστο σεβαστό καθηγητή μας Κυριάκο (Κούλη ) Χασαπογιάννη. .Την δεκαετία του 1960 το Άστρος είχε Μουσείο που δυστυχώς σήμερα φαίνεται δεν μπορούμε να έχουμε , με τις «προφάσεις της ρωγμής και της στατικής επάρκειας» .
Το αγροκήπιο η ένα μεγάλο περβόλι την δεκαετία του 1960 είχε ακόμα την πέτρινη μάντρα γύρω γύρω και κοντά στο δρόμο υπήρχαν φοινικόδεντρα .Εκεί που είναι σήμερα η πλατεία Καρυτσιώτη υπήρχαν μεγάλα τετράγωνα δρομάκια με διάφορα δέντρα και λουλούδια κυρίως τριανταφυλλιές, πορτοκαλιές, νερατζιές και στο κάτω μέρος της πλατείας υπήρχαν δύο σειρές μουσμουλιές. Εκεί που είναι η είσοδος του σημερινού γυμνασίου Άστρους υπήρχε μια στέρνα που μαζευότανε το νερό από το «σούγελο» για να ποτίσουν οι κηπουροί τα περβόλια και τα δέντρα. Στη μάντρα κοντά στο δρόμο κάτω από το ίδρυμα Ζαφείρη υπήρχαν μπανανιές και φοίνικες.Το “αγροκήπιο” περίπου 48 στρεμμάτων αρχίζει από εκεί που βρίσκεται το κτήριο του ΟΤΕ μέχρι το νεκροταφείο, με όλα τα σχολεία ,γήπεδα και πλατείες , το χώρο του Ιδρύματος Ζαφείρη.
Από τη γειτονική Σχολή του Καρυτσιώτη πέρασαν χιλιάδες μαθητές που με τα άρβυλα τους “έφαγαν” τα σκαλοπάτια του κτηρίου,που ένας ανόητος υπάλληλος της αντικατάστησε με καινούργια μάρμαρα , γιατί δεν ήξερε και “ούτε υπήρχε άλλος τρόπος ” να διατηρήσει την ιστορία μας και την ασφάλεια των επισκεπτών.
Το «γεφύρι της Λουκούς», η υδατογέφυρα βρίσκεται κοντά στα ερείπια του παλιού νερόμυλου της Ιεράς Μονής Λουκούς. Από αυτή την γέφυρα μεταφέρονταν τα νερά στην έπαυλη του Ρωμαίου έπαρχου και συνεργάτη των Ρωμαίων κατακτητών , ανατολικά της μονής, κατασκευασμένη τον 2ο αιώνα μ.χ.
O Ρωμαίος έπαρχος και συνεργάτης των Ρωμαίων κατακτητών) (101 -177 μ.χ) ,έφθασε στο σημείο να τροποποιήσει το όνομά του επί το λατινικότερον από Ηρώδης Αττικού Μαραθώνιος. Ο Ρωμαίος έπαρχος, Lucius Vibullius Hipparchus Tiberius Claudius Atticus Herodes (Λούκιος Βιβούλλιος Ίππαρχος Τιβέριος Κλαύδιος Αττικός Ηρώδης), ας λέμε κάποτε τα πράγματα με το όνομα τους, έκανε διαρπαγή μνημείων , όπως την Λάκαινα έργα του Καλλιμάχου του 5ου αι. π.Χ . από την Ακρόπολη των Αθηνών και τις στήλες των Μαραθωνομάχων που έπεσαν στο Μαραθώνα και όλα αυτά για να διακοσμήσει την έπαυλη κατά τα ρωμαϊκά πρότυπα , « γιατί η ζωή του ήταν σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά».
Από. Καϊδαντζή Ε. Παναγιώτα Ιστορικός ΑΘΗΝΑ 2018
Ο ΗΡΩΔΗΣ ΑΤΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΑΥΛΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ, ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Sel 85-88
Όπως φάνηκε κατά τις ανασκαφές των Θεοδώρου και Γεωργίου Σπυροπούλου τα έτη 1979-2001, ο Ηρώδης μετέφερε κι έστησε στην έπαυλη της Κυνουρίας592 τις στήλες των πεσόντων Μαραθωνομάχων, θέλοντας να τιμήσει τους προγόνους του.
Ένα λοιπόν από τα σημαντικότερα μνημεία της μάχης του Μαραθώνος, οι στήλες των πεσόντων, προέρχεται από την έπαυλη του Ηρώδη στην Λουκού Κυνουρίας595
Τα δύο μνημεία μεταφέρθηκαν στην έπαυλη από τον ίδιο τον Ηρώδη.
Σύμφωνα με τον Παυσανία602 οι Μαραθωνομάχοι τάφηκαν σε τάφο στο πεδίο της μάχης603 πάνω στον οποίο στήθηκαν στήλες με τα ονόματα των πεσόντων604 κατά φυλές. Πιθανώς η στήλη (εικ.159α-β) μεταφέρθηκε στην Πελοπόννησο από τον Ηρώδη, ο οποίος φημιζόταν για το πάθος του για την συλλογή, όπως παρατηρούμε στην έπαυλή του στη Λουκού από το πλήθος κλασικών αττικών επιτυμβίων, νεκροδείπνων αναγλύφων και αγαλμάτων.
Εκτός από τις στήλες ο Ηρώδης μετέφερε και τις Ορχούμενες Λάκαινες (εικ.160) του Καλλίμαχου610, έργο του 5ου αι. π.Χ., τις οποίες τοποθέτησε στις έξι κόγχες της εξέδρας στην πρόσοψη απέναντι από τις αντίστοιχες έξι Καρυάτιδες-Αμαζόνες της δυτικής εξέδρας για λόγους συμμετρίας. Μεταξύ 165 170 μ.Χ. οι κόγχες αυτές αντικαταστάθηκαν με έξι «cubicula»611 (υπνοδωμάτια) με κλίνες.
Η έπαυλη χαρακτηρίστηκε από τον Γ. Σπυρόπουλο ως «κιβωτός καλλιτεχνικών κειμηλίων και σύγχρονων δημιουργημάτων» 612 λόγω του πλήθους των έργων τέχνης και της διακόσμησης που βρέθηκαν στην έπαυλη. Επιπλέον, η έπαυλη θεωρείται το κέντρο της οικονομικής δραστηριότητας του Ηρώδη καθώς ο ιδιοκτήτης εμπορευόταν μεταξύ άλλων και το μάρμαρο Δολιανών613.
….. . Η εύρεση μίας στήλης με τα ονόματα πεσόντων στα Μηδικά στην έπαυλη του Ηρώδη στην Κυνουρία από τους αρχαιολόγους Θεόδωρο και Δρα. Γιώργο Σπυρόπουλο, καθώς και η εύρεση ενός πορτρέτου του Ηρώδη κοντά στον τύμβο, επιβεβαιώνει την σχέση του με το μνημείο. Φαίνεται ότι ο Ηρώδης μετέφερε στην έπαυλη του στην Κυνουρία την στήλη σε μία ένδειξη προγονολατρείας. Έτσι συνέδεσε για πάντα την έπαυλη του με την ιστορία του τόπου της γέννησης του Μαραθώνα!
Στις 19 – 20 Ιουνίου 1821 οι ντόπιοι προεστοί και οπλαρχηγοί παρέθεσαν γεύμα ,το γνωστό “Κολοκοτρωνέικο τραπέζι” στο Άστρος στον πρίγκιπα Δημήτριο Υψηλάντη και σε σημαντικούς στρατιωτικούς Θεόδωρος Κολοκοτρώνης κ.α. στο αγροκήπιο του Καρυτσιώτη κάτω από το τήλιο ,που ακόμα υπάρχει και αργοπεθαίνει, και στο χώρο υπάρχει σχετική πινακίδα, δίπλα στην Σχολή Καρυτσιώτη του Άστρους (νυν Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους).
Εκεί, ο Πάνος Ζαφειρόπουλος είπε στον πρίγκιπα Υψηλάντη ότι είχε ορκιστεί να μην κουρευτεί ή ξυριστεί πριν ελευθερωθεί η πατρίδα. Τότε ο Υψηλάντης τον ρώτησε: <<Ώστε Άκουρος θα μείνεις ;;>>. Έτσι προέκυψε το γνωστό παρατσούκλι <<Άκουρος>>. Ο Ζαφειρόπουλος, μάλιστα, τήρησε τον όρκο του.
Ο Κολοκοτρώνης είπε στο τραπέζι στον Δημήτριο Υψηλάντη ότι εδώ τρώμε με τα “χρυσά κουτάλια, και τα χρυσά πηρούνια ” που ήταν τα χέρια και οι κολοκυθόκουπες …..
astrosgr.com - Το Ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας 
