Στο χάρτη παραπάνω η Βυζαντινή Αυτοκρατορία το 555 μ.χ. ήταν στο μεγαλέιο της ακμής της
Οι τρείς χάρτες περιγράφουν κραυγαλέα τα μάθήματα της ιστορίας που είναι πολύ επίκαιρα σήμερα, ο πόλεμος δεν τελείωσε…..
Την 29 Μαϊου 1453 «μαύρη Τρίτη» και αποφράδα ημέρα για το Ελληνικό έθνος ,τον χριστιανισμό και τον δυτικό πολιτισμό «η Πόλις Εάλω» , η Βασιλεύουσα αλώθηκε και υποδουλούθηκε στους Οθωμανούς «βάρβαρους» κατακτητές . Η πτώση της Κωνσταντινούπολης στους Οθωμανούς χαρακτηρίστηκε «το αίσχος των Λατίνων» γιατί ευτυχώς οι λιγοί φανατικοί διδάσκουν στα παιδιά τους το μίσος για το δυτικό πολιτισμό δεν σταμάτησαν τον πόλεμο μέχρι σήμερα και η «δύση» αποδέχεται αυτά χωρίς καμία αντίδραση, αγνοώντας την δική τους άλωση που γίνεται καθημερινά αναπόφευκτη.
«Η εξουσία φθείρει και το χρήμα διαφθείρει» το 1453 και σήμερα, δεν ξεχάσαμε τους «πάση θυσία» πρωθυπουργούς μιας καμμένης γης …
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
«Η Βυζαντινή αυτοκρατορία των πρώτων χρόνων του 13ου αιώνα βρισκόταν σε αναταραχή και σε παρακμή. Η οικονομία πήγαινε από το κακό στο χειρότερο, η διαφθορά στον κρατικό μηχανισμό γιγαντωνόταν, ενώ η εκμετάλλευση του λαού από τους κρατικούς αξιωματούχους και η συστηματική παραμέληση των επαρχιών από τους αυτοκράτορες είχε αποξενώσει τις επαρχίες από την πρωτεύουσα.»
Ουσιαστικά το τέλος της Βυζαντινής αυτοκρατορίας άρχισε το 1204 με την τέταρτη σταυροφορία που προσκάλεσαν στην Βασιλεύουσα οι «πραιτωριανοί» της εξουσίας για να ξαναπάρουν τις χαμένες «κουτάλες» από τους άλλους πραιτωριανούς . Η αυτοκρατορία μετα το 1204 τεμαχίστηκε σε μικρότερες «αυτοκρατορίες» και σε ασταμάτητους εμφύλιους πολέμους μεταξύ τους απο το 1204 μέχρι το 1453 . τελικά παρέδωσαν την Βασιλεύουσα στους Οθωμανούς.
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία μετα το 1204 τεμαχίστηκε σε μικρότερες «αυτοκρατορίες» με ασταμάτητους εμφυλίους πολέμους.
Οι Οθωμανοί ανενόχλητοι , από τους εμφυλίους πολέμους μεταξύ των πραιτωριανων αυτοκρατόρων ,άρχισαν το δικό τους μεγαλεπήβολο σχέδιο να πάρουν την πόλη , που το σχέδιο είχε αρχίσει πριν το 1204 και ολοκληρώθηκε σχεδόν μετά από 300 χρόνια ,κάτι που δεν καταλαβαίνουν σήμερα οι «Λατίνοι του αίσχους» .
Ο «μαρμαρωμένος Βασιλιάς» τελικά έμεινε μόνος με 2,000 μισθοφόρους , 5,000 πολιτικοφύλακες και 170 Σφακιανούς να υπερσπίσει την πόλη μπροστά σε 150,000 φανατικούς Οθωμανούς .
Νωρήτερα είχε απορρίψει επιγραμματικά την πρόταση του Μωάμεθ Β’ να παραδόσει την πόλη με αντάλαγμα την ελευθερία του και το Δεσποτάτο του Μωρέος .
«Το δε την πόλιν σοι δούναι ουτ’ εμού εστίν, ουτ’ άλλου των κατοικούντων εν ταύτη κοινή γαρ γνώμη πάντες αυτοπροαιρέτως αποθανούμεν και ού φεισόμεθα της ζωής ημών».
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία το 1450 ήταν έτοιμη να παραδοθεί και υποδουλωθεί στουε εχθρούς της.
Οι Οθωμανοί είχαν μεγάλα σχέδια και δεν σταμάτησαν το έργο τους για 300 χρόνια ………
Ήταν «μαύρη Τρίτη» αποφράδα ημέρα 29 Μαΐου 1453, όταν ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, ο τελευταίος αυτοκράτορας του Βυζαντίου «έπεφτε» μπροστά στην Πύλη του Αγίου Ρωμανού, υπερασπιζόμενος την Βασιλεύουσα.
Οι ήρωες Σφακιανοί συνέχιζαν την αντίσταση και την σφαγή των Οθωμανών και μετά την άλωση μέχρι τον θάνατο και του τελευταίου.
Ο «μαρμαρωμένος Βασιλιάς» αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Παλαιολόγος αναφώνησε δυνατά πριν τον επερχόμενο θάνατον του.
“ουκ έστι τις των Χριστιανών τού λαβείν την κεφαλήν μου απ’ εμού;”
Τετρακόσια χρόνια αργότερα όταν η Ελληνική επανάσταση στο δεύτερο έτος έδειχνε τις δυσκολίες που υπήρχαν, οι Αγγλοι φίλοι μας έστειλαν ένα ναύαρχο να συμβιβάσει τους εμπολέμους .Ο ναύαρχος συνάντησε τον γέρο του Μωριά στο Ναύπλιο και του ζήτησε να συμβιβαστεί με τους Τούρκους κατακτητές και ο γέρος του Μωριά έδωσε την απάντηση.
Παρακάτω ο γέρος του Μωριά με δύο λόγια τα λέει όλα.
–Εμείς ποτέ δεν παραδοθήκαμε , πολεμάμε τους Τούρκους κατακτητές ασταμάτητα τετρακόσια χρόνια στους κάμπους και στα βουνά, και για να καταλάβει καλύτερα ο ναύαρχος συνέχισε . Φωτιά και τσεκούρι στους συνεργάτες των κατακτητών. Ο ναύαρχος κατάλαβε καλά και η συνάντηση τελείωσε γρήγορα.
Την 29 Μαϊου 1453 «η Πόλις Εάλω» αλλά ο πόλεμος από ευτυχώς λίγους φανατικούς συνεχίζεται σήμερα , ας ξυπνήσουν κάποτε οι φίλοι μας στη «δύση» για να αποφύγουν την δική τους άλωση.
Πηγές
Χαρτες Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πριν μερικά χρόνια με την οικογένεια και φίλους μας επισκεπτήκαμε την πατρίδα μας και είχαμε δύο άσχημες εμπειρίες που μας εντυπωσίασαν. Μερικές πινακίδες στους δρόμους μας ταλαιπώρησαν, ήταν εντελώς καταστραμμένες και ο «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων ήταν κλειδοαμπαρωμένος και απροσπέλαστος στους επισκέπτες.Οι πινακίδες στους δρόμους και η πρόσβαση στα αρχαιολογικά μνημεία ήταν για μας κάτι αυτονόητο ,κάτι που έπρεπε να είμαστε φωστήρες. Με δημόσιες παρεμβάσεις και αναφορές στις αρμόδιες και «αναρμόδιες» αρχές ασχοληθήκαμε με τα δύο θέματα, μάθαμε πολλά και αποκτήσαμε τρομερή εμπειρία με χιλιάδες έγγραφα για την αποτελεσματικότητα του Ελληνικού κράτους, που σκεπτόμαστε κάποτε να δημοσιεύσουμε. Για να βάψουμε τρεις πινακίδες χρειάστηκαν 65 αναφορές και τελικά το πετύχαμε.
31-01-2025-Ποτέ δεν είναι αργά, όλοι μπορούμε καλύτερα. Ευχαριστούμε τον δήμαρχο και το Δ.Σ. του δήμου μας για την Ανανέωση τουριστικού ιστότοπου “Discover Kynouria”, ποτέ δεν είναι αργά, όλοι μπορούμε καλύτερα. Θα καταθέσουμε θεσμικά τις απόψεις μας για την βελτίωση της ιστοσελίδας , μπορούμε καλύτερα, κάτι που μας αφορά όλους άμεσα .ΝΑ ΕΙΣΑΣΤΕ ΚΑΛΑ .
Δεν καταλάβαμε ποτέ γιατί τα δύο σπουδαιότερα μνημεία του δήμου μας , ο«Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων και η πλάκα της σχολής Καρυτσιώτη στον Αγιάννη, δεν περιλαμβάνονται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας 2020-2024( o κοινός νους επεκράτησε τελικά, Ιανουάριος 2022 προστέθηκαν….περιμένουμε και στην ιστοσελίδα του δήμου μας ).
Δείτε στο παρακάτω σύνδεσμο του δήμου μας το αίσχος της Θυρέας , ποιά είναι τα “μουσεία” μας…στην ιστοσελίδα του δήμου μας για δέκα χρόνια. ΑΙΔΩΣ ΑΡΓΕΙΟΙ….
Αυτή την στραβομάρα, στενοκεφαλιά και κουταμάρα δεν την καταλαβαίνουμε και ομολογομούμε δεν θα σταματήσουμε ποτέ να μιλάμε δημόσια και ιδιωτικά για τα αυτονόητα , μέχρι να επικρατήσει ο κοινός νους , δεν ντρεπόμαστε να λέμε τα ίδια, άλλοι πρέπει να ντρέπονται…. θα τα βρούμε όλα μπροστά μας.
Τελικά ο κοινός νους επικράτησε . Με διαχρονική καθυστέρηση δέκα χρόνια…, μετά από χιλιάδες σελίδες αναφορές και δημόσιες παρεμβασεις την 31-01-2025 τελικά έγιναν τα αυτονόητα. Ποτέ δεν είναι αργά, όλοι μπορούμε καλύτερα.
Με τις παρεμβάσεις και τις αναφορές μας συγκεντρώσαμε πολύ υλικό . Επίσης από ενδιαφέρον ασχοληθήκαμε με πολλές παρεμβάσεις με τα μαργαριτάρια της ιστοσελίδας του δήμου μας, γιατί θεωρούμε στην ψηφιακή εποχή μας η ιστοσελίδα του δήμου είναι πρωταρχικής σημασίας για την σωστή προβολή του τόπου μας , κάτι αυτονόητο, που όλοι παντού κάτι κάνουν, όσο μπορούνε καλύτερα.
Με όλα τα παραπάνω διαθέσιμα εύκολα καταλήξαμε να δημιουργήσουμε τον ιστότοπο astrosgr.com και astrosgr.com/en για να προβάλλουμε την Θυρεάτιδα Γή (Θυρέα) και τους γείτονες μας, για να ανοίξουμε το Αρχαιολογικο Μουσείο Άστρους , για να ανοίξουμε οριστικά και αμετάκλητα τον «Ιερό Χώρο» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων και για να αναρτήσει ο δήμος μας στην ιστοσελίδα του δήμου, δύο φωτογραφίες με δύο λέξεις για τα τρία σπουδαιότερα μνημεία του δήμου μας , τον «Ιερό Χώρο» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων ,την Σχολή Καρυτσιώτη στο Άστροςκαι την πλάκα της σχολής Καρυτσιώτη στον Αγιάννη.
31-01-2025-Ποτέ δεν είναι αργά, όλοι μπορούμε καλύτερα.
31-01-2025 11:46 Αναρτήθηκε η ανανεωμένη εκδοχή του τουριστικού ιστότοπου του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας, «Discover Kynouria». Ο στόχος της ανανέωσης είναι η ανάδειξη και προώθηση του Δήμου και των συγκριτικών του πλεονεκτημάτων με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και να ανοίξει ένα νέο παράθυρο επικοινωνίας μεταξύ του Δήμου μας και των δυνητικών επισκεπτών του…….
Είμαστε υπερήφανοι που παρουσιάζουμε και προβάλλουμε την Θυρεάτιδα Γη, το Άστρος και τα γειτονικά χωριά στους πιθανούς επισκέοτες και φίλους, είναι αυτονόητο για μας και το κάνουμε διαχρονικά χωρίς κανένα οικονομικό όφελος,δεν ασχολούμαστε με χρήματα, ούτε δεχόμαστε χορηγίες . Είμαστε υπερήφανοι που αφιερώνουμε το χρόνο μας και άλλα έξοδα μας στην Θυρεάτιδα Γη.
Δεν σκοπεύουμε, δεν θελουμε, δεν επιχειρούμε και δεν μπορούμε να αντικαταστήσουμε το δήμο μας , που αδιαφιλονίκητα έχει η πρέπει να έχει τον πρώτο λόγο για την προβολή και την ανάπτυξη του τόπου μας. Πάντοτε οι επισκέπτες μας θα κοιτάνε πρώτα την ιστοσελίδα του κάθε δήμου, όταν ψάχνουν που θα περάσουν τις διακοπές τους στη πατρίδα μας , αυτό δεν θα αλλάξει ποτέ. Ευχόμαστε και ο δήμος μας κάποτε να καταλάβει τα αυτονόητα. Ας αρχίσει από τα εύκολα, μια ανάρτηση στην ιστοσελίδα του δήμου με λίγες λέξεις και δύο φωτογραφίες για τα αυτονόητα ,για αυτά που έχουμε και μας ξέρει όλος ο ντουνιάς, για τα σπουδαιότερα μνημεία του τόπου μας ,για ότι δήθεν «γιορτάζουμε»…,που είναι εδώ και θα τα βρούμε μπροστά μας ,δεν κρύβονται πιά…..
Στην ψηφιακή εποχή μας πρέπει όλοι να κάνουμε περισσότερα…, όσα μπορούμε , δεν πρέπει να χάσουμε το τραίνο της ιστορίας που θα περάσει μροστά μας και θα σφυρίξει τρεις φορές.
Νέα έκθεση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος προβλέπει 35 εκατομμύρια αφίξεις τουρισμού το 2024, αύξηση 7% σε σχέση με τα επίπεδα ρεκόρ του περασμένου έτους. Η τράπεζα βλέπει τη χώρα να συλλέγει 22 δισεκατομμύρια ευρώ σε έσοδα από τον τουρισμό φέτος, αυξημένα κατά 10% από το 2023, επίσης έτος ρεκόρ.
Πρωταρχικά οι επισκέπτες μας έρχονται στην πατρίδα μας για την ιστορία μας , ας μην πούμε αποκλειστικά για την ιστορία μας, και ταυτόχρονα συνδυάζουν τις διακοπές τους με το “ήλιο και τη θάλασσα”. Είναι λάθος η άποψη ότι όλοι έρχονται για την θάλασσα, που αναμφισβήτητα μπορούν να βρούν αλλού σε όλη την Μεσόγειο.. Για το λόγο αυτό πρέπει να προβάλλουμε στην ιστοσελίδα του δήμου μας περισσότερο την ιστορία μας, ότι έχουμε, και έχουμε πολλά και σημαντικά.
Τι κάνουμε στον ιστότοπο μας astrosgr.com:
Προβάλουμε την Θυρεάτιδα Γή (Θυρέα) και τους γείτονες μας ,ότι έχουμε στον τόπο μας, στους φίλους μας, όπου μπορούμε και όπου και αν βρίσκονται, στη Θυρέα, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
Η Θυρέα είναι μια περιοχή πλούσια σε ιστορία, παραδόσεις, πολιτισμό, αρχαιολογικούς χώρους, μαγευτικές παραλίες, παραδοσιακούς ορεινούς οικισμούς και αρχαία μονοπάτια πεζοπορίας.
Το ιστορικό Άστρος είναι επίσης μια πύλη για διαδρομές εξερεύνησης και ανακάλυψης πέρα από την ιστορική περιοχή της Θυρέας στην καρδιά της Πελοποννήσου ,στην Αθήνα , στα Ελληνικά νησιά και στη Ελλάδα.
Φτιάξαμε ένα σημείο αναφοράς τον ιστότοπο astrosgr.com για την Θυρεάτιδα Γή και για ολους τους γείτονες μας, για το δήμο μας, που είμαστε υπερήφανοι να δείχνουμε στους πιθανούς φίλους επισκέπτες μας και αυτό κάνουμε τώρα, το δείχνουμε όπου μπορούμε. Οι επισκέπτες στον ιστότοπο μας από όλο τον κόσμο ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες σε λίγους μήνες . Η σωστή προβολή μιας περιοχής δεν γίνεται από μία πλατεία, αλλά από όλες τις πλατείες του δήμου μας…δεν τα ξέρουμε όλα και κανένας δεν περισσεύει.
Γνωρίζουμε όταν οι επισκέπτες μας περάσουν ωραία την πρώτη φορά στον τόπο μας ,θα έρθουν πάλι πολλές φορές και θα στείλουν πολλούς φίλους τους, που επίσης αυτοί θα στείλουν τους δικούς τους φίλους αργότερα….Αλλά πριν έρθουν οι επισκέπτες μας, πρέπει όλοι και ο δήμος μαςνα προβάλλουμε τον τόπο μας .όπως μπορούμε μαλύτερα.
Όταν δείχνουμε τον ιστότοπο μας astrosgr.com σε πέντε φίλους μας, τους ρωτάμε ευγενικά ο καθένας να το δείξει σε επίσης σε πέντε φίλους του,είναι εύκολο astrosgr.com, που επίσης θα ρωτήσουν ευγενικά το ίδιο…. ,κάπως έτσι γίνεται η τουριστική προβολή ενός τόπου.
Τα σπουδαιότερα ιστορικά μνημεία της Θυεράτιδας Γης, ο «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων και η πλάκα της σχολής Καρυτσιώτη στον Αγιάννη.
Τι πρέπει να κάνουμε
Τα έχουμε όλα, αλλά δεν είναι αρκετά, πρέπειεπίσης εμείς να κάνουμε ακόμα λίγα.
1) Να μάθουμε να προβάλλουμε καλύτερα ότι έχουμε και να μη κρύβουμε τίποτα. ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΚΑΛΥΤΕΡΑ.
2) Να βελτιώνουμε ασταμάτητα όσο μπορούμε τις τουριστικές υποδομές μας.
Ευχόμαστε και ο δήμος μας κάποτε να καταλάβει τα αυτονόητα και ο κοινός νούς να επικρατήσει τελικά.
Σας ευχαριστούμε όλους , να είσαστε καλά.
Δείτε στον σύνδεσμο τα μαργαριτάρια της ιστοσελίδας του δήμου μας.
Σμαράγδη Ι.Αρνανίτη :2023, Ἐν Ἄστρει Ἡ Ἐθνική Δευτέρα τῶν Ἑλλήνων Συνέλευσις, 29 Μαρτίου -18 Απριλίου 1823 , τα γεγονότα – οι πρωταγωνιστές – οι αποφάσεις
Ι. Κακαβούλια, Ι. Κουσκουνά, Κ. Χασαπογιάννη –Θυρεάτις Γη, Αθήνα 1981
Ιωάννη Μ. Αρβανίτη – Από τις Πηγές του Λαού μας, τόμος A,Β, Αθήνα 1988
Ιωάννη Μ. Αρβανίτη-Η Επαναστατική Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδας στον Άγιο Ιωάνη (Αγιάννη) Β.Κυνουρίας -20 Αυγουστου εως 1 Οκτωβριου 1822
Σμαράγδης Ι. Αρβανίτη – Οι σχολές του Δημητρίου Καρυτσιώτη στον Άγιο Ιωάννη και το Άστρος Θυρέας – Κυνουρίας κατά τα προεπαναστικά χρόνια έως την απελευθέρωση, Εταιρία Πελοποννησιακών Σπουδών, Αθήνα 2001
Σμαράγδης Ι. Αρβανίτη – Μελέτες Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης προς τιμήν της καθηγήτριας Ελένης Δεληγιάννη-Δωρή. Ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Γεωργίου στον Άγιο Ιωάννη Κυνουρίας συνοπτική παρουσίαση του μνημείου και του εικονογραφικού προγράμματος, Αθήνα 2010
Σμαράγδης Ι. Αρβανίτη -Το κάστρο του Παραλίου Άστρους Κυνουρίας πρώτες παρατηρήσεις, Αθήνα 2007
Αναγνώστη Κονδάκη –Απομνημονεύματα, εκδόσεις Βεργίνα, Αθήνα 2009
Σταύρου Αθ. Κουτίβα –Περί την διαθήκην του Δημητρίου Καρυτσιώτου, Αθήνα 1958
Ευστρατίου Ι. Δαλιάνη –Ξεδιπλώνοντας τον χρόνο: Αγιάννης – η άγνωστη πρωτεύουσα της Ελλάδας,Αθήνα 2016
Αρχεία Εθνικής Παλιγγενεσίας
Χριστίνας Κουλούρη –Η βιβλιοθήκη της Σχολής Καρυτσιώτη,Εταιρία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, Αθήνα 2009
Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή, τόμος 13ος, εκδόσεις Νέα Δομή, Αθήνα 1996
Χρονικά των Δολιανών Κυνουρίας, τόμος Β’ – Η Μάχη των Δολιανών (19 Μαϊου 1821), Αθήνα 1962
Χρονικά των Τσακώνων –τόμος ΚΑ’, <<Τσακώνικες αναφορές στο Αρχείο Περρούκα>>, Ηλία Γιαννικόπουλου, έτος 2010
Γ.Α.Κ. – υπηρεσία <<Αρχειομνήμων>>
Αποσπάσματα από την Εφημερίδα της Κυβέρνησης
Μαρτυρίες Χαρίλαου & Μαρίας Φάκλαρη
Φωτεινή Κ. Δαλιάνη Αρχιτέκτων Μηχανικός-
Διάφορα άρθρα από τα ”Χρονικά των Τσακώνων”
Γιάννη Δ. Κουρμπέλη άρθρα στη Wikipedia (Σχολή Καρυτσιώτη κ.α.)
Φορέα Διαχείρισης όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού
Αναφέρουμε τις έντυπες πηγές μας. Δεν αναφέρουμε τους φίλους από το διαδίκτυο που είναι οι γενναίοι “στρατιώτες και φρουροί της Θυρεάτιδας Γης ” , καθημερινά προσφέρουν πολλά δίχως να περιμένουν προσωπικά ανταλλάγματα και τα κάνουν αυτά “όλα για την Θυρέα ”,εκτός αν το κρίνουμε αναγκαίο. Αν μας ζητηθεί έγγραφα θα αναφέρουμε τα ονόματα των πηγών μας από το διαδίκτυο η αν ζητηθεί ακόμα θα κατεβάσουμε τις σχετικές αναρτήσεις όταν το εξακριβώσουμε.
Η ιστοσελίδα μας Αφιερώνεται στην Θυρεάτιδα Γη . Οι χρήστες του ιστότοπου https://astrosgr.com/ &astrosgr.com/en συμφωνούν με τα παραπάνω, όταν ανοίγουν η και χρησιμοποιούν τον ιστότοπο, και αν δεν συμφωνούν επικοινωνούν γραπτά .
Τα χωριά του Πάρνωνα εκχριστιανίστηκαν περίπου τον 9ον αιώνα και από υπερβολικό σεβασμό πολλά πρόσθεσαν την λέξη Άγιος στο όνομα τους , όπως Άγιος Ιωάννης ,Άγιος Πέτρος, Άγιος Νικόλαος ,Άγιος Ανδρέας ,¨Αγιος Βασίλειος,¨Αγιοι Αώματοι,Άγιος Πανελεήμονασς, Άγια Σοφιά ,Άγιος Γεώργιος, Κοσμάς και γέμισαν το τόπο με εκκλησίες και μοναστήρια .Επίσης όνόμασαν «Αγιες» πολλές τοποθεσίες.Για το λόγο αυτό ο Πάρνωνας ονομάστηκε και το «Άγιον Όρος» της Νότιας Ελλάδας.
Είναι ενδεικτικό στον Αγιάννη, στο Πραστό και σε όλα τα ορεινά χωριά υπήρχαν πολλές εκκλησίες.
Ο Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) πριν την επανάσταση του 1821 είχε συνολικά 16 εκκλησίες μαζί με τα γύρω από το χωριό εξωκλήσια ,αυτό λέει κάτι για το σεβασμό των κατοίκων και την ακμή του χωριού για πολλά χρόνια.
Ο πληθυσμός του Πραστού στους μεσαιωνικούς χρόνους ανερχόταν σε 9.000 κατοίκους και ο Πραστός είχε τότε 9 ενορίες, 30 εκκλησίες .
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας
Πάρνωνας: το «Άγιον Όρος» της Νότιας Ελλάδας Δεκάδες τα μοναστήρια του Πάρνωνα, άλλοτε ριζωμένα σε απόκρημνα βράχια, ρίζες της πίστης και της ψυχής του χριστιανισμού και άλλοτε σε υψώματα, ανάταση προς το θείο και το όνειρο. Θεμελιωμένα εδώ και πολλούς αιώνες, αποτελούν ένα πολυσύνθετο κομμάτι της ιστορίας του τόπου, υψηλά δείγματα αρχιτεκτονικής, τόπους ψυχικής ευφορίας και αγαλλίασης, μονοπάτια λύτρωσης κι ελπίδας.
Το βουνό του Πάρνωνα ονομάστηκε «Δεύτερο Άγιο Όρος» ή «Άγιον Όρος της Νότιας Ελλάδας», γιατί σε αυτό μετοίκισαν επί Κωνσταντίνου Πωγωνάτου (668-685 μ.Χ.) εκχριστιανισθέντες κάτοικοι από τον Άθω, αλλά και γιατί κανένα άλλο ελληνικό βουνό δεν παρουσιάζει τόσο μεγάλη συγκέντρωση μοναστηριών. Η χριστιανική παρουσία στον Πάρνωνα μέχρι και στις παραθαλάσσιες παρυφές του είναι αδιάλειπτη από τα παλαιοχριστιανικά χρόνια (4ος-7ος αι. μ.Χ.). Τούτο βεβαιώνουν χριστιανικά αρχαιολογικά ευρήματα που εντοπίζονται στην ευρύτερη περιοχή της Θυρέας. Από την κάθοδο των Σλάβων και ύστερα στην περιοχή έπονται οι λεγόμενοι «σκοτεινοί χρόνοι». Παρά τις καταστροφές που προκάλεσε η αβαροσλαβική επιδρομή, ο ελληνικός πληθυσμός δεν αφανίστηκε, ενώ σύμφωνα με ευρήματα παρατηρείται πάλι άνθιση τον 11ο αι. Τούτο μαρτυρούν και τα αρχιτεκτονικά γλυπτά μέλη που εκτίθενται στην αίθουσα της Βιβλιοθήκης των Βουρβούρων. Στον Πάρνωνα σώζονται κατάλοιπα της Παλαιολόγειας Περιόδου (υστεροβυζαντινά χρόνια) καθώς και ευρήματα που αποκαλύπτουν οικοδομική έξαρση στα πρώιμα οθωμανικά χρόνια (1600 μ.Χ.). Ορισμένα από τα μοναστήρια στην ευρύτερη περιοχή του Πάρνωνα, τόσο στην Αρκαδία όσο και στην Λακωνία παρουσιάζονται στις επόμενες σελίδες.
Mοναστήρια
Από το Άστρος .Σε κοντινές αποστάσεις βρίσκονται οι μονές Λουκούς (4 χλμ) Παλαιοπαναγιάς (6χλμ), Αγίας Τριάδας (15 χλμ), Μαλεβής (26 χλμ), Τιμίου Προδρόμου (36 χλμ) Ορθοκωστάς (19χλμ), ο Άγιος Νικόλαος-Παντελεήμων Κοντολινάς Καστάνιτσας (περίπου 38 χλμ , Έλωνας (63 χλμ) στο Λεωνίδιο ,η εκκλησία της Άγιας Θεοδώρας(94χλμ) στη Βάστα κοντά στη Μεγαλόπολη και ο Μυστράς (88 χλμ).
Ιδιαίτερο ενδαφέρον παρουσιάζει η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στον Αγιάννη .Το άφθονο παγωμένο νερό της πηγής Πρόδρομος ρέει από πέντε κανάλους,ένας είναι πολύ χαμηλά ακριβώς κάτω από την εκκλησία ,σαν να φαίνεται το νερό έρχεται μέσα από την εκκλησία. .Επίσης οι αγιογραφίες του Αγίου Γεωργίου στον Αγιάννη, που είναι κατεστραμένες από τον Ιμπραήμ το 1826 (17χλμ).
Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στον ΑγιάννηΚυνουρίας
Αργότερα θα αναρτήσουμε λεπτομέρειες για τα παρακάτω, τα μπλε γράμματα είναι σύνδεσμοι.
Τίτλος ΦΕΚ Περί κηρύξεως ως διατηρητέας της I.Mονής Λουκούς, στο N. Aρκαδίας
Κείμενο
“Xαρακτηρίζουμε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο με ζώνη προστασίας 200 μ. γύρω από αυτήν την I. Mονή Λουκούς που βρίσκεται δυτικά της Κοινότητας Άστρους, επαρχίας Κυνουρίας, Nομού Aρκαδίας, γιατί είναι αξιόλογο σύνολο διώροφων και τριώροφων κελιών με καθολικό στο κέντρο, το οποίο είναι σύνθετος τετρακιόνιος ναός του 17ου αι. με οκτάπλευρο τρούλο, κατάγραφος με τοιχογραφίες, πλούσιο κεραμοπλαστικό διάκοσμο και φορητές εικόνες του 17ου αι.”
KN 5351/1932
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας
Η μονή Λουκούς είναι ένα από τα σπουδαιότερα ζωντανά μοναστήρια της Αρκαδίας. Βρίσκεται στο δρόμο μεταξύ Άστρους και Κάτω Δολιανών και απέχει από το Άστρος 4 χλμ. Βρίσκεται ανάμεσα στις πλαγιές των βουνών Ζάβιτσα, Παλαιοπαναγιά και Ελληνικό και είναι κτισμένη, επί παλαιοχριστιανικών λειψάνων, πλησίον του αρχαιολογικού χώρου της έπαυλης του Ηρώδη του Αττικού (Bλ. σελ. 205), ενώ απέναντί της κυλάει ο ποταμός Τάνος.
Σύμφωνα με αρχαιολογικά ευρήματα στην ευρύτερη περιοχή, η μονή φαίνεται να είναι κτισμένη κοντά ή στη θέση αρχαίων οικισμών. Εδώ επίσης ήταν το ιερό του Ασκληπιού και το θεραπευτήριο του Πολεμοκράτους. Τα διάφορα τμήματα αρχαιότερων κτισμάτων, αλλά και οι περιγραφές για αγάλματα ή αρχιτεκτονικά μέλη που βρέθηκαν στον χώρο της, βεβαιώνουν πως η Λουκού υπήρξε ο ιερός εκείνος τόπος, στον οποίο μπόρεσε να δημιουργηθεί θαυμάσια σύνθεση του αρχαίου ελληνικού και χριστιανικού πολιτισμού.
Για το όνομα Λουκού έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις. Σύμφωνα με τους, Α. Ορλάνδο και ο Γ. Σωτηρίου, πιθανώς να υπήρχαν πολλοί λύκοι στην περιοχή και αρχικά η μονή να ονομάστηκε «Λυκού». Σύμφωνα με τον Γ. Κωνσταντόπουλο, η ονομασία πιθανώς και να έχει προέλθει από τα «λούκια», δηλαδή τα διοχετευτικά αυλάκια που υπάρχουν στη μονή. Μία άλλη υπόθεση, καταγεγραμμένη σε κώδικα από τον ηγούμενο Ιωσήφ Κοράλλη, το τοπωνύμιο μπορεί να έχει λατινική καταγωγή από το «Lucus Feroniae»: το δάσος, όπου ήταν μέσα η έπαυλη του Ηρώδη. Δάσος γεμάτο θηράματα, πηγές, πλατάνια («Lucus» στα λατινικά σημαίνει ιερό δάσος, άλσος, δρυμός).
Η μονή επονομάζεται «της Λουκούς» τουλάχιστον από τις αρχές του 17ου αιώνα, βεβαιώνοντας την ύπαρξη της σταυροπηγιακής της ιδιότητας. Το έτος 1649 μ.Χ. καταγράφεται ως έτος αγιογράφησης του ναού, πιθανώς, σύμφωνα με τους μελετητές της. Άλλες σημαντικές για τη μονή ημερομηνίες είναι: το 1730 μ.Χ., όταν ο αββάς Fourmont καταστρέφει εκατοντάδες πολύτιμες μαρτυρίες, επιγραφές, αγάλματα, καθώς και έργα λόγου και τέχνης της μονής, για να έχει μόνο αυτός το προνόμιο της αντιγραφής τους! Το 1826 μ.Χ., ο Ιμπραήμ διατάσσει την αποτέφρωσή της και έτσι καταστρέφονται χρυσόβουλλα, βαρύτιμα κειμήλια και έγγραφα αξίας. Το καθολικό όμως διασώθηκε της καταστροφής, όπως επίσης το ξυλόγλυπτο τεμπλο και οι ιερές εικόνες, τα οποία φυγαδεύτηκαν από τους πατέρες της μονής. Το μοναστήρι της Λουκούς στη σύγχρονη μορφή του διατηρεί γενικά μία εντύπωση αρμονίας, γραφικότητας και ομορφιάς. Το μεγάλο παραλληλόγραμμο κτηριακό συγκρότημα, που περιβάλλει το καθολικό της Λουκούς, της προσδίδει φρουριακό χαρακτήρα. Στην αυλή του μοναστηριού υπάρχουν πολλά κιονόκρανα κορινθιακού και ιωνικού τύπου, μαρμάρινες βάσεις κιόνων και αμφικιόνων, επίκρανα παραστάδων, επιστύλια και κίονες. Άλλα αρχιτεκτονικά μέλη είναι εντοιχισμένα σαν διακοσμητικά στην εκκλησία, κυρίως στον ΝΑ κάθετο τοίχο και στα άλλα κτίσματα του μοναστηριού. Στις αρχές του 19ου αι. οι μοναχοί συγκέντρωσαν αρχαία γλυπτά και τα τοποθέτησαν στην αυλή του μοναστηριού, ενώ στη συνέχεια, τα σπουδαιότερα μεταφέρθηκαν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Το 1977 η Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία πραγματοποίησε ανασκαφικές έρευνες στην περιοχή, με σημαντικά αποτελέσματα. Στον εσωτερικό περίβολο της μονής δεσπόζει το καθολικό, που φέρει κοσμημένες τις ΝΑ πλευρές, με παλαιοχριστιανικά και αρχαιοελληνικά αρχιτεκτονικά μέλη και παρατηρείται έντονη απομίμηση πλινθοπερίκλειστου χτισίματος. Πρόκειται για κομψοτέχνημα αρχιτεκτονικής και ναοδομίας. Είναι του τύπου τετρακιόνιου, σύνθετου εγγεγραμμένου σταυρού με οκταγωνικό τρούλο και διαθέτει τρεις τρίπλευρες αψίδες ιερού στην ανατολική πλευρά. Στο εσωτερικό του διακρίνεται το λεγόμενο τετρακάμαρο και τα τέσσερα γωνιαία μικρότερα διαμερίσματα που στεγάζονται με ασπίδες. Σύμφωνα με νεώτερες έρευνες τόσο του Μ. Χατζηδάκη όσο και του Χ. Μπούρα, το καθολικό της μονής ανήκει στους μεταβυζαντινούς ναούς κατά μίμηση βυζαντινών προτύπων. Το καθολικό είναι κατάγραφο εσωτερικά με τοιχογραφίες άγνωστου καλλιτέχνη, οι οποίες αν και φέρουν τα ίχνη της ιστορίας, όπως φθορές στα πρόσωπα των εικονιζόμενων αγίων, ωστόσο, στο μεγαλύτερο μέρος τους διατηρούνται σε άριστη κατάσταση. Η μονή διατηρεί πλούσια βιβλιοθήκη όπου φυλάσσονται επίσης χειρόγραφοι κώδικες και πατριαρχικά έγγραφα. Ένα από αυτά σε μεμβράνη είναι του Γρηγορίου Ε΄. Το καθολικό της μονής είναι αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Κυρίου και εορτάζει στις 6 Αυγούστου. Παλαιοχριστιανικός κιονίσκος τέμπλου (αριστερά της πόρτας)
Τίτλος ΦΕΚ Περί κηρύξεως Ιεράς Μονής Παλαιοπαναγιάς στο Άστρος Κυνουρίας του Νομού Αρκαδίας.
Κείμενο
”Χαρακτηρίζουμε την Ιερά Μονή Παλαιοπαναγιάς, που βρίσκεται 4 χιλιόμετρα ΝΔ του Άστρους της επαρχίας Κυνουρίας, του Νομού Αρκαδίας, ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με ζώνη προστασίας 100 μ. γύρω του, διότι αποτελεί δείγμα μεταβυζαντινής μοναστηριακής αρχιτεκτονικής και το καθολικό της φέρει αξιόλογο τέμπλο με φορητές εικόνες των μοναχών Νικοδήμου και Κυδωνιάτου”.
KN 5351/1932, άρθρο 52
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας
Η σημερινή μονή της Παλαιοπαναγιάς, βρίσκεται σε μία κατάφυτη χαράδρα, 7 χλμ. από το Άστρος. Υπήρξε βυζαντινό μοναστήρι ίσως σε άλλη θέση, τιμώμενη στο όνομα της Παναγίας Ελεούσης. Οι μοναχοί εξαιτίας πειρατικών επιδρομών, ίδρυσαν το 1612 μ.Χ. νέο μοναστήρι αφιερωμένο στην Αγία Τριάδα, ως μετόχι. Έκτοτε η Ελεούσα έλαβε την επωνυμία Παλιο-Παναγιά και με τον καιρό εξελίχθηκε σε αυτοτελές μοναστήρι. Η μονή, που πιθανολογείται ότι κτίστηκε στα 1310 μ.Χ., σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες είχε ερημωθεί κατά την περίοδο 1770-1778 μ.Χ., ενώ ανακαινίζεται στα 1799 μ.Χ. και αργότερα. Εντοιχισμένα παλαιοχριστιανικά λείψανα (6ος αι.)
Το καθολικό είναι σταυρεπίστεγος τετρακιόνιος και έχει κτιστεί το 1814 μ.Χ. από το δεύτερο, χρονολογικά, Ηγούμενο της μονής, Νικόδημο, ο οποίος το 1825 μ.Χ. πρόσθεσε και το νάρθηκα. Ο οκταγωνικός τρούλος του καθολικού στηρίζεται σε τέσσερις κίονες και η πόρτα του ναού οριοθετείται από πελεκητές πέτρες. Το δάπεδό της είναι νεότερο. Πάνω από τη θύρα του ναού βρίσκεται το κλασικό δίλοβο καμπαναριό. Τα τελευταία χρόνια ολοκληρώθηκε η πλήρης ανακαίνισή της. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο στηρίζεται σε χτιστούς πεσσούς που συνδέονται με δοκό και ξυλοδεσιές. Δε σώζεται ζωγραφικός διάκοσμος, υπάρχουν όμως, αξιόλογες φορητές εικόνες, όπως η εικόνα των Αγίων Πάντων, όπου αναγράφεται: «δέησις του δούλου του Θεού Παναγιώτη Ζαφειρόπουλου ή Άκουρου και των αυταδέλφων αυτού 1823, χειρ Γεωργίου του Κρητός». Σήμερα η μονή τιμάται στην Κοίμηση της Θεοτόκου και εορτάζει στις 15 Αυγούστου
ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Β1/Φ30/40266/703/22-9-1989 – ΦΕΚ 780/Β/10-10-1989 Τίτλος ΦΕΚ Ανακοίνωση αρχαίου μνημείου (I. Nαός Aγίου Γεωργίου) (Mετόχι της Mονής Παλαιοπαναγιάς), στην Κοινότητα Άστρους της επαρχίας Κυνουρίας του Nομού Aρκαδίας. Κείμενο “Aνακοινώνουμε ότι είναι αρχαίο μνημείο ο I. Nαός Aγίου Γεωργίου (Mετόχι της Mονής Παλαιοπαναγιάς) που βρίσκεται στην Κοινότητα Άστρους της επαρχίας Κυνουρίας του Nομού Aρκαδίας. O ναός είναι μονόχωρη, καμαροσκέπαστη βασιλική, με ημιεξαγωνική αψίδα ιερού. Εσωτερικά διατηρεί τοιχογραφίες, στην οροφή και στην κόγχη, βυζαντινών χρόνων (πιθανώς 13ου αιώνα). Εμπρός από την είσοδο (δυτικά) διακρίνονται σπαράγματα μωσαϊκού δαπέδου παλαιοχριστιανικού μνημείου. Tο μνημείο μπορεί να χρονολογηθεί στα βυζαντινά χρόνια”.
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας
Η μονή της Μαλεβής συγκαταλέγεται στις πιο φημισμένες της Αρκαδίας. Χτισμένο στις πλαγιές του Πάρνωνα, σε υψόμετρο 950 μ., περιβάλλεται από πυκνό δάσος με δενδρόκεδρους. Βρίσκεται στο δρόμο μεταξύ Άστρους και Αγίου Πέτρου και απέχει 26 χλμ. από το Άστρος. Το μοναστήρι οφείλει την ονομασία του στην ψηλότερη κορυφή του Πάρνωνα, που είναι γνωστή ως «Μαλεβός». Έτσι, η «Παναγία του Μαλεβού» μενομάστηκε σε «Παναγία η Μαλεβή» ή απλά «Μαλεβή» (Για την ετυμολογική προέλευση της λέξης «Μαλεβός» βλ. σελ. 67). Με την προϋπόθεση ότι η χρονολογία ιδρύσεως της μονής Μαλεβής ταυτίζεται με την ίδρυση των άλλων μοναστηριών της περιοχής, θα πρέπει να τοποθετηθεί χρονολογικά στις αρχές του11ου αι. Όπως μαρτυρείται από σχετική επιγραφή, η σημερινή μονή ιδρύθηκε το 1116 μ.Χ. από τον ιερομόναχο Ιωσήφ Καρατζά, από τη Σίταινα. Κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας η μονή της Μαλεβής ευημερούσε. Προεπαναστατικά το μοναστήρι είχε γίνει καταφύγιο κλεφταρματωλών, ανάμεσά τους ο καπετάνιος Ζαχαριάς ο Βαρβιτσιώτης. Στη μάχη που έγινε μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων το 1786 μ.Χ. η μονή καταστράφηκε. Το 1791 μ.Χ. η μονή βρίσκεται και πάλι σε λειτουργία, παρά την όλη καταστροφή και το 1792 μ.Χ. εισέρχεται σε αυτήν ο Καλλίνικος Τσαμούρης επί την ηγουμενία του οποίου σημειώθηκε ακμή. Ο Τσαμούρης, ο οποίος καταγόταν από τον Άγιο Πέτρο, υπήρξε στέλεχος της Φιλικής Εταιρείας και είχε μετατρέψει το μοναστήρι σε νοσοκομείο. Εδώ φιλοξενήθηκε για ανάρρωση από φυματίωση ο πρίγκιπας Δημήτριος Υψηλάντης. Κατά τα επόμενα κρίσιμα χρόνια, πριν και κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επαναστάσεως του 1821, η μονή προσέφερε μεγάλες υπηρεσίες στους κατοίκους της περιοχής και στους αγωνιστές.
Η μονή σήμερα αποτελεί ένα τεράστιο οικοδομικό συγκρότημα που περικλείεται από τετράπλευρο περίβολο. Στο καθολικό της μονής –πρόκειται για έναν μικρών διαστάσεων μονόκλιτο σταυρεπίστεγο ναό με τρούλο– βρίσκεται η εικόνα της Παναγίας. Ο ναός, κεραμοσκεπής με τον οκτάπλευρο τρούλο να στηρίζεται πάνω σε τετράπλευρη βάση, έχει υποστεί πολλές συντηρήσεις από μεταγενέστερες επεμβάσεις. Στην αυλή της μονής εγκαινιάστηκε το 1996 μ.Χ. ένας νέος ναός της αρχιτεκτονικής μορφής βασιλική με τρούλο, αφιερωμένος στη Θεοτόκο. Φέρει δύο λιθόκτιστα τριώροφα δίλοβα κωδωνοστάσια στην πρόσοψή του. Στη θέση Πουρνάρα, πιο πάνω από τη μονή, ασκήτευσε ο Άγιος Νείλος ο Μυροβλύτης (1616 μ.Χ.), καταγόμενος από τον γειτονικό Άγιο Πέτρο. Η μνήμη του τιμάται στις 12 Νοεμβρίου. Κοντά στη μονή βρίσκεται ο σύγχρονος ναός προς τιμήν του. Το μοναστήρι είναι αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου και εορτάζει στις 23 Αύγουστου, στα «Νιάτα (νιάμερα) της Παναγίας», όπως λένε οι ντόπιοι τη γιορτή.
Η Μονή Μαλεβής, βρίσκεται στον επαρχιακό δρόμο Αγιάννη Τρίπολη ,μετά το “Ξεροκάμπι” που εκεί διακρίνεται το φημισμένο Κάστρο Eστέλλα (=Άστρος) η Κάστρο της “Ωριάς “,πριν το γραφικότατο και ιστορικό Άγιο Πέτρο Κυνουρίας
“Στην περιοχή γύρω από τη Μονή Μαλεβής, στην Κυνουρία, εκτείνεται το μοναδικό στην Ευρώπη δάσος από δενδρόκεδρους, που έχει κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο της φύσης και προστατεύεται από το δίκτυο Natura 2000.
Ο δενδρόκεδρος ή γιουνίπερος ή συριακή άρκευθος είναι σπάνιο είδος, ενδημικό της Ανατολικής Μεσογείου και σε δάση συναντάται μόνο στη Συρία. Παρ’ όλα αυτά, είναι χαρακτηριστικό της χλωρίδας του Πάρνωνα και στη συγκεκριμένη τοποθεσία συναντάται σε αμιγή συστάδα έκτασης 740 στρεμμάτων. Στο ίδιο δάσος έχουν καταγραφεί και άλλα είδη σπάνιων φυτών, που επιβεβαιώνουν τη μοναδικότητα του περιβάλλοντος στην περιοχή.
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας
Κοντά στο χωριό Περδικόβρυση, στο φαράγγι του ποταμού Τάνου, βρίσκεται η μονή του Τίμιου Προδρόμου. Είναι χτισμένη πάνω σε απόκρημνο βράχο, σε ένα επιβλητικό τοπίο. Η μονή θεωρείται από τις παλαιότερες της περιοχής, σύμφωνα με τη νεώτερη επιγραφή (1890) που είναι εντοιχισμένη στην κεντρική είσοδό της, μαρτυρείται η ιστορική της παρουσία από το 1126 μ.Χ. Το μοναστήρι, λόγω της απρόσιτης θέσης του, χρησίμευσε κατά τη διάρκεια της Επανάστασης, ως ορμητήριο εναντίον των Τούρκων (στο νερόμυλο της μονής παρασκεύαζαν πυρίτιδα), ως στρατιωτικό νοσοκομείο και ως καταφύγιο του άμαχου πληθυσμού, κατά τη διάρκεια των επιδρομών του Ιμπραήμ. Είναι το μόνο που άντεξε την πολιορκία από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ, ο οποίος το πολιόρκησε δύο φορές χωρίς επιτυχία (υπάρχουν αρκετές σχετικές αναφορές από τον Μακρυγιάννη και άλλους). Για να χτιστεί το μοναστηριακό συγκρότημα του Τιμίου Προδρόμου αξιοποιήθηκε άριστα ο διαθέσιμος τόπος. Τα κτίσματα, αφήνουν στη μέση μια μικρή αυλή η οποία στο βάθος καταλήγει στο καθολικό και στο περίφημο «Σπήλαιο του Προδρόμου», έσχατο καταφύγιο και οχυρό σε περίπτωση εχθρικής εισβολής. Το 2002 έγιναν αρκετές εργασίες αποκατάστασης της μονής. Στους κάθετους τοίχους των κτισμάτων του συγκροτήματος είναι εντοιχισμένα πολλά γλυπτά αρχιτεκτονικά μέλη της Βυζαντινής περιόδου. Το καθολικό της μονής είναι ένας σπηλαιώδης ναός υψωμένος στο δεύτερο όροφο των κτισμάτων. Στο εσωτερικό του, που έχει σχήμα Γ, έτσι ώστε να προσαρμόζεται στη μορφολογία του σπηλαίου, ξεχωρίζει το ξυλόγλυπτο τέμπλο του. Σώζονται, όχι σε καλή κατάσταση, τμήματα τοιχογραφιών. Οι ελάχιστες τοιχογραφίες του Ιερού Βήματος (Πλατυτέρα, Σεβίζοντες Ιεράρχες) ανήκουν σε άγνωστο αγιογράφο, ο οποίος πιθανόν να εργάστηκε εδώ κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας (τέλη 17ου – 18ου αι.). Το μοναστήρι τιμάται στις 6 Σεπτεμβρίου (εννέα ημέρες από την αποτομή της κεφαλής του Τιμίου Προδρόμου) και στις 14 του ίδιου μήνα, εορτή του Σταυρού.
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας
Το μοναστήρι της Αρτοκωστάς ή Ορθοκωστάς, αποτελεί το «Βασιλομονάστηρο» της Κυνουρίας, με διατηρημένη την παραδοσιακή μορφή του. Βρίσκεται σε κατάφυτη πλαγιά και ανάμεσα σε ψηλόκορφα κυπαρίσσια, στο δρόμο μεταξύ Αγίου Ανδρέα και Πραστού. Απέχει από τον Άγιο Ανδρέα 12 χλμ. Για την ονομασία της έχουν διατυπωθεί διάφορες απόψεις. Σύμφωνα με ενετικά έγγραφα προέρχεται από το τοπωνύμιο “Escorta ή Scorta”, το οποίο απαντά στο «Χρονικό του Μορέως». Σήμερα, επικρατεί η επωνυμία Ορθοκωστά. Κτισμένη σε απόσταση 3 χλμ. βορειοανατολικά από τη σημερινή μονή βρίσκεται στην τοποθεσία Βρύση η ερειπωμένη Κάτω Παναγιά (Παλαιά Μονή, Παλαιολό γειος Εποχή) μέσα στη ρεματιά του Βρασιάτη, όπου σήμερα σώζεται κρήνη των χρόνων της πρώιμης Τουρκοκρατίας με ισλαμίζουσα θυρίδα. Διασώζεται το καθολικό, ένα μακρόστενο κτήριο, καθώς επίσης και τμήματα του διπλού τείχους, το οποίο περιέβαλε το μοναστήρι και διαμόρφωνε τον χαρακτήρα του. Το παραδοσιακό τετράγωνο κλειστό σχήμα της νέας μονής της Αρτοκωστάς (που αντικατέστησε τη μονή της Κάτω Παναγιάς, που πιθανόν να καταστράφηκε στα 1460 μ.Χ. ή αργότερα) διαμορφώνεται με διώροφα και μονώροφα κτίρια με χαγιάτια από όλες τις πλευρές, ενώ στο κέντρο δεσπόζει το καθολικό. Το καθολικό καταστρέφεται με την πυρπόληση του Ιμπραήμ (1826 μ.Χ.) και ξανακτίζεται στην ίδια θέση μερικές δεκαετίες αργότερα (1864 μ.Χ.). Οι εικόνες του αρχικού καθολικού και το δάπεδό του (χρονολογείται βάσει επιγραφής στα 1627 μ.Χ.) διατηρήθηκαν
Ο σήμερα υφιστάμενος ναός που κτίστηκε στα 1864 μ.Χ., σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες από Λεωνιδιώτες μαστόρους, αποτελεί τετρακιόνιο εγγεγραμμένο σταυροειδή ναό με εξάπλευρο τρούλο. Στο εσωτερικό ξεχωρίζει το ξυλόγλυπτο τέμπλο με δεσποτικές εικόνες, που χρονολογούνται στα 1692 μ.Χ. και προέρχονται από το αρχικό καθολικό της μονής. Εσωτερικά το καθολικό κοσμούν σύγχρονες τοιχογραφίες. Η μονή περιβάλλεται από διάφορα συνεχόμενα κτίσματα που φέρουν τοξωτά ανοίγματα και θύρες, κατώγια και ανώγια με πυργίσκους και χαγιάτια, ενώ ο ναός φέρει δυτικότροπο κωδωνοστάσιο και εντοιχισμένο γλυπτό διάκοσμο. Στη Βιβλιοθήκη της μονής υπάρχουν σπουδαία έγγραφα και πατριαρχικά σιγίλια που χρονολογούνται από τον 18ο αι. Το μοναστήρι τιμάται στην Κοίμηση της Θεοτόκου και εορτάζει στις 23 Αύγουστου.
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας
Η μονή βρίσκεται σε κατάφυτη δασική περιοχή, ανάμεσα σε καστανιές και έλατα, 12 χλμ. από τον οικισμό της Καστάντιτσας προς τη Στραβότραχη. Σήμερα σώζεται το επισκευασμένο καθολικό και διατηρούνται τοιχογραφίες του 18ου αι. του Κυριάκου Κουλιδά και του ανηψιού του «Πάνου» (1760 μ.Χ.). Η μονή είχε αρχικά ονομαστεί Άγιος Νικόλαος και σύμφωνα με την παράδοση πήρε τη σημερινή της ονομασία, από τη νικηφόρο μάχη εναντίον του Ιμπραήμ (παραμονή και ανήμερα του Αγίου Παντελεήμονα στις 26 – 27 Ιουλίου το 1826 μ.Χ.), καθώς οι κάτοικοι της περιοχής απέδωσαν μέρος της νίκης στη βοήθεια του Αγίου Παντελεήμονα. Το μοναστήρι σύμφωνα με πατριαρχικό σιγίλιο του 1628 μ.Χ. χτίσθηκε στις αρχές του 15ου αι. και λειτούργησε μεταξύ 1628 και 1834 μ.Χ. οπότε και διαλύεται μετά το διάταγμα του Όθωνα. Το 1826 καταστράφηκε από τις ορδές του Ιμπραήμ σε αντίποινα για την ήττα που γνώρισε το στράτευμά του στην περιοχή της Καστάνιτσας. Διατηρείται το ολόγλυφο ξυλόγλυπτο τέμπλο στην αρχική του μορφή, με φυτικό διάκοσμο. Τιμάται στην εορτή του Αγίου Παντελεήμονα, στις 27 Ιουλίου
Από το ‘’Αστρος σε απόσταση περίπου 67 χλμ. είναι η ιερά μονή της Έλωνας, που σαν σύμβολο της Τσακωνιάς είναι κρεμασμένη και απροσπέλαστη στον κόκκινο βράχο.
Στη διαδρομή Άστρους Λεωνιδίου υπάρχουν πολλές μαγευτικές παραλίες που «ο ήλιος και η θάλασσα του Αργολικού» βρίσκονται στο μεγαλείο τους. Από το Άστρος το Λεωνίδιο είναι σε απόσταση περίπου 50 χλμ.
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας
Πάρνωνας: το «Άγιον Όρος» της Νότιας Ελλάδας Δεκάδες τα μοναστήρια του Πάρνωνα, άλλοτε ριζωμένα σε απόκρημνα βράχια, ρίζες της πίστης και της ψυχής του χριστιανισμού και άλλοτε σε υψώματα, ανάταση προς το θείο και το όνειρο. Θεμελιωμένα εδώ και πολλούς αιώνες, αποτελούν ένα πολυσύνθετο κομμάτι της ιστορίας του τόπου, υψηλά δείγματα αρχιτεκτονικής, τόπους ψυχικής ευφορίας και αγαλλίασης, μονοπάτια λύτρωσης κι ελπίδας.
Το βουνό του Πάρνωνα ονομάστηκε «Δεύτερο Άγιο Όρος» ή «Άγιον Όρος της Νότιας Ελλάδας», γιατί σε αυτό μετοίκισαν επί Κωνσταντίνου Πωγωνάτου (668-685 μ.Χ.) εκχριστιανισθέντες κάτοικοι από τον Άθω, αλλά και γιατί κανένα άλλο ελληνικό βουνό δεν παρουσιάζει τόσο μεγάλη συγκέντρωση μοναστηριών. Η χριστιανική παρουσία στον Πάρνωνα μέχρι και στις παραθαλάσσιες παρυφές του είναι αδιάλειπτη από τα παλαιοχριστιανικά χρόνια (4ος-7ος αι. μ.Χ.). Τούτο βεβαιώνουν χριστιανικά αρχαιολογικά ευρήματα που εντοπίζονται στην ευρύτερη περιοχή της Θυρέας. Από την κάθοδο των Σλάβων και ύστερα στην περιοχή έπονται οι λεγόμενοι «σκοτεινοί χρόνοι». Παρά τις καταστροφές που προκάλεσε η αβαροσλαβική επιδρομή, ο ελληνικός πληθυσμός δεν αφανίστηκε, ενώ σύμφωνα με ευρήματα παρατηρείται πάλι άνθιση τον 11ο αι. Τούτο μαρτυρούν και τα αρχιτεκτονικά γλυπτά μέλη που εκτίθενται στην αίθουσα της Βιβλιοθήκης των Βουρβούρων. Στον Πάρνωνα σώζονται κατάλοιπα της Παλαιολόγειας Περιόδου (υστεροβυζαντινά χρόνια) καθώς και ευρήματα που αποκαλύπτουν οικοδομική έξαρση στα πρώιμα οθωμανικά χρόνια (1600 μ.Χ.). Ορισμένα από τα μοναστήρια στην ευρύτερη περιοχή του Πάρνωνα, τόσο στην Αρκαδία όσο και στην Λακωνία παρουσιάζονται στις επόμενες σελίδες.
Ιερά Μονή Παναγίας Ελώνης ή Έλωνας:
Σκαρφαλωμένο σε υψόμετρο 650 μ. στη χαράδρα του Δαφνώνα, πάνω στον επιβλητικό κοκκινόβραχο, αποτελεί ένα από τα πιο όμορφα και γνωστά μοναστήρια στην Αρκαδία. Απέχει 17 χλμ. από το Λεωνίδιο και βρίσκεται στο δρόμο Λεωνιδίου – Κοσμά. Για την επωνυμία της μονής έχουν διατυπωθεί πολλές ερμηνείες. Σε κάποιες από αυτές η «Έλωνα» αποδίδεται στον τόπο όπου βρέθηκε η εικόνα της Παναγίας ή κτίστηκε το μοναστήρι. Σε επίσημη μνεία της μονής από το Πατριαρχείο, κατά την απονομή του σταυροπηγιακού της προνομίου, ορίζεται «εις τοποθεσίαν Έλωνης καλουμένην» . Σύμφωνα με μια άλλη θεωρία η μονή οφείλει την επωνυμία της σε κάποια παλαιά εικόνα, η οποία –σύμφωνα με την παράδοση– μεταφέρθηκε στην Τσακωνιά από το Έλος της Λακωνίας. Η μονή, σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες, ιδρύθηκε στις αρχές του16ου αι.
Υπέστη άγρια επιδρομή κατά την επανεγκατάσταση των Τούρκων και τη γενική δοκιμασία του τόπου από τις ενετοτουρκικές πολεμικές επιχειρήσεις το 1715 μ.Χ. Ανανεώνεται όμως το σταυροπηγιακό προνόμιό της και έκτοτε γνωρίζει ακμή. Κατά την περίοδο της Επανάστασης η μονή αποτελεί ασφαλές καταφύγιο αμάχων ενώ παράλληλα προσφέρει μεγάλο μέρος της περιουσίας της στον αγώνα. Μόλις στις αρχές του 20ου αι. το μοναστήρι αναζωογονείται με την παρουσία πολλών μοναχών και έκτοτε ακμάζει. Πλατιά σκαλοπάτια οδηγούν στην τοξωτή είσοδο της μονής, ενώ ανοικτός διάδρομος οδηγεί στη δεύτερη πύλη. Και οι δύο πύλες καλύπτονται με καταχύστρες. Από το σημείο αυτό ο διάδρομος έχει στα δεξιά τον πανύψηλο κόκκινο βράχο και στα αριστερά την απότομη χαράδρα. Οδηγεί στον κεντρικό χώρο της μονής, με τα εσωτερικά οικοδομήματα να διαμορφώνονται σε διαφορετικά επίπεδα (τριώροφα κτίρια). Οι στοές και οι κλίμακες προσδίδουν έναν ρυθμό κίνησης και εσωτερικής ζωής στο κτιριακό συγκρότημα. Τα χαγιάτια-βεράντες και τα μπαλκόνια προσφέρουν μια εξαιρετική θέα προς τον Δαφνώνα. Το καθολικό, κτίσμα του 1809 μ.Χ. είναι καμαροσκέπαστη βασιλική προσαρμοσμένη στο κοίλωμα του βράχου. Διαθέτει εντοιχισμένη πλάκα με κτητορική επιγραφή σύμφωνα με την οποία ο ναός του 1809 καταλαμβάνει τη θέση παλαιότερου. Ο επισκέπτης αξίζει να σταθεί στο περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο από καρυδιά. Στο κέντρο της βόρειας πλευράς του ναού βρίσκεται και το διώροφο μαρμάρινο κωδωνοστάσιο του 1831 μ.Χ. Στο προσκυνητάρι δεσπόζει η φορητή εικόνα της Παναγιάς, κατασκευασμένη με κερί και μαστίχα σε ξύλο, που σύμφωνα με την παράδοση είναι έργο του Ευαγγελιστή Λουκά. Η ιστορία της συνδέεται άρρηκτα με την ίδρυση της μονής. Αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου γιορτάζει στις 15 Αυγούστου, στις 23 Αυγούστου, στις 21 Νοεμβρίου (Εισόδια της Θεοτόκου με λιτανεία της εικόνας στο Λεωνίδιο), αλλά και την 1η Κυριακή Οκτωβρίου εκάστου έτους (επαναφορά της εικόνας που εκλάπη).
Στο παραπάνω παλιό χάρτη ο Αγιάννης αναφέρεται ως Άστρος, ενώ το Άστρος Άγιος Ιωάννης. Από το χωριό Άγιος Ιωάννης προήλθε το Άστρος και το Παράλιο Άστρος, αλλά και άλλοι οικισμοί. Το Άστρος και ο Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης ) ήταν τουλάχιστον για επτακόσια χρόνια και από την πρώτη οργάνωση του Ελληνικού κράτους διοικητικά μια κοινότητα, όπως και σήμερα, και το σπουδαιότερο οι κάτοικοι Αγιαννίτες και Αστρινοί είναι οι ίδιοι κάτοικοι ,είχαν και έχουν ακόμα σήμερα σπίτια στον Αγιάννη και το Άστρος. Ο δήμος Θυρέαςμε έδρα τον οικισμό Άγιος Ιωάννηςσυστήθηκε με την αρχική οργάνωση του Ελληνικού κράτουςτο 1835 , ΦΕΚ 16Α – 24/05/1835. Αργότερα το 1841ο οικισμός Άστροςορίζεταιχειμερινή έδρατου δήμουκαι οοικισμός Άγιος Ιωάννηςορίζεταιθερινή έδρα του δήμου, ΦΕΚ 5Α – 08/03/1841.
Ο Θουκυδίδης αποκαλούσε τα κράτη οι Αθηναίοι , Κορίνθιοι , Σπαρτιάτες, και δεν τα έλεγε η Αθήνα ,Κόρινθος, Σπάρτη. Οι πολίτες ήταν τα κράτη , δεν ήταν οι πόλεις και τα κάστρα. Στην μακρόχρονη ιστορία μας οι κάτοικοι ήταν οι πόλεις και τα χωριά.
Η Θυρέα, το Ελληνικό (ή Τειχιό).
Η Θυρέα ,από το θύρα, ήταν η πόρτα μεταξύ της πρώτης πόλης της Ευρώπης Άργους και της Σπάρτης.
Από το Δήμο και την Βικιπαίδεια.
Σε απόσταση περίπου 8 χιλιομέτρων από το Άστρος στην κορυφή του λόφου πάνω από τις στροφές «κοδέλλες » σε λίγη απόσταση από τον ανηφορικό δρόμο προς τον Αγιάννη βρίσκεται το Ελληνικό η Τειχιό ,από εκεί η θέα της Θυρεάτιδας Γης και του Αργολικού κόλπου είναι εξαιρετική. Στο σημείο υπάρχει επιγραφή της αρχαιολογικής υπηρεσίας που οδηγεί σε αγροτικό δρόμο και μετά από 2 χιλιόμετρα φθάνει ο επισκέπτης σε ένα πλάτωμα, που αποτελεί την αρχή 15λεπτης πορείας που οδηγεί στην κορυφή ενός λόφου, του Τειχιού ή Ελληνικού. Εδώ αντικρίζει κανείς τα ερείπια του αρχαίου ιερού ναού του Θεού Απόλλωνα, ερείπια τειχών, οικοδομημάτων και υπόγειων δεξαμενών και λειψάνων της Θυρέας . Η Θυρέα κατοικήθηκε για πρώτη φορά στα Πρωτοελλαδικά χρόνια από τους Δαναούς και μετά τα Μυκηναϊκά χρόνια την κατοίκησαν οι Ίωνες. . Από τον 8ο αιώνα και έπειτα την Κυνουρία διεκδικούν με πείσμα οι Σπαρτιάτες. Μετά από αλλεπάλληλες συγκρούσεις φθάνουμε σε μία από τις συγκλονιστικότερες μάχες της ελληνικής ιστορίας, τη μάχη που δόθηκε το 546 π.Χ. και έμεινε στην ιστορία ως “Μάχη της Θυρέας” ή “Μάχη των 600 λογάδων” στην οποία νικητές ήταν οι Σπαρτιάτες.
Η Θυρέα, το Ελληνικό (ή Τειχιό) διακρίνεται στο παραπάνω χάρτη της αρχαίας Ελλάδος.
Η Σμαράγδη Ι.Αρβανίτη συνοπτικά και επιγραμματικά μας λέει, όπως το καταλαβαίνουμε , ο «Ιερός Χώρος» της Β΄Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων στο ιστορικό Άστρος είναι το σπουδαιότερο ιστορικό μνημείο του τόπου μας , που πρέπει να προβάλουμε και να διακρίνουμε όπου μπορούμε.
Δείτε περισσότερα στους συνδέσμους, για την σπουδαιότητα της Εθνοσυνέλευσης στο Άστρος, από την Σμαράγδη Ι.Αρβανίτη ,
Ο συμπολίτης μας Γιάννης Δ.Κουρμπέλης και το astros-kynouria News με την έξοχη εργασία τους και με τον καλύτερο τρόπο τα λένε όλα για την ιστορία του Αγιάννη, στους παρακάτω συνδέσμους.
Ιωάννη Μ. Αρβανίτη – Από τις Πηγές του Λαού μας, τόμος A,Β, Αθήνα1985,1988
Ιωάννη Μ. Αρβανίτη-Η Επαναστατική Προσωρινή Διοίκηση της Ελλάδας στον Άγιο Ιωάνη (Αγιάννη) Β.Κυνουρίας -20 Αυγουστου εως 1 Οκτωβριου 1822
Σμαράγδης Ι. Αρβανίτη – Οι σχολές του Δημητρίου Καρυτσιώτη στον Άγιο Ιωάννη και το Άστρος Θυρέας – Κυνουρίας κατά τα προεπαναστικά χρόνια έως την απελευθέρωση, Εταιρία Πελοποννησιακών Σπουδών, Αθήνα 2001
Σμαράγδης Ι. Αρβανίτη – Μελέτες Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης προς τιμήν της καθηγήτριας Ελένης Δεληγιάννη-Δωρή. Ο μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Γεωργίου στον Άγιο Ιωάννη Κυνουρίας συνοπτική παρουσίαση του μνημείου και του εικονογραφικού προγράμματος, Αθήνα 2010
Σμαράγδης Ι. Αρβανίτη -Το κάστρο του Παραλίου Άστρους Κυνουρίας πρώτες παρατηρήσεις, Αθήνα 2007
Αναγνώστη Κονδάκη –Απομνημονεύματα, εκδόσεις Βεργίνα, Αθήνα 2009
Σταύρου Αθ. Κουτίβα –Περί την διαθήκην του Δημητρίου Καρυτσιώτου, Αθήνα 1958
Ευστρατίου Ι. Δαλιάνη –Ξεδιπλώνοντας τον χρόνο: Αγιάννης – η άγνωστη πρωτεύουσα της Ελλάδας,Αθήνα 2016
Αρχεία Εθνικής Παλιγγενεσίας
Χριστίνας Κουλούρη –Η βιβλιοθήκη της Σχολής Καρυτσιώτη,Εταιρία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, Αθήνα 2009
Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή, τόμος 13ος, εκδόσεις Νέα Δομή, Αθήνα 1996
Χρονικά των Δολιανών Κυνουρίας, τόμος Β’ – Η Μάχη των Δολιανών (19 Μαϊου 1821), Αθήνα 1962
Arcadia, the utopia of Greece – Discover the magic of Peloponnese
Απο την Βικιπαίδεια
«Το Φαράγγι της Λεπίδας είναι ένα από τα φαράγγια της Πελοποννήσου. Βρίσκεται στο όρος Πάρνωνας.[1] Παρά το σχετικά μικρό του μέγεθος, διαθέτει έναν αναλογικά μεγάλο καταρράκτη 70 μέτρων και έναν μικρότερο 45 μέτρων, οι οποίοι βρίσκονται σε απόσταση περίπου 800 μέτρων μεταξύ τους, ακολουθώντας τη ροή των υδάτων. Οι πηγές των καταρρακτών ξεκινάνε από το οροπέδιο Ξηροκάμπι, ανάμεσα στο χωριό Άγιος Ιωάννης και στην Ιερά Μονή Μαλεβής. Το ποτάμι, κατεβαίνοντας από το οροπέδιο διασχίζει το φαράγγι και σχηματίζει στην πορεία του μικρές βάθρες.[2][3]
Ο πρώτος καταρράκτης βρίσκεται σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από το χωριό Άγιος Ιωάννης. Η πρόσβαση στη βάση του γίνεται από χωματόδρομο και μετά από σύντομη πεζοπορία σε μονοπάτι 200 περίπου μέτρων. Ο δεύτερος καταρράκτης (επονομαζόμενος «Μελίσσι») βρίσκεται σε απόσταση 1,5 χλμ. από το χωριό Πλάτανος, στο δρόμο προς Άστρος και σε απόσταση 19 χιλιομέτρων από το τελευταίο. Προσεγγίζεται μετά από 800 μέτρα πεζοπορίας από τον κοντινότερο αυτοκινητόδρομο, ακολουθώντας την κοίτη του ποταμού.[4][5]
Ιδανική περίοδος επίσκεψης είναι η άνοιξη, καθώς η ροή των υδάτων σταματά τους καλοκαιρινούς μήνες. Στο φαράγγι διοργανώνονται συχνά καταβάσεις canyoning και καταρριχήσεις με σχοινί (rappel).[6] Πολύ κοντά βρίσκεται και το κάστρο της Ωριάς.»
Το ιστορικόν Άστρος και ο ‘Αγιος Ιωάννης (Αγιάννης) είναι μία κοινότητα και το κυριότερο οι κάτοικοι είναι οι ίδιοι, είχαν για πολλούς αιώνες και έχουν μέχρι σήμερα. σπίτια στο Άστρος και στον Αγιάννη του Άστρους. Ο Αγιάννης απέχει 17 χλμ. από το Άστρος.
Οι πηγές της Λεπίδας, επάνω και κάτω Λεπίδα, βρίσκονται στη τοποθεσία «Ξεροκάμπι» του Αγιάννη , σύμφωνα με Βυζαντινό αυτοκράτορα Aνδρόνικο Β’ Παλαιολόγο του «άστρου εις τον κάμπον της μαλεβής», βόρεια και κάτω από το Κάστρο Εστέλλα στον Αγιάννη ( «Castiello la Estella» =Kάστρο του Άστρους).
Οι Καταρράκτες Λεπίδας απέχουν 45 χλμ. από την Τρίπολη , νότια και κοντά στην ιερά μονή Μαλεβής, ανάμεσα στα χωριά Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) και Άγιος Πέτρος Κυνουρίας. Οι καταρράκτες βρίσκονται στο ομώνυνο Φαράγγι Λεπίδας σε απόσταση 4 χιλιομέτρων από τον Αγιάννη του Άστρους , νότια από το Κάστρο Εστέλλα και βόρεια από το χωριό Πλάτανος. Υπάρχουν δύο καταρράκτες, μεγάλος 70 μέτρων και μικρός 45 μέτρων, οι οποίοι βρίσκονται σε απόσταση περίπου 800 μέτρων μεταξύ τους και η “γαλάζια λίμνη” , που αναμφίβολα αφήνουν τον επισκέπτη εντυπωσιασμένο. Επίσης ο επισκέπτης μπορεί επίσης να απολαύσει τη φύση της περιοχής κάνοντας πεζοπορία στο φαράγγι της Λεπίδας από το γειτονικό παραδοσιακό χωριό Πλάτανος.
Οι καταρράκτες της Λεπίδας θεωρούνται από τα ομορφότερα αλλά και συνάμα άγνωστα θαύματα της φύσης του Πάρνωνα. Τα βράχια γύρω από τους καταρράχτες έχουν σταχτί χρώμα και το νερό πέφτει με ιδιαίτερη δύναμη πάνω τους. Η περιοχή μυρίζει ρίγανη, φασκόμηλο ενώ τα μικρά πλατάνια πάνω στις πέτρες συνθέτουν ένα μοναδικό γραφικότατο τοπίο. Το καλοκαίρι υπάρχει η περίφημη “γαλάζια λίμνη” για βουτιές. Εκτός από το φυσικό τοπίο ο περιπατητής μπορεί να θαυμάσει τα πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας που έτσι και αλλιώς αφθονούν στον Πάρνωνα. Μάλιστα λέγεται ότι μπορεί κανείς να μετρήσει 80 είδη φυτών και βοτάνων.
Το Κάστρο Εστέλλα («Castiello la Estella» = Kάστρο του Άστρους)βρίσκεται στη θέση Ξεροκάμπι στον Αγιάννη του Άστρους. βόρεια του κάστρου βρίσκονται οι πηγές Λεπίδας και νότια του κάστρου οι καρρράκτες Λεπίδας.
Η Ιερά Μονή Μαλεβής ανάμεσα στους δενδρόκεδρους,(κέντρα ), απέχει απο τον Αγιάννη 9 χλμ.
Στο Ξεροκάμπι του Αγιάννη και “Στην περιοχή γύρω από τη Μονή Μαλεβής, στην Κυνουρία, εκτείνεται το μοναδικό στην Ευρώπη δάσος από δενδρόκεδρους, που έχει κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο της φύσης και προστατεύεται από το δίκτυο Natura 2000.
Ο δενδρόκεδρος ή γιουνίπερος ή συριακή άρκευθος είναι σπάνιο είδος, ενδημικό της Ανατολικής Μεσογείου και σε δάση συναντάται μόνο στη Συρία. Παρ’ όλα αυτά, είναι χαρακτηριστικό της χλωρίδας του Πάρνωνα και στη συγκεκριμένη τοποθεσία συναντάται σε αμιγή συστάδα έκτασης 740 στρεμμάτων. Στο ίδιο δάσος έχουν καταγραφεί και άλλα είδη σπάνιων φυτών, που επιβεβαιώνουν τη μοναδικότητα του περιβάλλοντος στην περιοχή αυτή.”
Από το «Castiello la Estella» (Kάστρο του Άστρους) , στο Αγιάννη του Άστρους, διακρίνεται στο βάθος μέρος της τοποθεσίας «Ξεροκάμπι», του «περί τον αιγιαλόν του άστρου εις τον κάμπον της μαλεβής». (Aνδρόνικος Β’ Παλαιολόγος).
Δεν είναι τυχαίο το όνομα Λεπίδα , δόθηκε από τους κομμένους στα δύο με κοφτερή λεπίδα Καταρράκτες Λεπίδας.
Απο την Βικιπαίδεια
«Το Φαράγγι της Λεπίδας είναι ένα από τα φαράγγια της Πελοποννήσου. Βρίσκεται στο όρος Πάρνωνας.[1] Παρά το σχετικά μικρό του μέγεθος, διαθέτει έναν αναλογικά μεγάλο καταρράκτη 70 μέτρων και έναν μικρότερο 45 μέτρων, οι οποίοι βρίσκονται σε απόσταση περίπου 800 μέτρων μεταξύ τους, ακολουθώντας τη ροή των υδάτων. Οι πηγές των καταρρακτών ξεκινάνε από το οροπέδιο Ξηροκάμπι, ανάμεσα στο χωριό Άγιος Ιωάννης και στην Ιερά Μονή Μαλεβής. Το ποτάμι, κατεβαίνοντας από το οροπέδιο διασχίζει το φαράγγι και σχηματίζει στην πορεία του μικρές βάθρες.[2][3]
Ο πρώτος καταρράκτης βρίσκεται σε απόσταση 3 χιλιομέτρων από το χωριό Άγιος Ιωάννης. Η πρόσβαση στη βάση του γίνεται από χωματόδρομο και μετά από σύντομη πεζοπορία σε μονοπάτι 200 περίπου μέτρων. Ο δεύτερος καταρράκτης (επονομαζόμενος «Μελίσσι») βρίσκεται σε απόσταση 1,5 χλμ. από το χωριό Πλάτανος, στο δρόμο προς Άστρος και σε απόσταση 19 χιλιομέτρων από το τελευταίο. Προσεγγίζεται μετά από 800 μέτρα πεζοπορίας από τον κοντινότερο αυτοκινητόδρομο, ακολουθώντας την κοίτη του ποταμού.[4][5]
Ιδανική περίοδος επίσκεψης είναι η άνοιξη, καθώς η ροή των υδάτων σταματά τους καλοκαιρινούς μήνες. Στο φαράγγι διοργανώνονται συχνά καταβάσεις canyoning και καταρριχήσεις με σχοινί (rappel).[6].»
Στην ενότητα Αξιοθέατα Αξιοθέατα | DiscoverKynouria.gr της παλιάς ιστοσελίδας του δήμου μας ,που την έφαγε η “ανάπτυξη “…, και απερίσκεπτα δεν υπάρχει στην νέα “βελτιωμένη”…. ιστοσελίδα, υπήρχαν σύνδεσμοι για ιδιαίτερες σελίδες για 39 θέματα ,αξιοθέατα του δήμου μας, με φωτογραφίες και κείμενα . Ανάμεσα στα 39 αξιοθέατα υπάρχουν και δύο σελίδες για τα παρακάτω.
Οι υπέροχοι καταρράκτες της Λεπίδας βρίσκονται στο ομώνυνο φαράγγι σε απόσταση 4 χιλιομέτρων από το χωριό Αϊ – Γιάννη του Πάρνωνα. Ο μεγάλος καταρράκτης έχει ύψος 70 μέτρα και ο μικρός 45 μέτρα. Ορειβατικοί σύλλογοι διοργανώνουν canyoning στο φαράγγι και καταρρίχηση με σχοινί (ραπέλ) στους καταρράκτες.
Οι καταρράκτες της Λεπίδας θεωρούνται από τα ομορφότερα αλλά και συνάμα άγνωστα θαύματα της φύσης του Πάρνωνα. Τα βράχια γύρω από τους καταρράχτες έχουν σταχτί χρώμα και το νερό πέφτει με ιδιαίτερη δύναμη πάνω τους. Η περιοχή μυρίζει ρίγανη, φασκόμηλο ενώ τα μικρά πλατάνια πάνω στις πέτρες συνθέτουν ένα μοναδικό γραφικότατο τοπίο. Το καλοκαίρι υπάρχει η περίφημη λιμνούλα για βουτιές.
Τα ΜΕΓΑΛΑ …., μαργαριτάρια της ιστοσελίδας του δήμου μας ,το Φαράγγι της Λεπίδας “Για να φθάσει κανείς στο φαράγγι έχει δύο επιλογές είτε από τα Κάτω Δολιανά είτε από τα Καστριτοχώρια.» Τι να πούμε……
Το Φαράγγι της Λεπίδας αν και δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο διαθέτει υπέροχη φυσική ομορφιά. Για να φθάσει κανείς στο φαράγγι έχει δύο επιλογές είτε από τα Κάτω Δολιανά είτε από τα Καστριτοχώρια. Διαθέτει δύο καταρράκτες, τον μεγάλο 70 μέτρων και τον μικρό 45 μέτρων, που αφήνουν τον επισκέπτη εντυπωσιασμένο. Εκτός από το φυσικό τοπίο ο περιπατητής μπορεί να θαυμάσει τα πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας που έτσι και αλλιώς αφθονούν στον Πάρνωνα. Μάλιστα λέγεται ότι μπορεί κανείς να μετρήσει 80 είδη φυτών και βοτάνων. Το φαράγγι είναι κατάλληλο για extreme sports και για canyoning: Για όσους θέλουν να δοκιμάσουν το φαράγγι διαθέτει δύο εντυπωσιακά ραπέλ (καταρράκτες) , jump και τσουλήθρες σε πεντακάθαρα νερά. Ώρες κατάβασης: 6. Απαιτείται πολύ καλή γνώση ραπέλ και κολύμβησης, καθώς και πρότερη κατάβαση τουλάχιστον δύο τεχνικών φαραγγιών.
Ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στον Αγιάννη ανακαινίστηκε και έγινε πατριαρχική εξαρχία το 1638 .
Το άφθονο παγωμένο νερό πηγάζει ακριβώς κάτω από την εκκλησία του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στον Αγιάννη . Όπως διακρίνεται ακριβώς το νερό ρέει από πέντε κανάλους, ένας είναι πολύ χαμηλά, σαν να φαίνεται το νερό έρχεται μέσα από την εκκλησία.
Χαιρετίζουμε τις επετειακές εκδηλώσεις για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση .
Δεν είναι τυχαίο που οι πρόγονοι μας «τετρακόσια τόσα χρόνια ζούσανε στην καταφρόνια και ανάστασης ημέρα καρτερούσαν» . Στην παγκόσμια ιστορία κανένα έθνος δεν αντιστάθηκε τετρακόσια χρόνια και τελικά νικηφόρα έδιωξε τους κατακτητές .
Ο Άγιος Ιωάννης ( Αγιάννης) Κυνουρίας , ήταν η πρωτεύουσα του Ελληνικού κράτους το 1822 και προσέφερε πολλά και σημαντικά στην επανάσταση του 1821.
Το Άστρος και ο Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) ήταν τουλάχιστον για οκτακόσια χρόνια και από την πρώτη οργάνωση του Ελληνικού κράτους διοικητικά μια κοινότητα, όπως και σήμερα, και το σπουδαιότερο οι κάτοικοι Αγιαννίτες και Αστρινοί είναι οι ίδιοι κάτοικοι,είχαν και έχουν ακόμα σήμερα σπίτια στον Αγιάννη και το Άστρος. Για πολλούς αιώνες πριν την επανάσταση του 1821 σε διαφορές αναφορές και χάρτες οι δύο οικισμοί το Άστρος και ο Αγιάννης ανακατεύονται , το Άστρος αναφέρεται Άστρος ,γίνεται Αγιάννης ,Καλύβια Άστρους, Αγιαννίτικα καλύβια και ο Αγιάννης αναφέρεται Aγιάννης, γίνεται Άστρος, ορεινό Άστρος ,επάνω Άστρος και Αγιάννης του Άστρους. Φαίνεται το Άστρος άρχιζεαπό το ξεροκάμπι και το κάστρο της Ωριάς η Εστέλλας , που βρίσκεται κοντά στον Αγιάννη μέχρι το κάστρο του Παραλίου Άστρους η επίσης Εστέλλας, και ο πυρήνας του ήταν οι κάτοικοι του Αγιάννη και του σημερινού Άστρους. Από το χωριό Άγιος Ιωάννης προήλθε το Άστρος και το Παράλιο Άστρος, αλλά και άλλοι οικισμοί. Ας θυμόμαστε τι μας έλεγε ο Θουκυδίδης , «οι κάτοικοι είναι τα κράτη», δεν είναι κράτη οι πόλεις και τα κάστρα.
Ο Δήμος Θυρέας, με έδρα τον οικισμό Άγιος Ιωάννης συστάθηκε με διάταγμα της 9ης (21ης) Νοεμβρίου 1834 / 12ης Μαΐου 1835, , ΦΕΚ 16Α – 24/05/1835.Tο 1841ο οικισμός Άστρος ορίζεται χειμερινή έδρατου δήμουκαι οοικισμός Άγιος Ιωάννηςορίζεταιθερινή έδρα του δήμου,ΦΕΚ 5Α – 08/03/1841.Ο οικισμός Παράλιο Άστροςπροσαρτάται στο δήμο Θυρέας ΦΕΚ 32Α – 08/12/1845και ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Θυρέας και ορίζεται έδρα της κοινότητας Παραλίου Άστρους ΦΕΚ 252Α – 24/08/1912.
Ο Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) το 1845 ορίζεται θερινή έδρα της επαρχίας Κυνουρίας , αρχικά η χειμερινή έδρα της επαρχίας Κυνουρίας ήταν ο Πραστός και αργότερα το Λεωνίδιο.
Το 1912, καταργήθηκε το παλιό Δημοτικό σύστημα του 1834 και εγκαθιδρύθηκαν οι κοινότητες. Από τον Δήμο Θυρέας προέκυψαν οι εξής κοινότητες: Άστρους, Βερβένων, Ξηροπηγάδου, Παραλίου Άστρους, Μελιγούς, Πλατάνου και Χαράδρου .Από το 1912 ο οικισμός Άστρος αποτέλεσε έδρα κοινότητας Άστρους ( ΦΕΚ 252Α – 24/08/1912,o οικισμός Άγιος Ιωάννης ορίζεται θερινή έδρα της κοινότητας. ΦΕΚ 250Α – 18/07/1915). Για ιστορικούς λόγους το Άστρος εξελίχθηκε στο Δήμο Άστρους το 1985.Από το 1997 το Άστρος αποτελεί έδρα του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας.
Η πρώτη επίσημη αναφορά της πόλης με το όνομα «Άστρος » συναντάται σε χρυσόβουλο του έτους 1293. Ο Άγιος Ιωάννης Αρκαδίας αναφέρεται για πρώτη φορά το 1435 στο Χρονικό της Αλώσεως του Γεωργίου Σφραντζή και πιθανόν πήρε το όνομά του από την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, που βρίσκεται στο κάτω μέρος του χωριού.
Από Πατριαρχικό σιγίλλιο του έτους 1719, ανανεώνεται το πατριαρχικό και σταυροπηγιακό προνόμιο της Μονής Λουκούς. Σε αυτό το έγγραφο αναφέρεται ο Άγιος Ιωάννης ως χωριό πλησίον της Λουκούς. Επιπλέον αναφέρει ότι κατά το1550, η Μονή Λουκούς ανακαινίστηκε εκ θεμελιών με τη συνδρομή 6 Αγιαννιτών γουναράδων, οι οποίοι ζούσαν στην Κωνσταντινούπολη.
Oι Αγιαννίτες πραγματικά δεν παραδόθηκαν ποτέ στους κατακτητές και για απόδειξη με το τρόπο τους κατάφεραν να κρατήσουν τα σχολεία τους ανοικτά όλη την διάρκεια του τούρκικου ζυγού και διατήρησαν κρυφά και φανερά αναμμένη την φλόγα του έθνους.
Ο μεγαλοπρεπής ναός του Προδρόμου στον Αγιάννη ανακαινίστηκε και έγινε πατριαρχική εξαρχία το 1638.Πολύ σημαντικό έγγραφο της εποχής εκείνης είναι ένα σιγίλλιο του 1638.Σύμφωνα με αυτό το έγγραφο <<ανακηρύσσεται η χώρα του Αγίου Ιωάννου μετά του ομωνύμου ναού σταυροπήγιον>>και οριζόταν <<ινα εις τον ναόν του Αγίου Ιωάννου υπόκειται ο εις το χωρίον ναός του Αγίου Βασιλείου>>.Για την ανακήρυξη αυτή μεσολάβησαν Αγιαννίτες έμποροι που ζούσαν στην Κωνσταντινούπολη.
Από το ίδιο σιγίλλιο του 1638 πληροφορούμαστε ότι ο Αγιάννης έγινε πατριαρχική εξαρχία «χάριν βεβαίως τῆς Σχολῆς τοῦἈγίουἹωάννου, λειτουργούσης πολλοῦπαλαιότερον». Σύμφωνα, λοιπόν, με το συγκεκριμένο απόσπασμα στον Άγιο Ιωάννη λειτουργούσε σχολείο, πολύ πριν το 1638. Στον Άγιο Ιωάννη, λειτουργούσαν επίσης και «κατώτερα» σχολεία, όπως αυτό του Παπακυριακού και κρυφά σχολεία, αρχικά στο Μετόχι της Μονής Λουκούς, Άγιος Δημήτριοςκαι αργότερα στους νάρθηκες των εκκλησιών του χωριού,
Το 1715, επετράπη η ίδρυση σχολείου στους κατοίκους του Αγίου Ιωάννου«Ναυπλίου», το οποίο πρόκειται ασφαλώς για τον Άγιο Ιωάννη Αρκαδίας, αφού κατά την Ενετοκρατία, το χωριό υπαγόταν εκκλησιαστικά και διοικητικά στο Ναύπλιο. Το σχολείο αυτό ήταν «ανώτερο» και ονομαζόταν Σχολή του Αγίου Ιωάννου. Η σχολή αυτή αποτέλεσε πρόδρομο της ιστορικής Σχολής Καρυτσιώτη.
Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης <1741-1819> γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη <Αγιάννη > και κατά την Αγιαννίτικη παράδοση, έφυγε “με το ένα τσαρούχι”.Το 1798 έκτισε την μεγαλοπρεπή και <<καλλιμάρμαρο>> Σχολή Καρυτσιώτη στον λόφο Κουτρί στον Αγιάννη και το 1805 έκτισε στο Άστρος το παράρτημα της Σχολής του Αγίου Ιωάννη. Στο κτήριο της σχολής στο Άστρος στεγάζεται σήμερα το κλειδοαμπαρωμένο Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους. Η σχολή Καρυτσιώτη, λειτούργησε κατά τα έτη 1798 – 1826 και απέκτησε μεγάλη φήμη, καθώς συνέρρεαν μαθητές από διάφορα μέρη της Ελλάδας.
“Χαρακτηρίζομεν ως αρχαιολογικόν χώρον την περιοχήν ”Κουτρί” του χωρίου Άγιος Ιωάννης Κυνουρίας, θερινήν έδραν του Άστρους, ένθα ελειτούργησεν η ιστορική σχολή Καρυτσιώτη εν έτει 1798”.
Όταν ο Ιμπραήμ το 1826 κατέκαψε την πατρίδα μας και την σχολή Καρυτσιώτη στο κουτρί στον Αγιάννη ,επίσης τότε δεν υπήρχε κράτος και οι πολιτικοί μας έτρεχαν αναγκαστικά στα βουνά για να σωθούν. Οι πρόγονοί μας, οι άνθρωποι του μόχθου και της καθημερινότητας, δεν λύγισαν ούτε παραδόθηκαν . Έκαναν ότι μπορούσαν μέσα στις στάχτες για να πούν με τον τρόπο τους το κράτος είναι εδώ , όπως προσέφεραν ακόμα τα σπίτια τους για να χρησιμοποιηθούν για σχολεία ,αφού το σχολείο του τόπου της είχε καεί.
“Σύμφωνα με τον ιστοριοδίφη Νικόλαο Ι. Φλούδα, ο οποίος διέσωσε την σχετική Αγιαννίτικη παράδοση, μετά την πυρπόληση της Σχολής Καρυτσιώτη από τον Ιμπραήμ πασά, οι μαθητές διδάσκονταν στο υπόγειο του αρχοντικού αυτού (προεστού Ιωάννη Ματθαίου σήμερα Κουρόγιωργα – Καπήλα,στο υπόγειο αυτό υπήρχε μία κρύπτη η οποία έφτανε μέχρι το γειτονικό σπίτι του Ιωάννη Αν. Βλαχάκη, είχε στα άκρα της τουράκια (λίθινα καθίσματα), όπου διδάσκονταν οι μαθητές) καθώς και του γειτονικού αρχοντικού του Φουρλίγκα (Γρηγορίου Κουρόγιωργα).”
«Το αρχοντικό της οικογένειας Κουρόγιωργα – Φουρλίγκα στον Άγιο Ιωάννη. Βρίσκεται στη θέση «Ελαγός – Άγιος Βασίλειος», κοντά στην πηγή Σουληνάρι. Εδώ στεγάστηκε επί Τουρκοκρατίας κατώτερο σχολείο του χωριού.
Το αρχοντικό του Αγιαννίτη προεστού Ιωάννη Ματθαίου σήμερα Κουρόγιωργα – Καπήλα. Στα υπόγεια και στην κρύπτη του σπιτιού αυτού διδάσκονταν οι μαθητές του κατώτερου σχολείου (στεγαζόταν στο γειτονικό σπίτι του Φουρλίγκα) κατά την επιδρομή του Ιμπραήμ το 1826».
«Το 1829 στο χωριό λειτουργούσε Αλληλοδιδακτικό σχολείο με 150 περίπου μαθητές. Το 1867 χτίστηκε το επονομαζόμενο «Παλιό Σχολείο». Το διάστημα 1960 – 1965 αναγέρθηκε καινούργιο Δημοτικό Σχολείο στη θέση όπου βρισκόταν η Σχολή Καρυτσιώτη στο Κουτρί.»
Tο 1867 χτίστηκε το επονομαζόμενο «Παλιό Σχολείο» στη γειτονιά Σουληνάρι.
Οι Αγιαννίτες και οι Αστρινοί «καλαμαράδες» κατάλαβαν πολύ νωρίς, τουλάχιστον πριν 500 χρόνια , ότι τα σχολεία και «τα γράμματα» ήταν μονόδρομος για «να αλλάξουν ζωή τα παιδιά» τους και τα έδωσαν όλα ακόμα και μέχρι σήμερα στα σχολεία και στα γράμματα.
Από την αρχή της επανάστασης το 1821 υπήρχαν συζητήσεις μεταξύ των προεστών και των οπλαρχηγών να γίνει κυβέρνηση των επαναστατημένων Ελλήνων που θα είχε την έδρα της στο Αγιάννη. Τελικά η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο για να γίνει ο Αγιάννης πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας από τις 15 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 .Το «κυβερνείο» που βρίσκεται πολύ κοντά στη σχολή Καρυτσιώτη του Αγιάννη ήταν η έδρα της κυβέρνησης. Διακρίνονται οι πολεμίστρες κάτω από τα παράθυρα του κτηρίου. Αργότερα το 1825 είχε επίσης προταθεί ανεπιτυχώς ο Αγιάννης να ξανά γίνει η έδρα της Ελληνικής κυβέρνησης.
Ο Πάνος (Άκουρος) Ζαφειρόπουλος , είναι ένας από τους σημαντικότερους, η ορθότερα ο σημαντικότερος Αγιαννίτης πριν την επανάσταση του 1821 και η προσφορά του στη Θυρεάτιδα Γη και την πατρίδα είναι ανυπολόγιστη και πέρασε στα ψιλά γράμματα της ιστορίας, δεν αναφέρεται στα βιβλία της ιστορίας και είναι παράξενα άγνωστος για τις μεγάλες προσφορές του στην πατρίδα μας.
Το αρχοντικό των Ζαφειροπουλαίων στον Άγιο Ιωάννη βρίσκεται πολύ κοντά κάτω από την σχολή Καρυτσιώτη του Αγιάννη και πάνω από την πηγή Σουληνάρι. Εδώ ο Άκουρος έσωσε και μετέφερε προσωρινά τα καπνισμένα 1500 βιβλία της σχολής Καρυτσιώτη ,πριν τα μεταφέρει για καλύτερη προστασία στο κάστρο του Παραλίου Άστρους.
“Στις αρχές Ιουλίου 1826, το στρατιωτικό σώμα του Πάνου Ζαφειρόπουλου κατέσφαξε 400 Άραβες σε ενέδρα που είχε στήσει στον Μεχμέτ αγά της Τριπολιτσάς. Αυτό ήταν πολύ βαρύ πλήγμα για τους Οθωμανούς. Γι’ αυτό ο Ιμπραήμ πασάς κατέστρεψε ολοσχερώς τον Άγιο Ιωάννη και ολόκληρη την επαρχία του Αγίου Πέτρου”
Ο Ιμπραήμ κατέσφαξε και έκαψε ολόκληρο την Πελοπόννησο, αλλά ποτέ δεν μπόρεσε να νικήσει τον Άκουρο , αν και τον είχε αιχμαλωτίσει προσωρινά, ούτε στις 5 και 6 Αυγούστου 1826 στο κάστρο του Παραλίου Άστρους, κάποιος έπρεπε να αντισταθεί και είναι μεγάλη μας τιμή, αυτός ήταν ο Αγιαννίτης Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος (Άκουρος).
Από την πυρπόληση της Σχολής Καρυτσιώτη στον Αγιάννη διασώθηκαν 500 βιβλία, τα οποία φυλάσσονταν το 1827 στην οικία των Ζαφειροπουλαίων (Κάστρο Παραλίου Άστρους). Τα βιβλία αυτά ήταν, κατά την παράδοση, τοποθετημένα σε μια παλαιά ξύλινη βιβλιοθήκη που βρισκόταν στα γραφεία της Σχολής. Μεγάλο μέρος των βιβλίων αυτών έχει διασωθεί και καταγραφεί στις μέρες μας. Τα βιβλία αυτά ήταν ως επί το πλείστον κείμενα αρχαίων φιλοσόφων και συγγραφέων, εκκλησιαστικά κείμενα, εγχειρίδια φυσικής, μαθηματικών κ.α.”
Αυτά παρακάτω και πολλά άλλα που έχουμε , είναι αναμφισβήτητα σημαντικότατα για την επιτυχία του απελευθερωτικού αγώνα και μας λέει ο κοινός νους πρέπει πάντοτε να διακρίνουμε και να προβάλουμε σε τοπικό , περιφερειακό και εθνικό χώρο και στις επετειακές εκδηλώσεις για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση.
Έχουμε προτείνει στο δήμο μας , σε όλους τους αρμόδιους , στην επιτροπή “Ελλάδα 2021” και στο κοινό νου, τα πέντε θέματα της Θυρεάτιδας Γης, που έπαιξαν αναμφισβήτητα καταλυτική σημασία για την οργάνωση και επιτυχία του απελευθερωτικού αγώνα.
Έχουμε προτείνει στο δήμο μας , σε όλους τους αρμόδιους της επιτροπής “Ελλάδα 2021” και στο κοινό νου, τα πέντεθέματα της Θυρεάτιδας Γης που έπαιξαν αναμφισβήτητα καταλυτική σημασία για την οργάνωση και επιτυχία του απελευθερωτικού αγώνα.
Στους παρακάτω συνδέσμους είναι τα σπουδαιότερα θέματα που έχουμε στη Θυρεάτιδα Γη και πάντοτε πρέπει να διακρίνουμε και να προβάλουμε και στις επετειακέςεκδηλώσεις του 1821 .
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους στεγάζεται στη Σχολή Καρυτσιώτη κτήριο τοπικού παραδοσιακού ρυθμού.
Ο μεγάλος εθνικός ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης (1741-1819) γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη (Αγιάννη) .Το 1798 έκτισε την μεγαλοπρεπή και «καλλιμάρμαρο» Σχολή Καρυτσιώτη στον λόφο Κουτρί στον Αγιάννη και το 1805 έκτισε στο Άστρος το παράρτημα της Σχολής του Αγιάννη. Η σχολή ήταν ένα είδος πανεπιστημίου για εκείνη την εποχή, αφού οι μαθητές από όλη την Ελλάδα διδάσκονταν αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, μαθηματικά, φυσική – χημεία, γαλλικά και ιταλικά κ.α. Η «καλλιμάρμαρος» σχολή στον Αγιάννη κάηκε μέχρι τα θεμέλια το 1826 από τον Ιμπραήμ .Η σχολή στο Άστρος επίσης καταστράφηκε το 1826 από τον Ιμπραήμ , αλλά αναστηλώθηκε αργότερα από συγγενείς του Καρυτσιώτη και επαναλειτούργησε το 1829 με την ονομασία «Μουσείον Καρυτσιώτη». Ο Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) Κυνουρίας ήταν πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας, από τις 20 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 .
H Σχολή Καρυτσιώτη (Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους) και ο γειτονικος «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων είναι αναμφισβήτητα ένα από τα σπουδαιότερα τοπόσημα της Κυνουρίας και της πατρίδας μας και έχει κηρυχθεί από το υπουργείο Παιδείας «διατηρητέον ιστορικόν μημείον το εν Άστρει διδακτήριον»και από το υπουργείοΠολιτισμού “ιστορικός τόπος”.
Η είσοδος του «Ιερού Χώρου» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων και του Αρχαιολογικού Μουσείου Άστρους είναι ένα ιστορικό μνημείο. Εδώ περπάτησαν για να συμμετέχουν στην εθνοσυνέλευση ο γέρος του Μωριά και οι σύνεδροι την εθνοσυνέλευσης.
Οι επαναστατημένοι Έλληνες επέλεξαν τελικά το Άστρος Κυνουρίας και το Αγροκήπιο Καρυτσιώτη για την Εθνοσυνέλευση ως «τόπος του Έθνους». Η Συνέλευση, στα πρότυπα των Συνταγμάτων της Γαλλικής Επανάστασης του 1789 μ.Χ., συνέταξε και τη «Διακήρυξη της Β΄ των Ελλήνων Συνελεύσεως». Οι πληρεξούσιοι της εθνοσυνέλευσης και ο Κολοκοτρώνης ετίμησαν το μεγάλο εθνικό ευεργέτη μας Δημήτριο Καρυτσιώτη, «Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου του Καρυτσιώτου», λέει η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης. Η συνέλευση απάντησε με την διακήρυξη ,στην υφήλιο και τους μεγαλους της εποχής . «Είμεθα αποφασισμένοι να ανεξαρτισθώμεν, ως έθνος αυτόνομον και ανεξάρτητον».” λίγο επίκαιρο σήμερα…
Ο χώρος του μουσείου, το κτήριο της Σχολής Καρυτσιώτη . μαντρωμένο με τον πέτρινο τείχο (μάντρα), μαζί με το Προαύλιο της Σχολής Καρυτσιώτη ( του Μουσείου Άστρους) που σώζονται μέχρι σήμερα οι καμινάδες των δωματίων των οικότροφων μαθητών της σχολής και τον χωριστó γειτονικό «Ιερό Χώρο» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνωνεíναι σεμνός , αρμονικός και επιβλητικός,είναι «διατηρητέον ιστορικόν μημείον» και «μουσείο από μόνος του». Δίπλα στη Σχολή στον «ιστορικό τόπο» του Αγροκηπίου Καρυτσιώτη βρίσκεται το τήλιο που σύμφωνα με την Αστρινή παράδοση έγινε το Κολοκοτρωνέϊκο τραπέζι προς τιμήν το Δημητρίου Υψηλάντη το 1821. Ο Γ. Τερτσέτης αναφέρει «συνέτρωγαν ο Δημήτριος Υψηλάντης και ο Κολοκοτρώνης εις τους ίσκιους των δένδρων του Άστρους».
Με την ανασύσταση του Ελληνικού κράτους η Σχολή λειτούργησε σαν σχολείο μέχρι το 1971 και σήμερα στεγάζει το Αρχαιολογικό Μουσείο. Η ιδέα του μουσείου Άστρους ξεκίνησε και έγινε πραγματικότητα το 1959 σε κτήριο του γειτονικού αγροκηπίου Καρυτσιώτη από τον αείμνηστο σεβαστό καθηγητή μας «αρχαίο Έλληνα» Κυριάκο (Κούλη) Χασαπογιάννη. Η Σχολή Καρυτσιώτη παραχωρήθηκε στην Εφορεία Αρχαιοτήτων (ΥΠΠΟΑ) από τον Δήμο Άστρους και μετά από σημαντικές επισκευές και συντηρήσεις μετατράπηκε σε Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους το έτος 1985.
Οι συλλογές του Μουσείου περιλαμβάνουν συλλογή γλυπτών του Ρωμαίου Έπαρχου και συνεργάτη των Ρωμαίων κατακτητών Ηρώδη Αττικού από την έπαυλή του στην Εύα , Δολιανά Κυνουρίας (4 χλμ), με μια πληθώρα έργων, που περιλάμβαναν τόσο πρωτότυπα γλυπτά των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, όσο και ρωμαϊκά αντίγραφα. Οι συλλογές του Μουσείου επίσης περιλαμβάνουν γλυπτά, κεραμικά, χάλκινα αντικείμενα, επιγραφές, νομίσματα και άλλα ευρήματα από διάφορες θέσεις της αρχαίας Κυνουρίας, όπως τη Θυρέα και την Ανθήνη .Γλυπτά και αρχιτεκτονικά μέλη, όπως κιονόκρανα, εκτίθενται επίσης στον υπαίθριο προαύλιο χώρο του μουσείου.
Το 2008 με την “πρόφαση της ρωγμής” το ΥΠΠΟΑ έκλεισε το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους και μέχρι σήμερα με τη αναθεωρημένη “πρόφαση της στατικής επάρκειας” συνέχίζει τις “πολλές και άλλες μελέτες” και απερίσκεπτα δεν ανοίγει το μουσείο.
Για τους αναγώστες μας που θέλουν να μάθουν περισσότερα για τo Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους δείτε τα παρακάτω.
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους και ο γειτονικός «Ιερός Χώρος» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων είναι αναμφισβήτητα ένα από τα σπουδαιότερα τοπόσημα της Κυνουρίας και της πατρίδας μας και έχει κηρυχθεί από το υπουργείο Παιδείας το 1946 «διατηρητέο ιστορικόν μνημείο το εν Άστρει διδακτήριον». (ΦΕΚ,ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΝ Αριθμός Φύλλου 127 -1946 Αριθ. 47192 ) 1433 (8)),ο γειτονικός χώρος «ιστορικό τόπο» από το υπουργείο Πολιτισμού (ΦΕΚ,ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΝ Αριθμός Φύλλου 1194 – 30-8-2005) και Χαρακτηρισμός ως αρχαιολογικού χώρου «της περιοχής «Κουτρί» του χωρίου Αγίου Ιωάννου Κυνουρίας , θερινήν έδραν του Άστρους ,ένθα ελειτούργησεν η Σχολή Καρυτσιώτη εν έτει 1798» (ΦΕΚ 199 Β΄/11.5.1960 (ΥΑ 147099/8654/11.4.1960)
Τίτλος ΦΕΚ Χαρακτηρισμός της πλατείας σχολής Καρυτσιώτη και τμήματος του αγροκηπίου, στο Άστρος Κυνουρίας, ως ιστορικού τόπου.
Χαρακτηρίζουμε ως ιστορικό τόπο το εναπομείναν σήμερα τμήμα εκτάσεως 18.850 τα.μ. του παλαιού αγροκηπίου (συνολικής εκτάσεως 46 στρεμμάτων), το οποίο ανήκε στη Σχολή Καρυτσιώτη και εντός του οποίου βρίσκεται η Σχολή Καρυτσιώτη, όπως αυτό εμφαίνεται στο Κτηματολογικό Διάγραμμα κλίμακας 1:1000 και σημειώνεται με τα στοιχεία 1, 2, 3 έως και 15, λόγω των σημαντικών ιστορικών γεγονότων, τα οποία έλαβαν χώρα στη συγκεκριμένη περιοχή.
Ο χώρος αυτός είναι τμήμα του αγροκηπίου – αρχικά 46 στρεμμάτων, το οποίο είχε δωρίσει ο Δημήτριος Καρυτσιώτης στη Σχολή, την οποία είχε ιδρύσει το 1805 – δενδροφυτεμένου με πορτοκαλιές, λεμονιές και ελιές, το προϊόν των οποίων χρησιμοποιούνταν για την πληρωμή των δασκάλων της Σχολής και την κάλυψη των εξόδων της. Στο αγροκήπιο αυτό έλαβαν χώρα δύο σημαντικά γεγονότα της Επαναστάσεως, το γνωστό ως «κολοκοτρωναίικο τραπέζι της συμφιλίωσης» στις 19 Ιουνίου 1821, στο οποίο είχαν προσέλθει οι οπλαρχηγοί, προκειμένου να ξεπεραστούν οι αντιθέσεις και να ομονοήσουν για την επιτυχία της Επανάστασης που τότε ξεκινούσε, καθώς επίσης και η Β΄ Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων (30 Μαρτίου έως τις 18 Απριλίου του 1823) με την παρουσία οπλαρχηγών, πολιτικών, πλήθους λαού και στρατού. Εντός της Σχολής η οποία περιλαμβάνεται στον υπό κήρυξη χώρο, συντάχθηκε η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης.
ΦΕΚ 199 Β΄/11.5.1960 (ΥΑ 147099/8654/11.4.1960) ) Χαρακτηρισμός ως αρχαιολογικού χώρου «της περιοχής «Κουτρί» του χωρίου Αγίου Ιωάννου Κυνουρίας , θερινήν έδραν του Άστρους ,ένθα ελειτούργησεν η Σχολή Καρυτσιώτη εν έτει 1798
Από το ίδιο σιγίλλιο του 1638 πληροφορούμαστε ότι ο Αγιάννης έγινε πατριαρχική εξαρχία «χάριν βεβαίως τῆς Σχολῆς τοῦ Ἀγίου Ἱωάννου, λειτουργούσης πολλοῦ παλαιότερον». Oι Αγιαννίτες πραγματικά δεν παραδόθηκαν ποτέ στους κατακτητές και για απόδειξη με το τρόπο τους κατάφεραν να κρατήσουν τα σχολεία τους ανοικτά όλη την διάρκεια του τούρκικου ζυγούκαι διατήρησαν κρυφά και φανερά αναμμένη την φλόγα του έθνους. Η προεπαναστατιμένη Ελλάδα είχε πολλά “κρυφά” και λίγα φανερά σχολεία. Ένα από τα ελάχιστα φανερά σχολεία ήταν και η περίφημη Σχολή Καρυτσιώτη που είχε κτιστεί το 1798 , 23 χρόνια πριν την Ελληνική επανάσταση και αυτό έχει μεγάλη σημασία. Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία , έπαιξε πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο για να γίνει ο Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) Κυνουρίας πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας, από τις 20 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 και για να γίνει η Β’Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων στο Άστρος το 1823
Η σχολή Καρυτσιώτη στο Άστρος αρχικά λειτουργούσε ως σχολείο για πολλά χρόνια και οι χιλιάδες «καλαμαράδες» μαθητές της σχολής προσέφεραν πολλά στο έθνος και έφαγαν με τα άρβυλα τους τα σκαλοπάτια της σχολής ,πού ένας ανόητος υπάλληλος αντικατάστησε με «καινούργια» γιατί δεν καταλάβαινε πως μπορούσε να διατηρήσει την πολιτιστική μας κληρονομιά και ταυτόχρονα να προφυλάξει τους επισκέπτες του μουσείου.
Ο χώρος είναι ένα μεγαλείο, ένα σημαντικότατο ιστορικό μνημείο. Αυτοί οι θησαυροί μας , δεν κτίζονται με τίποτα σήμερα, ούτε με μια χούφτα εκατομμύρια ευρώ , γιατί η ιστορία μας δεν ξαναγράφετε μερικές φορές. Αυτούς τους θησαυρούς άλλοι τους προσέχουν σαν τα μάτια τους, γιατί θέλουν να τους δείχνουν στα παιδιά τους , τους λένε «μουσεία» και τους κρατάνε πάντοτε ανοικτούς.
Τα μάρμαρα και τα μνημεία είναι σημαντικά και υπάρχουν σε όλα τα μουσεία του κόσμου. Εμείς έχουμε παραπάνω από τα μνημεία αυτό τον υπέροχο σεμνό και επιβλητικό χώρο , ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΜΟΥΣΕIΟ ΑΠΟ ΜΌΝΟΣ ΤΟΥ, δεμένο με την σύγχρονη ιστορία μας που δεν το έχουν πολλοί. Αυτό το μουσείο μας θα ανοίξουμε σύντομα.
Οι συλλογές του Μουσείου περιλαμβάνουν γλυπτά, κεραμική, χάλκινα αντικείμενα, επιγραφές, νομίσματα και άλλα ευρήματα από διάφορες θέσεις της αρχαίας Κυνουρίας, όπως τη Θυρέα και την Ανθήνη, το ελληνιστικό – ρωμαϊκό νεκροταφείο των Ελληνικών και το ιερό του Απόλλωνα Τυρίτα, του σημαντικότερου ιερού της αρχαίας Κυνουρίας κατά την αρχαϊκή και κλασική περίοδο (8ος-4ος αι. π.Χ.). Γλυπτά και αρχιτεκτονικά μέλη, όπως κιονόκρανα, εκτίθενται επίσης στον υπαίθριο προαύλειο χώρο του μουσείου.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συλλογή των γλυπτών του Ρωμαίου Έπαρχου και συνεργάτη των Ρωμαίων κατακτητών Ηρώδη Αττικού . Ο Αθηναίος μαικήνας διακόσμησε την έπαυλή του στην Εύα , Δολιανά Κυνουρίας (4 χλμ) , με μια πληθώρα έργων, που περιλάμβαναν τόσο πρωτότυπα γλυπτά των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, όσο και ρωμαϊκά αντίγραφα.
Στα σημαντικότερα εκθέματα συγκαταλέγονται:
– Επιτύμβια στήλη με παράσταση καθιστής γυναίκας και όρθιας κόρης. Αττικό έργο του 4ου αι. π.Χ. με μεταγενέστερες επεμβάσεις. – Ακέφαλο άγαλμα Νηρηίδας. 5ος αι. π.Χ. Θεωρείται έργο του γλύπτη Ξάνθου. – Αναθηματικό ανάγλυφο με παράσταση του Ερμή και των Νυμφών. Αρχαϊστικό έργο της εποχής του Αυγούστου που αντιγράφει πρώιμο κλασικό πρότυπο. – Πορτραίτο του Ηρώδη Αττικού. 2ος αι. μ.Χ. – Πορτραίτα του Αδριανού και αυτοκρατόρων της δυναστείας των Αντωνίνων, 2ος-3ος αι. μ.Χ.
Το μουσείο διαθέτει επίσης μεγάλο προαύλειο χώρο, που υπάρχουν οι καμινάδες των δωματίων των οικότροφων μαθητών της σχολής με την δική τους ιστορία, ο οποίος έχει μετατραπεί σε αρχαιολογικό πάρκο και έκθεση. Στον προαύλειο χώρο ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει δύο αγάλματα σε ανάκλιντρο, του Ηρώδη Αττικού και της συζύγου του, καθώς και κίονες και κιονόκρανα κορινθιακού ρυθμού.
Θα ήταν μεγάλη παράλειψη να μην αναφέρουμε εδώ τα παρακάτω.
Ο «αρχαίος Έλληνας» Κυριάκος (Κούλης) Χασαπογιάννης διακρίνεται τρίτος από αριστερά με άλλους καθηγητές και τον Κωνσταντίνο Καλίτση( τρίτος από δεξιά, που εκτός του σχολικού προγράμματος δίδασκε φιλοσοφία στους μαθητές), μπροστά στη σχολή Καρυτσιώτη, όταν η σχολή ήταν σχολείο την δεκαετία του 1950.(Η φωτογραφία είναι από την ιστοσελίδα Θυρεάτις Γη)
Το 1959 σίγουρα το μουσείο ήταν σε γειτονικό κτήριο του αγροκηπίου
Η ιδέα του μουσείου Άστρους ξεκίνησε και έγινε πραγματικότητα από τον αείμνηστο σεβαστό καθηγητή μας «αρχαίο Έλληνα» Κυριάκο (Κούλη) Χασαπογιάννη (δεν «μετατράπηκε» από κανέναν , «έγινε» από τον αείμνηστο σεβαστό καθηγητή μας).
Ο αείμνηστος καθηγητής μας Παναγιώτης (Πάνος) Καμπύλης συνέχισε με το ίδιο και καλύτερο τρόπο να υπηρετεί το μουσείο και τον τόπο.
Ο φίλος και σεβαστός μας καθηγητής Ηλίας Σακαλής ,με την αναμφίβολα επίδραση του άλλου αείμνηστου καθηγητού μας Μίμη Σακαλή , του πατριώτη μας αρχαιολόγου, Παναγιώτη Φάκλαρη, καθηγητού της Κλασσικής Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ, και του Γεωργίου Σταϊνχάουερ, έφορου αρχαιοτήτων του ΥΠΠΟΑ, σχεδίασε και τελείωσε το έργο όπως το ξέρουμε σήμερα ,με μεγάλη εξυπνάδα και πολλή δουλειά , μετέφερε το Μουσείο Άστρους από το κτήριο του αγροκηπίου στη Σχολή Καρυτσιώτη, τελεία και πάβλα.
Πολλοί άλλοι γνωστοί και άγνωστοι συμπατριώτες μας συνέχισαν και συνεχίζουν σήμερα το έργο και την παρακαταθήκη, που άφησε ο “αρχαίος Έλληνας ” Κούλης Χασαπογιάννης ,αδιάκοπα όσο μπορούν και αμισθί , όπως έκαναν όλοι οι προηγούμενοι. Υπήρχαν κάποτε μερικοί άνθρωποι που προσφέρουν αμισθί τις υπηρεσίες τους στο τόπο. Όλους αυτούς τους γράψαμε στα βιβλία της ιστορίας, τους ευχαριστούμε και θα τους ευγνωμονούμε πάντοτε. Δεν θα ήταν υπερβολή να λέγαμε σήμερα, χωρίς όλους αυτούς “δεν θα είχαμε τίποτα”, ούτε θα κάναμε τον σημερινό διάλογο.
Αντίθετα διαβάζουμε ηθελημένες η άθελες ανακρίβειες στην ιστοσελίδα του δήμου μας για το μουσείο που «ξαναγράφουν» την ιστορία στα μέτρα τους ,“μετατράπηκε σε Μουσείο της Κυνουρίας από τον έφορο»…. που μερικοί νομίζουν δεν είναι και τίποτα σπουδαίο να διαφημίζουμε υπαλλήλους που έτυχε το συγκεκριμένο χρόνο να κατέχουν μια θέση στο ΥΠΠΟΑ και που «δεν έκαναν την πραγματική δουλειά» που άλλοι άρχισαν πολλά χρόνια νωρήτερα και τελείωσαν, ο αείμνηστος σεβαστός καθηγητής μας «αρχαίος Έλληνας» Κυριάκος (Κούλης) Χασαπογιάννης και οι παραπάνω σεβαστοί καθηγητές μας, που τους «ξεχάσαμε» για να προβάλουμε ανακρίβειες.
Ας αναφέρουμε και ένα μαργαριτάρι που το γνωρίζει ο δήμος μας και αδιαφορεί η συσκέπτεται. Ακόμα σήμερα λέει στην ιστοσελίδα του «Τα επόμενα χρόνια, έγινε σχολείο και το 1959, έγινε αρχαιολογικό μουσείο». Το 1966 δεν ήταν σίγουρα μουσείο ,ήταν το Λύκειο Άστρους, αποφοίτησα το 1966 από το Λύκειο Άστρους .Το 1959 σίγουρα το μουσείο ήταν σε γειτονικό κτήριο του αγροκηπίου.
Την 7-10-2008 με την πρόφαση της ρωγμής το ΥΠΠΟΑ έκλεισε το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους και από υπερβολική ταχύτητα απερίσκεπτα χωρίς αιτιολογημένη απόφαση των αρμοδίων αρχών του ΥΠΠΟΑ κλειδοαμπάρωσε καταχρηστικά και τον ξεχωριστό γειτονικό “Ιερό Χώρο” της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων.
Με την ΥΠΠΟΤ/ΔΑΒΜΜ/91790 2329 π.ε-12-01-2011 απόφαση εγκρίθηκε η “Μελέτη Άρσης Ετοιμορροπίας Αρχαιολογικού Μουσείου Άστρους με όρους (ΑΔΑ-4Α9Γ-99 )και στις 22-04-2013 υπεγράφη η Προγραμματική Σύμβαση Πολιτισμικής Ανάπτυξης για την εκτέλεση του έργου μεταξύ του τέως ΥΠΑΙΘΠΑ, της Περιφέρειας Πελοποννήσου και του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας. Οι εγκριθείσες εργασίες ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 2014 και ολοκληρώθηκαν το Δεκέμβριο του 2015.
Την 12-1-2011 με την ΑΔΑ-4Α9Γ-99 το ΥΠΠΟΑ έθεσε τους όρους του έργου μεταξύ άλλων τα παρακάτω.
“8.Να εκπονηθεί πλήρης και ολοκληρωμένη μελέτη <αρχιτεκτονική, στατική, Η-Μ> για την στερέωση και αποκατάσταση του μνημείου για τη λειτουργεία του ως σύγχρονου μουσείου”.
“.….ἀ) Έλεγχο στατικής επάρκειας του φέροντος οργανισμού και πλήρη μελέτη στερέωσης και αποκατάστασης του μνημείου που θα προσδιορίζει τις αναγκαίες εργασίες επισκευής και ενίσχυσης όπως …..”
Την 22-7-2016 με το έγγραφο Α.Π. ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΕΦΑ ΑΡΚΑΔΙΑΣ 244604/146538/2951, μεταξύ άλλων αναφέρει “…Οι εγκριθείσες εργασίες ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 2014 και ολοκληρώθηκαν το Δεκέμβριο του 2015″….”Έπειτα από όλες τις ανωτέρω εγκεκριμένες εργασίες, οι αρχαιότητες επανατοποθετήθηκαν τόσο στην αποθήκη όσο και στο χώρο της έκθεσης. Το Μουσείο είναι έτοιμο να επαναλειτουργήσει αλλά δεν υπάρχει μόνιμο ημερήσιο προσωπικό”….
Μετά το 2015 με άλλα έγγραφα ΥΠΠΟΑ ανέφερε το Μουσείο είναι έτοιμο να επαναλειτουργήσει.
Την 18-5-2018.… με το έγγραφο Α.Π. ΥΠΠΟA /ΓΔΑΠK /ΕΦΑAΡΚ /218494/158967/1928 μεταξύ άλλων αναφέρει …”Η Υπηρεσία μας έχει μεριμνήσει ώστε το Μουσείο να είναι ανοικτό σε συγκεκριμένες περιπτώσεις , διαθέτοντας τακτικό φυλακτικό προσωπικό από το Αρχαιολογικό Μουσείο Τεγέας .Σας επισυνάπτουμε Δελτίο Τύπου με συγκεκριμένες ημερομηνίες κατά τις οποίες το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους θα είναι ανοικτό κατά τους μήνες Μάιο-Αύγουστο 2018. Τέλος η Εφορεία μας , αναμένει την Προκήρυξη του ΑΣΕΠ για μόνιμο φυλακτικό προσωπικό στο Μουσείο Άστρους”…..
Την 20 Ιουνίου 2018 “με την υπ’ αρ. 8Κ/2018 Προκήρυξη του ΑΣΕΠ (ΦΕΚ 19/τ ΑΣΕΠ/20-6-18> ζητείται η πλήρωση μιας μόνιμης θέσης τακτικού ημερήσιου φύλακα αρχαιοτήτων για το Αρχαιολογικό Μουσείο και Χώρους Άστρους.
Τον Φεβρουάριο, 2020 ακούσαμε με μεγάλη χαρά το δήμαρχο μας που δημόσια ανάφερε και αποφάσισε με συγκεκριμένες ενέργειες να ανοίξει το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους και τον “Ιερό Χώρο” της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων.
Το ΥΠΠΟΑ «συσκέπτεται» και μέχρι σήμερα δεν έχει απαντήσει στις αναφορές μας. Μας έδωσε τους αριθμούς πρωτοκόλλου που αναγκαστικά αρχειοθετήσαμε στο φάκελο μας « Αποτελεσματικότητα του Ελληνικού Κράτους» ,μέχρι να αποφασίσουμε αν θα καταφύγουμε στις Ελληνικές και Ευρωπαϊκές αρχές για κάθε νόμιμο δικαίωμα μας σύμφωνα με το άρθρο του Συντάγματος για το δικαίωμα αναφοράς και την Ελληνική νομοθεσία η και θα δημοσιεύσουμε στον Ελληνικό και παγκόσμιο τύπο, ότι θεωρούμε σημαντικό και χρήσιμο για τους συμπολίτες μας (που θα το αρχίσουμε σύντομα).
«Εχουμε καταθέσει ένα έγγραφο με αριθμό πρωτ. 109057 ημερ έκδοσης 14/03/2018 και μέχρι σήμερα δεν έχουμε λάβει μια αιτιολογημένη απάντηση.»
““Το έγγραφό σας πρωτοκολλήθηκε προς την Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς με κοινοποίηση στο Γραφείο του Γενικού Γραμματέα Πολιτισμού και αριθμό: 568072”
“Το έγγραφό σας πρωτοκολλήθηκε με αριθμό: 590807”
Το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους χωρίς ντροπή κανενός παραμένει κλειστό μέχρι σήμερα και ανοίγει πότε πότε για στάχτη στα μάτια μας.
Η τοπική κοινωνία οργισμένη περιμένει υπομονετικά και σιωπηλά τον κοινό νου να επικρατήσεικαι ποτέ δεν θα δεχθεί «η πρόφαση της ρωγμής» να γίνει πρόφαση της «στατικής επάρκειας». Σκέπτεται και δεν καταλαβαίνει γιατί άραγε το ΥΠΠΟΑ ξόδεψε τα χρήματα, (δεν ξέρουμε το τελικό ποσό αφού πρέπει να προστεθούν και οι μελέτες της στατικής επάρκειας του κτηρίου) ,για το Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους από το 2011 μέχρι το 2015 και από το 2015 μέχρι σήμερα. Ίσως κάποτε θα το μάθουμε.
Η είσοδος του «Ιερού Χώρου» της Β’ Εθνοσυνέλευσης των Ελλήνων και του Αρχαιολογικού Μουσείου Άστρους είναι ένα ιστορικό μνημείο. Εδώ περπάτησαν για να συμμετέχουν στην εθνοσυνέλευση ο γέρος του Μωριά και οι σύνεδροι την εθνοσυνέλευσης.
Τίτλος ΦΕΚ Έγκριση κήρυξης – οριοθέτησης ως ενιαίου αρχαιολογικού χώρου του ρωμαϊκού συγκροτήματος – έπαυλης Ηρώδου του Αττικού στην Εύα (Λουκού) και του αρχαίου λατομείου πωρόλιθου στη θέση «Κουφογή», Δήμου Βόρειας Κυνουρίας, Περιφέρειας Πελοποννήσου.
Κείμενο
Την έγκριση κήρυξης – οριοθέτησης ως ενιαίου αρχαιολογικού χώρου του ρωμαϊκού συγκροτήματος – έπαυλης Ηρώδου του Αττικού στην Εύα (Λουκού), που έχει ανασκαφεί στη θέση «Κολώνες» και του αρχαίου λατομείου πωρόλιθου στη θέση «Κουφογή», Δήμου Βόρειας Κυνουρίας, Περιφέρειας Πελοποννήσου, για λόγους προστασίας και ανάδειξης των σημαντικών μνημείων του αρχαιολογικού χώρου. Εντός της οριοθέτησης συμπεριλαμβάνονται πλέον των προαναφερομένων μνημείων, η διατηρητέα Ι.Μ. Λουκούς με πλήθος αρχαίων εντοιχισμένων στο καθολικό της Μονής και διάσπαρτων στον αύλειο χώρο και το χώρο στάθμευσης αυτής, η δίτοξη υδατογέφυρα ρωμαϊκών χρόνων ΝΑ της Ι.Μ. Λουκούς, οι διάσπαρτες αρχαιότητες στη θέση «Μάνα του Νερού» και τα εντοπισμένα οικοδομικά κατάλοιπα στη θέση «Καλάμι». Ο αρχαιολογικός χώρος οριοθετείται με ενιαία πολυγωνική γραμμή που σημειώνεται με κόκκινο χρώμα στο συνημμένο τοπογραφικό διάγραμμα, που αποτελεί απόσπασμα του χάρτη της ΓΥΣ 1/5000 και ορίζεται από τα σημεία 1, 2, 3, …, 229, 1 του πίνακα συντεταγμένων, που συνοδεύει την παρούσα.
Στα Κάτω Δολιανά, κοντά στην ιστορική Μονή Λουκούς, περίπου 4 χλμ από το Άστρος ,είναι η Επαυλη του Ηρώδη του Αττικού , Έπαρχου των Ρωμαίων κατακτητών.
Ο χώρος θεωρείται ένα από τα σημαντικά αρχαιολογικά μνημεία, όχι μόνο της Αρκαδίας, αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης, με πλούσια αρχιτεκτονικά, γλυπτά και ψηφιδωτά ευρήματα. Η Έπαυλη είναι ένα τεράστιο πολεοδομικό συγκρότημα που κτίστηκε σύμφωνα με τις αρχές της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής, περιλαμβάνει αίθριο, τεχνητή τάφρο-ποταμό, στοές με εκπληκτικά ψηφιδωτά δάπεδα, εξέδρα, μέγαρο και λουτρικό συγκρότημα. Μοιάζει αρκετά με τα κτίρια της βίλας του αυτοκράτορα Αδριανού στο Τίβολι της Ιταλίας.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συλλογή των γλυπτών του Ρωμαίου Έπαρχου και συνεργάτη των Ρωμαίων κατακτητών Ηρώδη Αττικού . Ο Αθηναίος μαικήνας διακόσμησε την έπαυλή του στην Εύα , Δολιανά Κυνουρίας (4 χλμ) , με μια πληθώρα έργων, που περιλάμβαναν τόσο πρωτότυπα γλυπτά των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, όσο και ρωμαϊκά αντίγραφα.
Όμως θέλουνε μα προσθέσουμε είχε κλέψει και την Λάκαινα έργα του Καλλιμάχου του 5ου αι. π.Χ κ από την Ακρόπολη των Αθηνών, που κάποτε ήταν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους και την περιμένουμε υπομονετικά κάποτε να γυρίσει…. ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΚΑΤΑΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΚΛΕΜΜΕΝΑ ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ….ΣΗΜΕΡΑ …και την περιμένουμε υπομονετικά κάποτε να γυρίσει….στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άστρους ,όταν κάποτε τελειώσουν στα κρυφά οι πολλές … και άλλες… μελέτες…ΑΙΔΩΣ ΑΡΓΕΙΟΙ.
O Ρωμαίος έπαρχος και συνεργάτης των Ρωμαίων κατακτητών) (101 -177 μ.χ) ,έφθασε στο σημείο να τροποποιήσει το όνομά του επί το λατινικότερον από Ηρώδης Αττικού Μαραθώνιος. Ο Ρωμαίος έπαρχος, Lucius Vibullius Hipparchus Tiberius Claudius Atticus Herodes (Λούκιος Βιβούλλιος Ίππαρχος Τιβέριος Κλαύδιος Αττικός Ηρώδης), ας λέμε κάποτε τα πράγματα με το όνομα τους, έκανε διαρπαγή μνημείων , όπως την Λάκαινα έργα του Καλλιμάχου του 5ου αι. π.Χ . από την Ακρόπολη των Αθηνών και τις στήλες των Μαραθωνομάχων που έπεσαν στο Μαραθώνα και όλα αυτά για να διακοσμήσει την έπαυλη κατά τα ρωμαϊκά πρότυπα , « γιατί η ζωή του ήταν σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά».
Από. Καϊδαντζή Ε. Παναγιώτα Ιστορικός ΑΘΗΝΑ 2018
Ο ΗΡΩΔΗΣ ΑΤΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΑΥΛΕΙΣ ΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ, ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Sel 85-88
Όπως φάνηκε κατά τις ανασκαφές των Θεοδώρου και Γεωργίου Σπυροπούλου τα έτη 1979-2001, ο Ηρώδης μετέφερε κι έστησε στην έπαυλη της Κυνουρίας592 τις στήλες των πεσόντων Μαραθωνομάχων, θέλοντας να τιμήσει τους προγόνους του.
Ένα λοιπόν από τα σημαντικότερα μνημεία της μάχης του Μαραθώνος, οι στήλες των πεσόντων, προέρχεται από την έπαυλη του Ηρώδη στην Λουκού Κυνουρίας595
Τα δύο μνημεία μεταφέρθηκαν στην έπαυλη από τον ίδιο τον Ηρώδη
Σύμφωνα με τον Παυσανία602 οι Μαραθωνομάχοι τάφηκαν σε τάφο στο πεδίο της μάχης603 πάνω στον οποίο στήθηκαν στήλες με τα ονόματα των πεσόντων604 κατά φυλές. Πιθανώς η στήλη (εικ.159α-β) μεταφέρθηκε στην Πελοπόννησο από τον Ηρώδη, ο οποίος φημιζόταν για το πάθος του για την συλλογή, όπως παρατηρούμε στην έπαυλή του στη Λουκού από το πλήθος κλασικών αττικών επιτυμβίων, νεκροδείπνων αναγλύφων και αγαλμάτων.
Εκτός από τις στήλες ο Ηρώδης μετέφερε και τις Ορχούμενες Λάκαινες (εικ.160) του Καλλίμαχου610, έργο του 5ου αι. π.Χ., τις οποίες τοποθέτησε στις έξι κόγχες της εξέδρας στην πρόσοψη απέναντι από τις αντίστοιχες έξι Καρυάτιδες-Αμαζόνες της δυτικής εξέδρας για λόγους συμμετρίας. Μεταξύ 165 170 μ.Χ. οι κόγχες αυτές αντικαταστάθηκαν με έξι «cubicula»611 (υπνοδωμάτια) με κλίνες.
Η έπαυλη χαρακτηρίστηκε από τον Γ. Σπυρόπουλο ως «κιβωτός καλλιτεχνικών κειμηλίων και σύγχρονων δημιουργημάτων» 612 λόγω του πλήθους των έργων τέχνης και της διακόσμησης που βρέθηκαν στην έπαυλη. Επιπλέον, η έπαυλη θεωρείται το κέντρο της οικονομικής δραστηριότητας του Ηρώδη καθώς ο ιδιοκτήτης εμπορευόταν μεταξύ άλλων και το μάρμαρο Δολιανών613.
….. . Η εύρεση μίας στήλης με τα ονόματα πεσόντων στα Μηδικά στην έπαυλη του Ηρώδη στην Κυνουρία από τους αρχαιολόγους Θεόδωρο και Δρα. Γιώργο Σπυρόπουλο, καθώς και η εύρεση ενός πορτρέτου του Ηρώδη κοντά στον τύμβο, επιβεβαιώνει την σχέση του με το μνημείο. Φαίνεται ότι ο Ηρώδης μετέφερε στην έπαυλη του στην Κυνουρία την στήλη σε μία ένδειξη προγονολατρείας. Έτσι συνέδεσε για πάντα την έπαυλη του με την ιστορία του τόπου της γέννησης του Μαραθώνα!
Από το καθηγητή αρχαιολογίας Παναγιώτη Φάκλαρη
ΕΚΤΌΣ ΑΠΟ ΔΙΑΡΠΑΓΗ ΓΛΥΠΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ «μέσα από τα ιερά τα ίδια η μέσα από τα νεκροταφεία των Αθηνών και από αλλού, δεν δίστασε να πάρει , να αρπάξει και τις στύλες των Μαραθωνομάχων που έπεσαν στο Μαραθώνα…. .. και όλα αυτά για να διακοσμήσει την έπαυλη κατά τα ρωμαϊκα πρότυπα , γιατί η ζωή του ήταν σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά»
Στα σημαντικότερα εκθέματα συγκαταλέγονται:
– Επιτύμβια στήλη με παράσταση καθιστής γυναίκας και όρθιας κόρης. Αττικό έργο του 4ου αι. π.Χ. με μεταγενέστερες επεμβάσεις. – Ακέφαλο άγαλμα Νηρηίδας. 5ος αι. π.Χ. Θεωρείται έργο του γλύπτη Ξάνθου. – Αναθηματικό ανάγλυφο με παράσταση του Ερμή και των Νυμφών. Αρχαϊστικό έργο της εποχής του Αυγούστου που αντιγράφει πρώιμο κλασικό πρότυπο. – Πορτραίτο του Ηρώδη Αττικού. 2ος αι. μ.Χ. – Πορτραίτα του Αδριανού και αυτοκρατόρων της δυναστείας των Αντωνίνων, 2ος-3ος αι. μ.Χ.
Από το Δήμο μας
«Ένα από τα σημαντικότερα μνημεία των Ρωμαϊκών αυτοκρατορικών χρόνων βρίσκεται στην αρχαία κώμη της Κυνουρίας, Εύα, της οποίας σώζονται ελάχιστα λείψανα. Ο χώρος της Βίλας εκτείνεται σε 20χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα, λίγο μετά το χωριό Κάτω Δολιανά και απέναντι από τη Μονή Λουκούς και αποτελεί ένα από τα πλουσιότερα ευρήματα που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη αρχικά του περιηγητή Leake και στη συνέχεια των αρχαιολόγων Θεόδωρου και Γεώργιου Σπυρόπουλου. Τελευταίο αρχαιολογικό εύρημα η στήλη με ονόματα πεσόντων Μαραθωνομάχων. Εύρημα που αποδεικνύει τη σχέση καταγωγής του Ηρώδη με το Μαραθώνα, αλλά και ότι επρόκειτο για δημιούργημα μεταγενέστερο δικό του. Ο Ηρώδης Αττικός ήταν φιλόσοφος, πολιτικός και λάτρης των έργων τέχνης και επέκτεινε τη βίλα του πατέρα του στην Εύα, με υδραγωγεία, λουτρά, αγάλματα. Η βίλα αποτελεί ύψιστο μνημείο της ηρωολατρείας των Αθηναίων ενώ βρίσκεται σε ένα ωραίο τοπίο, που διέθετε ευφορία εδάφους, είχε πολλά θηράματα και αποτέλεσε μουσείο της αρχαίας τέχνης. Η βίλα, δείγμα ξεχωριστής αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας, διαθέτει μεταξύ άλλων αίθριο, τεχνητή τάφρο- ποταμό, τρεις στοές, ψηφιδωτά δάπεδα, λουτρικό συγκρότημα και κίονες. Στο σχεδιασμό της Πολιτείας βρίσκεται η δημιουργία στεγάστρου για την προστασία των ευρημάτων.»
Περίπου στα μέσα του 2ου αι. μΧ. ο Τιβέριος Κλαύδιος Αττικός Ηρώδης έκτισε στην Εύα μια από τις πολυτελέστερες επαύλεις του και εξωράισε τον οικισμό με υδραγωγεία, λουτρά, άλση, αγάλματα. Τον Ηρώδη δεν το τράβηξε εδώ μόνο το ωραίο και ήρεμο τοπίο, με την πλούσια βλάστηση, τα πολλά θηράματα και τα άφθονα νερά, αλλά και η εύφορη πεδιάδα της Θυρεάτιδας, της οποίας ένα μεγάλο μέρος πρέπει να εκμεταλλευόταν. Οι πρόσφατες ανασκαφές στην Εύα έχουν αποκαλύψει πολλά οικοδομήματα, ψηφιδωτά και αγάλματα εξαιρετικής τέχνης. Αρκετά από τα ευρήματα αυτά κοσμούν σήμερα το Αρχαιολογικό Μουσείο της Τρίπολης και το μικρό Αρχαιολογικό Μουσείο του Άστρους, που στεγάζεται στην πρώην Σχολή Καρυτσιώτη.
Από το «Φορέας Διαχείρισης Όρους Πάρνωνα και Υγροτόπου Μουστού, 2015. Οδηγός για την προστατευόμενη περιοχή όρους Πάρνωνα και υγροτόπου Μουστού. Φύση, Πολιτισμός, Οικοτουρισμός. Άστρος Αρκαδίας».
«Έπαυλη Ηρώδη Αττικού“
Η Έπαυλη του Ηρώδη του Αττικού είναι ένα από τα σημαντικότερα και εντυπωσιακότερα μνημεία της Αρκαδίας. Βρίσκεται στο δρόμο μεταξύ Άστρους και Κάτω Δολιανών (Βλ. Ιερα Μονή Λουκούς, σελ. 180). Ο Ηρώδης ο Αττικός (103-179 μ.Χ.), καταγόμενος από το Μαραθώνα, υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες των ρωμαϊκών χρόνων στην Ελλάδα. Ήταν γόνος του Αττικού Ιππάρχου, βαθύπλουτου Αθηναίου, κάτι που του έδωσε την ελευθερία να καλλιεργήσει μία πληθώρα ενδιαφερόντων και ταλέντων: έγινε ρήτορας, φιλόσοφος και πολιτικός, ενώ παράλληλα ως φανατικός συλλέκτης έργων τέχνης, δημιούργησε μία από τις πιο αξιοζήλευτες συλλογές της εποχής του σε σπάνια και αξιόλογα έργα. Από τον πατέρα του κληρονόμησε μία μικρή έπαυλη που βρισκόταν κοντά στην περιοχή της Μονής Λουκούς και αποφάσισε να την επεκτείνει, στεγάζοντας σε αυτήν την πλούσια συλλογή του και μετατρέποντάς την σε ένα είδος πολυτελούς μουσείου. Ο Ηρώδης, ολοκληρώνοντας τις σπουδές του στην Ρώμη και την Αθήνα, εγκαταστάθηκε στην έπαυλη αυτή, εντυπωσιασμένος από την πλούσια ιστορία της περιοχής: ήταν το κατάλληλο μέρος για να στεγάσει την πλούσια συλλογή του, δημιουργώντας έτσι ένα είδος μουσείου αρχαίας τέχνης, που εντυπωσίαζε με την ποιότητά του. Η τοποθεσία της έπαυλης ήταν ήδη γνωστή από τον 19ο αιώνα, όταν την επισήμανε ο Άγγλος περιηγητής William Martin Leake. Στα μέσα του αιώνα επισκέφτηκε την περιοχή ο Ernst Gurtius, ο οποίος επισήμανε ότι τα ερείπια δεν ανήκαν σε οικισμό, αλλά σε κάποια έπαυλη. Ήδη τα αρχαιολογικά ευρήματα αφθονούσαν στην περιοχή, πράγμα που μαρτυρείται και από τους καλόγερους της παρακείμενης Μονής Λουκούς, οι οποίοι συνεχώς ανακάλυπταν αρχαιότητες κατά την καλλιέργεια της γης τους. Η ταύτιση της έπαυλης έγινε το 1906 μ.Χ. από τον αρχαιολόγο Κωνσταντίνο Ρωμαίο, ενώ συστηματικές ανασκαφές ξεκίνησαν το 1979 μ.Χ. από τον αρχαιολόγο Θεόδωρο Σπυρόπουλο ενώ η αποκατάσταση του μνημείου συνεχίζεται έως σήμερα. Τα ευρήματα που έχουν έλθει στο φως φυλάσσονται στα Αρχαιολογικά Μουσεία Τρίπολης και Άστρους.
Η έπαυλη του Ηρώδη Αττικού κάλυπτε μία τεράστια έκταση 20.000 τ.μ., η μεγαλύτερη έπαυλη στον ελλαδικό χώρο, χτισμένη κατά τα πρότυπα της ρωμαϊκής αρχιτεκτονικής. Περιλάμβανε μέγαρο, ένα τεράστιο αίθριο με στοές, λουτρικό συγκρότημα και ιερό. Τα αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν έρθει στο φως πράγματι επιβεβαιώνουν την παράδοση που ήθελε την έπαυλη αυτή ένα πραγματικό μουσείο. Πλήθος γλυπτών, επιγραφών και αρχιτεκτονικών μελών έχουν έλθει στο φως, τα εντυπωσιακότερα όλων, όμως, είναι τα ψηφιδωτά δάπεδα που βρίσκονται διάσπαρτα σε διάφορους χώρους της έπαυλης, με διακόσμηση, παραστάσεις και χρώματα που μαρτυρούν υψηλή τέχνη. Σήμερα έχει αποκαλυφθεί ένα αρκετά μεγάλο μέρος των ψηφιδωτών αυτών, ενδέχεται όμως μελλοντικές ανασκαφές να αποκαλύψουν ακόμη περισσότερα. Η έπαυλη αυτή δυστυχώς έχει υποστεί επανειλημμένες καταστροφές, είτε εξαιτίας φυσικών παραγόντων, είτε λόγω επιδρομών και βαρβαρικών επιθέσεων είτε, το χειρότερο, λόγω της ανθρώπινης αδιαφορίας. Η περίοδος των συστηματικών ανασκαφών ευτυχώς έδωσε τέλος στις ασύδοτες ενέργειες που λάμβαναν χώρα στην περιοχή.»
Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης <1741-1819> γεννήθηκε στον Άγιο Ιωάννη <Αγιάννη > και κατά την Αγιαννίτικη παράδοση, έφυγε “με το ένα τσαρούχι”.Το 1798 έχτισε την μεγαλοπρεπή και “καλλιμάρμαρο” Σχολή Καρυτσιώτη στον λόφο Κουτρί στον Αγιάννη στην οποία φοιτούσαν νέοι από τον Άγιο Ιωάννη , από ολόκληρη την ηπειρωτική Ελλάδα και τα νησιά μας και το 1805 έχτισε στο Άστρος το παράρτημα της Σχολής του Αγίου Ιωάννη.
Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία για πολλά χρόνια και ακόμα μέχρι σήμερα, αφού όλοι οι Αγιαννίτες με πολύ μόχθο και με κάθε θυσία επιθυμούσαν τα παιδιά τους να μάθουν γράμματα και σαν απόφοιτοι “καλαμαράδες ” να αλλάξουν την ζωή τους ,σύμφωνα με τις “έξυπνες ” προσδοκίες του μεγάλου ευεργέτη τους Δημητρίου Καρυτσιώτη.
Εφημερίς της Κυβερνήσεως του Βασιλείου της Ελλάδος
Εν Αθήναις τη 8 Αυγούστου 1946
ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΝ Αριθμός Φύλλου 127
Αριθ. 47192 ) 1433 (8)
Περί κηρύξεως ιστορικού μνημείου του εν Άστρει διδακτηρίου
Η προεπαναστατική Ελλάδα είχε πολλά μικρά “κρυφά” και λίγα φανερά σχολεία. Ένα από τα ελάχιστα φανερά σχολεία ήταν και η περίφημη Σχολή Καρυτσιώτη που είχε κτιστεί το 1798 , 23 χρόνια πριν την Ελληνική επανάσταση και αυτό έχει μεγάλη σημασία. Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης, πανίσχυρος Αγιαννίτης πατριώτης της διασποράς, βρήκε τον τρόπο να επιτρέψουν οι 400 χρόνια κατακτητές Τούρκοι το κτίσιμο και την λειτουργία της σχολής στον Αγιάννη και στο παράρτημα της σχολής Καρυτσιώτη στο Άστρος Κυνουρίας ,που άνοιξε το 1805.
Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε καταλυτικό ρόλο για την τοπική κοινωνία και πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο για να γίνει ο Αγιάννης πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας, από τις 15 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 και για να γίνει η Β’Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων στο Άστρος το 1823.Το “κυβερνείο” που βρίσκεται πολύ κοντά στη σχολή Καρυτσιώτη του Αγιάννη ήταν η έδρα της κυβέρνησης . Το Άστρος είναι κυρίως γνωστό στη πατρίδα μας από όλους τους Έλληνες και στους ομογενείς στο εξωτερικό από την Β´Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων που έγινε το 1823, για αυτό μας ξέρει ολόκληρος ο κόσμος. Οι “καλαμαράδες ” Αστρινοί , από τα καλαμάρια που χρησιμοποιούσαν για να γράφουν στη φημισμένη Σχολή Καρυτσιώτη ,προσέφεραν πολλά στη πατρίδα εκείνες τις δύσκολες για το έθνος μας στιγμές που όλα κρεμόντουσαν από μια κλωστή για να πνιγεί η επανάσταση στο αίμα. Αλλά πριν την Εθνοσύνελευση είχε προηγηθεί το καταλυτικό κτίσιμο της Σχολής Καρυτσιώτη.
Η μεγάλη πλατεία Καρυτσιώτη βρίσκεται στο “αγροκήπιο” του Καρυτσιώτη.
Ο χώρος έχει ανακηρυχθεί σαν «ιστορικό τόπο» από το υπουργείο Πολιτισμού (ΦΕΚ,ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΝ Αριθμός Φύλλου 1194 – 30-8-2005)
Τίτλος ΦΕΚ Χαρακτηρισμός της πλατείας σχολής Καρυτσιώτη και τμήματος του αγροκηπίου, στο Άστρος Κυνουρίας, ως ιστορικού τόπου.
Χαρακτηρίζουμε ως ιστορικό τόπο το εναπομείναν σήμερα τμήμα εκτάσεως 18.850 τα.μ. του παλαιού αγροκηπίου (συνολικής εκτάσεως 46 στρεμμάτων), το οποίο ανήκε στη Σχολή Καρυτσιώτη και εντός του οποίου βρίσκεται η Σχολή Καρυτσιώτη, όπως αυτό εμφαίνεται στο Κτηματολογικό Διάγραμμα κλίμακας 1:1000 και σημειώνεται με τα στοιχεία 1, 2, 3 έως και 15, λόγω των σημαντικών ιστορικών γεγονότων, τα οποία έλαβαν χώρα στη συγκεκριμένη περιοχή.
Ο χώρος αυτός είναι τμήμα του αγροκηπίου – αρχικά 46 στρεμμάτων, το οποίο είχε δωρίσει ο Δημήτριος Καρυτσιώτης στη Σχολή, την οποία είχε ιδρύσει το 1805 – δενδροφυτεμένου με πορτοκαλιές, λεμονιές και ελιές, το προϊόν των οποίων χρησιμοποιούνταν για την πληρωμή των δασκάλων της Σχολής και την κάλυψη των εξόδων της. Στο αγροκήπιο αυτό έλαβαν χώρα δύο σημαντικά γεγονότα της Επαναστάσεως, το γνωστό ως «κολοκοτρωναίικο τραπέζι της συμφιλίωσης» στις 19 Ιουνίου 1821, στο οποίο είχαν προσέλθει οι οπλαρχηγοί, προκειμένου να ξεπεραστούν οι αντιθέσεις και να ομονοήσουν για την επιτυχία της Επανάστασης που τότε ξεκινούσε, καθώς επίσης και η Β΄ Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων (30 Μαρτίου έως τις 18 Απριλίου του 1823) με την παρουσία οπλαρχηγών, πολιτικών, πλήθους λαού και στρατού. Εντός της Σχολής η οποία περιλαμβάνεται στον υπό κήρυξη χώρο, συντάχθηκε η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης
Ο μεγάλος ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης έχτισε την σχολή στον Αγιάννη (1798) και το παράρτημα της στο Άστρος (1805) αλλά έβλεπε πιο μακριά. Το 1805 δώρισε στους κατοίκους του Άστρους και στη Σχολή μια έκταση περίπου 48 στρεμμάτων, το λεγόμενο «Αγροκήπιο», δίπλα και γύρω από τη Σχολή για να πληρώνονται για δίδακτρα οι καθηγητές της σχολής και να τρώνε οι οικότροφοι μαθητές της σχολής τους καρπούς και τα φρούτα του “αγροκήπιου ” όπως σταφύλια, μούσμουλα. Επίσης περίφραξε το «Αγροκήπιο» με πέτρινο τοίχο (μάντρα), σε μερικά σημεία ψηλότερο από δύο μέτρα. Η μάντρα σώζεται μέχρι σήμερα στα ανατολικά του αγροκηπίου, την υπόλοιπη την έφαγε η “ανάπτυξη”.
Το 1805 με τη βοήθεια του αδελφού του, Γεώργιου έφερε το νερό για το χωριό από την “μάννα του νερού”περίπου 5 χλμ,πάνω από τη ιερά μονή της Λουκούς , με πέτρινο σούγελο, (υδραγωγείο) που σε μερικά σημεία ακόμα υπάρχει, για να έχει το χωριό νερό και “να ποτίζεται το αγροκήπιο για να είναι ανοικτή η Σχολή».Σύμφωνα με την διαθήκη του αδερφού του το νερό ανήκε 1/3 στη ιερά μονή Λουκούς, 1/3 στη Σχολή και το 1/3 στο χωριό. Με το νερό αυτό έζησε για ύρδρευση και άρδρευση το Άστρος και το Παράλιο Άστρος περίπου μέχρι την δεκαετία του 1960 και τότε με την αύξηση των κατοίκων προστέθηκαν τα νερά από τα φρέατα .
Στο αγροκήπιο υπήρχαν δύο είσοδοι , η μία σώζεται και σήμερα κοντά και ανατολικά της σχολής. Η άλλη είσοδος ήταν μεγαλοπρεπέστατη και ιστορικό μνημείο, πιο κάτω από το δημοτικό σχολείο Άστρους , απέναντι από την οικία του Δημητράκη Ευθυμίου, που από εκεί πέρασε ο γέρος του Μωριά και οι σύνεδροι της Εθνοσυνέλευσης, αλλά μετά το 1966 την έφαγε επίσης η “ανάπτυξη” και η κουταμάρα μας , όπως το ίδιο έγινε και με τα φαγωμένα σκαλοπάτια της σχολής. Στη γωνία δίπλα από την είσοδο υπήρχε το πλίθινο κτήριο που χρησιμοποιούσαν ο γεωπόνος και οι κηπουροί του αγροκηπίου. Το κτήριο αυτο το 1959 έγινε το μουσείο Άστρους από τον αείμνηστο σεβαστό καθηγητή μας Κυριάκο (Κούλη ) Χασαπογιάννη. .Την δεκαετία του 1960 το Άστρος είχε Μουσείο που δυστυχώς σήμερα φαίνεται δεν μπορούμε να έχουμε , με τις «προφάσεις της ρωγμής και της στατικής επάρκειας» .
Το αγροκήπιο η ένα μεγάλο περβόλι την δεκαετία του 1960 είχε ακόμα την πέτρινη μάντρα γύρω γύρω και κοντά στο δρόμο υπήρχαν φοινικόδεντρα .Εκεί που είναι σήμερα η πλατεία Καρυτσιώτη υπήρχαν μεγάλα τετράγωνα δρομάκια με διάφορα δέντρα και λουλούδια κυρίως τριανταφυλλιές, πορτοκαλιές, νερατζιές και στο κάτω μέρος της πλατείας υπήρχαν δύο σειρές μουσμουλιές. Εκεί που είναι η είσοδος του σημερινού γυμνασίου Άστρους υπήρχε μια στέρνα που μαζευότανε το νερό από το «σούγελο» για να ποτίσουν οι κηπουροί τα περβόλια και τα δέντρα. Στη μάντρα κοντά στο δρόμο κάτω από το ίδρυμα Ζαφείρη υπήρχαν μπανανιές και φοίνικες.Το “αγροκήπιο” περίπου 48 στρεμμάτων αρχίζει από εκεί που βρίσκεται το κτήριο του ΟΤΕ μέχρι το νεκροταφείο, με όλα τα σχολεία ,γήπεδα και πλατείες , το χώρο του Ιδρύματος Ζαφείρη.
Από τη γειτονική Σχολή του Καρυτσιώτη πέρασαν χιλιάδες μαθητές που με τα άρβυλα τους “έφαγαν” τα σκαλοπάτια του κτηρίου,που ένας ανόητος υπάλληλος της αντικατάστησε με καινούργια μάρμαρα , γιατί δεν ήξερε και “ούτε υπήρχε άλλος τρόπος ” να διατηρήσει την ιστορία μας και την ασφάλεια των επισκεπτών.
astrosgr.com - Το Ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας 