Συνοπτική ιστορία : Αγιάννης του Άστρους (Άγιος Ιωάννης Κυνουρίας )

Αφιερώνεται στην Θυρεάτιδα Γη.

Αγιάννης του Άστρους (Άγιος Ιωάννης Κυνουρίας)  το μητροπολιτικό κέντρο της Θυρέας και ” Μητρόπολις Οικισμών Θυρέας (Κυνουρίας)” . Το 1822 ο Άγιος Ιωάννης ( Αγιάννης) Κυνουρίας  ήταν η πρωτεύουσα του Ελληνικού κράτους  ,έδρα της Προσωρινής Διοίκησις της Ελλάδος.

O Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) και το ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας είναι μία κοινότητα και το κυριότερο οι κάτοικοι είναι οι ίδιοι, είχαν για χιλιάδες χρόνια και έχουν μέχρι σήμερα σπίτια στο Άστρος και στον Αγιάννη του Άστρους. Το χωριό αποκαλείται επίσης  “Αγιάννης”  όπως αναφέρεται σε ερωτικά τοπικά δίστιχα, “Στον Αγιάννη είναι ένα νερό ,το λένε Σουληνάρι”, και  επίσης αναφέρουν οι ιστορικοί μελετητές, (Ν.Σπηλιάδης  και άλλοι). Είναι ενδιαφέρον ότι ο σχολαστικός και σαφέστατος Leake το 1805 αποκαλεί τον Αγιάννη  “Αγιαννίτικα Καλύβια”(Leake Travels in Morea,σελ 492) . .

«Και όντως το Άστρος και κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους ήτο διμερές … ο Άγιος Ιωάννης κατ αρχάς είχεν υπόστασιν σαν θερινή κατοικία των Αστρεινών καλουμένη και (επάνω) Άστρος και Αγιάννης Άστρους,έπειτα δε κατέστη και αυτοτελές χωρίον ,ότε μετά την Άλωσιν της Βασιλευούσης …( Νίκο Α. Βέη , Μνείαι  του Άστρους. σελ 99-100))

Το ιστορικόν Άστρος είναι συνέχεια της αρχαίας πόλης   Θυρέας και η πόλη Θυρέα και αργότερα το πόλισμα Άστρον  ήταν στα ενδότερα του κάμπου Θυρέας στην σημερινή τοποθεσία του Άστρους . Το 1823 το Άστρος το βρήκαν εκεί ,«Εν Άστρει τη 29 Μαρτίου 1823 και γ’ της Ανεξαρτησίας » οι πληρεξούσιοι της Εθνοσυνέλευσης και ο Κολοκοτρώνης , υπήρχε αναμφισβήτητα  και τεκμηριωμένα πολλούς αιώνες πριν το 1823 , η διακήρυξη της Εθνοσυνέλευσης «Εξεδόθη εν Άστρει εντός του Μουσείου Καρυτσιώτη» και «η Εθνοσυνέλευση της απελευθερωμένης Ελλάδας συνήλθε στο Άστρος».

Αγιάννης του Άστρους .

  • Ο ιστορικός Πουκεβίλ αναφέρει “.. απεφασίσθη, όπως η έδρα της Κυβερνήσεως μεταφερθή εις Άγιον Ιωάννην του Άστρους εν Κυνουρία” Πουκεβίλ , Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως , ήτοι η Αναγέννησις της Ελλάδος ”μετάφραση Ξεν.Ζυγούρα , έκδοσις Γεωργίου Τζελλάτου και Φέξη,Αθήναι 1891,τόμος Δ,σελίδα 88. 
  • Ο ιστορικός Διονύσιος Κόκκινος εις το έργον του « Η Ελληνική Επανάστασις» επιβεβαιώνει «ότι η Κυβέρνησις φοβηθείσα την σύμπραξη του Θεόδ. Κολοκοτρώνη και της γερουσίας, απεφάσισε μετά της βουλής να μεταφέρουν την έδρα των από τον Άγιο Ιωάννη του Άστρους  εις  Καστρί Ερμιονίδας». Από , Ι.Κουσκουνάς ,Κ. Χασαπογιάννης ,Ι.Κακαβούλιας (1981) Θυρεάτις Γη ( Ιστορία – Αρχαιολογία – Λαογραφία ).
  • «Και όντως το Άστρος και κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους ήτο διμερές… ο Άγιος Ιωάννης κατ αρχάς είχεν υπόστασιν σαν θερινή κατοικία των Αστρεινών καλουμένη και (επάνω) Άστρος και Αγιάννης Άστρους,( Νίκο Α. Βέη , Μνείαι  του Άστρους. σελ 99-100).
  • Το 1812 το περιοδικόν Λόγιος Ερμής γράφει (σ.114-115), ο φιλόκαλος Καρυτσιώτης διατρίβων εις Τεργέστην εσύστησεν σχολείον εις την ιδίαν πατρίδα καλουμένην Άγιος Ιωάννης του Άστρου (Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’,  Άγιος Ιωάννης, Μητρόπολις Οικισμών Θυρέας (Κυνουρίας), Αθήνα , 1983.σελ 155).
  • Γεώργιος Καρυτσιώτης , τον πλούτον κατά το το έγγραφον  αριφ 202 την Μονής Λουκούς ,της 10ης Αυγούστου 1840, «το διέθεσεν εις πτωχούς, εκκλησίες, και σχολεία της πατρίδος του Αγιάννη-Άστρος και δι’ έργα κοινωφελή» »( Φλούδας ,Θυρεατικα Β’σελ 324)

 «Την πατρίδας μας», αποκαλούσαν ο Άκουρος και ο Καρυτσιώτης, το ιστορικόν Άστρος και τον Αγιάννη του Άστρους.

  • Δημήτριος Καρυτσιώτης, 27η Φεβρουαρίου 1819 , παράγραφο #5 της διαθήκης του «5) Αφήνω εις την πατρίδα μας (χωρίον μας) το κτίριον του σχολείου και την περιουσίαν του Άστρους (Astro) ως είναι»( Φλουδας ,Θυρεατικα Β’ σελ 312) .“Παραιτώ της πατρίδος μου το κτίριον της Σχολής και το υποτακτικόν( Αγροκήπιο) του Άστρους με όλα τα συμπεριλαμβανόμενα  εις το κοντράτο (συμβόλαιο) καμωμένου παρ εμού.Μάϊος 1819 Δ.Καρυτσιώτης»
  • «1798  ΕΝ ΜΗΝΙ ΙΟΥΛΙΩ 18 , Η ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΦΙΛΟΘΕΑΜΟΝΑ
  • ΤΙ ΕΣΤΗΚΑΣ ΘΑΜΒΟΥΜΕΝΟΣ ΦΙΛΕ ΦΙΛΟΘΕΑΜΟΝ ΜΕ ΑΠΟΡΙΑΝ ΜΥΣΤΙΚΗΝ ΖΗΤΕΙΣ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΟΥ ΝΑ ΜΑΘΕΙΣ ΝΑ ΒΕΒΑΙΩΘΕΙΣ ΤΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΜΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΜΕ ΕΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΕ ΚΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΚΑΜΩΜΑ ΜΟΥ…Ο ΤΟΠΟΣ ΟΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΜΑΙ ΕΙΝ’ Η ΑΥΤΟΥ ΠΑΤΡΙΔΑ  ΚΑΡΥΤΣΙΩΤΗΣ ΛΕΓΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΥ Η ΑΥΤΗ ΦΑΜΙΛΙΑ….
  • Πάνος Ζαφειρόπουλος, «Ηλεκτρισθέντες, έγραφεν, υπέρ της ελευθερίας της πατρίδος ,τα πάντα χαίρειν και ειδόντες,μετέβημεν άπαντες εις την πατρίδα μας το Άστρος» ( Ιστ. και Εθνολ. Εταιρ.Κώδικας 316, Φλούδας, Θυρεατικά  Β   σελ 50), «διαμένων εις την πατρίδα μου τον Άγιον Ιωάννην έλαβον και το ακόλουθον έγγραφον» (Φλούδας, Θυρεατικά  Β ,  σελ 51), « επήλθεν το έτος 1823 και κατά Φεβρουάριον εσυστήθη η Εθνική συνέλευσις εις Άστρος κατά την ακόλουθον διαταγή του Εκτελεστικού ..έκαστος δύναται να εννοήσει τι υπέφερον οι κάτοικοι του Άστρους»(Φλούδας Θυρεατικά  Β )

Ο  Θουκυδίδης  αναφέρεται στην  αρχαία πόλη Θυρέα ,που επίσης ήταν οχυρωμένη  (Θουκυδίδης 4,56,4,57 )“πάση την στρατιά και αιρούσι Θυρέαν.Και την τε πόλιν κατεύκασαν και τον ενόντα εξεπόρθησαν, τους τε Αιγινήτας…”Μερικοί κατέφυγαν στα βουνά και εγκαταστάθηκαν στον Πλάτανο και στο Αγιάννη. Υπάρχει  η εκδοχή ο Αγιάννης πήρε το όνομα από τους Αγιαννίτες , που προήλθε από τους Αιγινήτες.

Το όνομα Άγιος Ιωάννης πιθανά το πήρε τον 9ο μ.χ. αιώνα όταν επί αυτοκράτορα Βασιλείου του Μακεδόνος (811-886) πολλά χωριά της περιοχής εκχριστιανίστηκαν και ο αυτόκρατορας έδωσε τα ονόματα αγίων, Άγιος Πέτρος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Βασίλειος, Άγιος Ανδρέας, Άγιος Γεώργιος, Αγία Σοφία.  

Ο Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) πριν το 1435, τους μεσαιωνικούς χρόνους τουλάχιστον για χίλια διακόσια χρόνια ,περίπου  200 μ.χ. -1435, και αργότερα , ονομάζετο επίσης  Άστρος, (επάνω) Άστρος  και  Αγιάννης του Άστρους. Ο διακεκριμένος ακαδημαϊκός Ν.Βέης αναφέρει σχετικά. «Και όντως το Άστρος και κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους ήτο διμερές … ο Άγιος Ιωάννης κατ αρχάς είχεν υπόστασιν σαν θερινή κατοικία των Αστρεινών καλουμένη και (επάνω) Άστρος και Αγιάννης Άστρους. ( Νίκο Α. Βέη , Μνείαι  του Άστρους. σελ 99-100). Οι διακεκριμένοι ιστορικοί μελετητές Ν.Γ.Ππολίτης και Σ.Π.Λάμπρος αναφέρουν ” το όνομα Άστρος προσήκει κυρίως εις το 13 χιλιομ. απέχον επί των ορέων κείμενον μέγα χωρίον Άγιος Ιωάννης“(Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’,  Άγιος Ιωάννης, Μητρόπολις Οικισμών Θυρέας (Κυνουρίας), Αθήνα , 1983.σελ 41,38,40). «Κατά τον Φιλιψώνα σ.197 “εν τη χώρα ταύτη κείνται τα μεγαλύτερα χωρία Άγιος Νικόλαος η Καστρί, Δολιανά, Άγιος Ιωάννης η Άστρος “. Τό Άστρος λεγόταν επίσης Άγιος Ιωάννης, υπάρχουν πολλοί σχετικοί χάρτες κα σχετικές αναφορές. “Ο Leake το 1805 αναφέρει « στην πεδιάδα είναι τα καλύβια που ανήκουν στα χωριά Άγιος Ιωάννης, (το σημερινό Άστρος ), Μελιγού, Κορακοβούνι και Πραστός (Άγιος Ανδρέας)» (Leake Travels in Morea σελ 483). …

Για πολλούς αιώνες μέχρι την δεκαετία του 1950  ο Αγιάννης του Άστρους ,  σημερινός θερινός οικισμός του Άστρους, αποτελούσε το μητροπολιτικό κέντρο της Θυρέας,” Μητρόπολις Οικισμών Θυρέας (Κυνουρίας)”, ενδεικτικά αναφέρουμε πριν τον 1821 είχε δέκα τρεις εκκλησίες και ξωκκλήσια. Ο Άγιος Ιωάννης ( Αγιάννης) Κυνουρίας , ήταν η πρωτεύουσα του Ελληνικού κράτους από τις 22 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 Ο Άγιος Ιωάννης ήταν η πρώτη πρωτεύουσα του δήμου Θυρέας.  σύμφωνα με το ΦΕΚ 16Α – 24/05/1835  από  το 1835 μέχρι το 1841  και ήταν η θερινή πρωτεύουσα του δήμου Θυρέας σύμφωνα με το ΦΕΚ 5Α – 08/03/1841, από το 1841 μέχρι το 1912. ΦΕΚ 5Α – 08/03/1841 Το 1841 , Δήμος  “Θυρέας”  , “Τα συνιστώντα τον νέο δήμον χωρία”,   “Άγιος Ιωάννης,  Άστρος , Μελιγού ,Πλάτανος“,”Πρωτεύουσα αυτού” , “ Άγιος Ιωάννης το θέρος τον δεν χειμώνα το Άστρος”. Το 1845  αποτέλεσε την θερινή έδρα της Επαρχίας Κυνουρίας .

Η Σχολή τοῦ Ἀγίου Ἱωάννου

Από, «Η Σχολή τοῦ Ἀγίου Ἱωάννου» ,πριν το 1638 – astrosgr.com

«παιδείαν μεν ουν φέρει και νίκην» (η παδεία πράγματι φέρει και την νίκη) . Πλάτων  (427 π.Χ. – 347 π.Χ.)

Oι Αγιαννίτες διαχρονικά με πολλές θυσίες προσπαθούσαν και ενθάρρυναν τα παιδιά τους να «μάθουν γράμματα και να αλλάξουν ζωή». Η Σχολῆ τοῦ Ἀγίου Ἱωάννου “λειτουργούσης πολλοῦ παλαιότερον» από το 1638 ,στα  δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας, αναμφισβήτητα δείχνει διαχρονικά τον διακαή πόθο και την απαράμιλλη αφοσίωση από τους Αγιαννίτες για “γράμματα¨, μόρφωση και πολιτισμό. Δεν υπάρχει αναφορά πόσα χρόνια πριν το 1638 υπήρχε το σχολείο, η αναφορά λέει  « πολλοῦ παλαιότερον», αλλά πριν το φανερό σχολείο ας υποθέσουμε του 1600 η 1500, ,προηγήθηκαν αναμφισβήτητα τα κρυφά σχολεία για πολλά χρόνια που  έγιναν φανερά σχολεία  αργότερα.

Στον Άγιο Ιωάννη κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας αρχικά  λειτουργούσαν κρυφά σχολεία, στο Μετόχι της Μονής Λουκούς Άγιος Δημήτριος. Τα κρυφά σχολεία λειτουργούσαν σε κρύπτες και νάρθηκες απομονωμένων μοναστηριών και εκκλησιών. Μία τέτοια κρύπτη κρυφού σχολείου υπάρχει στον Αγιάννη στο αρχοντικό του Αγιαννίτη προεστού   Ιωάννη Ματθαίου  στο Σουληνάρι , όπου υπήρχε υπόγεια κρύπτη με πέτρινα τουράκια και το 1826 διδάσκονταν οι μαθητές του κατώτερου σχολείου. Υποθέτουμε η κρύπτη όπως είχε κτιστεί με πέτρινα τουράκια , ήταν για να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για «κρυφό σχολείο», δεν ξέρουμε  πόσα χρόνια νωρίτερα λειτουργούσε εκεί «κρυφό σχολείο», ήταν κρυφό….

Ο μεγαλοπρεπής ναός του Προδρόμου στον Αγιάννη  ανακαινίστηκε και έγινε πατριαρχική εξαρχία το 1638.  Σύμφωνα με αυτό το έγγραφο <<ανακηρύσσεται η χώρα του Αγίου Ιωάννου μετά του ομωνύμου ναού σταυροπήγιον >> και οριζόταν <<ινα εις τον ναόν του Αγίου Ιωάννου υπόκειται ο εις το χωρίον ναός του Αγίου Βασιλείου>>. Η ανακήρυξη έγινε «χάριν βεβαίως τῆς Σχολῆς τοῦ Ἀγίου Ἱωάννου, λειτουργούσης πολλοῦ παλαιότερον».  Σύμφωνα λοιπόν με αυτό το σιγίλιο, στον Άγιο Ιωάννη “πολλοῦ παλαιότερον» πριν το 1638 λειτουργούσε ανώτερο σχολείο.

Oι Αγιαννίτες πραγματικά δεν παραδόθηκαν ποτέ στους Tούρκους κατακτητές. Για απόδειξη με το τρόπο τους κατάφεραν να κρατήσουν τα σχολεία τους ανοικτά όλη την διάρκεια του τούρκικου ζυγού και διατήρησαν κρυφά και φανερά αναμμένη την φλόγα του έθνους. Η μόρφωση και τα «γράμματα» , ήταν διαχρονικά  μέχρι σήμερα  η  μεγάλη και πρωταρχική προτεραιότητα στη ζωή τους.

Η περίφημη «καλλιμάρμαρος» Σχολή Καρυτσιώτη.

Επάνω  διακρίνεται η κτητορική επιγραφή της Σχολής Καρυτσιώτη στο Αγιάννη και κάτω το παράρτημα της Σχολής στο Άστρος με τις καμινάδες των δωματίων των οικότροφων μαθητών της Σχολής.

Ο μεγάλος εθνικός  ευεργέτης  συνέχισε έμπρακτα  την Αγιαννίτικη  δέσμευση  αιώνων, για «γράμματα» και μόρφωση. Το 1798  έκτισε στην θέση «Κουτρί» στον Αγιάννη  την περίφημη και «καλλιμάρμαρο» Σχολή Καρυτσιώτη και το 1805 έχτισε στο Άστρος  το παράρτημα της  Σχολής Καρυτσιώτη του Αγιάννη

Από κτητορική επιγραφή της Σχολής Καρυτσιώτη του Αγιάννη.

Η κτητορική επιγραφή της Σχολής Καρυτσιώτη του Αγιάννη

«1798  ΕΝ ΜΗΝΙ ΙΟΥΛΙΩ 18 , Η ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΦΙΛΟΘΕΑΜΟΝΑ

ΤΙ ΕΣΤΗΚΑΣ ΘΑΜΒΟΥΜΕΝΟΣ ΦΙΛΕ ΦΙΛΟΘΕΑΜΟΝ ΜΕ ΑΠΟΡΙΑΝ ΜΥΣΤΙΚΗΝ ΖΗΤΕΙΣ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΟΥ ΝΑ ΜΑΘΕΙΣ ΝΑ ΒΕΒΑΙΩΘΕΙΣ ΤΙ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΜΟΥ ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΜΕ ΕΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΕ ΚΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΚΑΜΩΜΑ ΜΟΥ…Ο ΤΟΠΟΣ ΟΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΜΑΙ ΕΙΝ’ Η ΑΥΤΟΥ ΠΑΤΡΙΔΑ  ΚΑΡΥΤΣΙΩΤΗΣ ΛΕΓΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΥ Η ΑΥΤΗ ΦΑΜΙΛΙΑ….»

ΥΑ 147099/8654/11-4-1960, ΦΕΚ 199/Β/11-5-1960. “Χαρακτηρίζομεν ως αρχαιολογικόν χώρον την περιοχήν ”Κουτρί” του χωρίου Άγιος Ιωάννης Κυνουρίας, θερινήν έδραν του Άστρους, ένθα ελειτούργησεν η ιστορική σχολή Καρυτσιώτη εν έτει 1798”.

Χρονολογικές αναφορές

« Κεντρικός   πύργος  Άστρους »,το   Κάστρο Εστέλλα στο Ξεροκάμπι στον Αγιάννη, η φωτογραφία είναι, Από το Αναστάσιος Ι. Μπάλλας ,Πελοποννησιακά, Τόμος ΚΓ Εταιρείας Πελοποννησιακών Σπουδών,Βραβείο  της Ακαδημίας Αθηνών Άστρος ( σ.209-210 Κάστρο Άστρους ) .

Το 1256 από το  Άστρος (Αγιάννη)  ονομάστηκε το κάστρο Εστέλλα (=Άστρος) ,  «Castiello la Estella» (Kάστρο του Άστρους), που έκτισε ο Γουλιέλμος Βιλλαρδουίνος  το  1256  σε ένα  απόκρημνο  σαν πυραμίδα λόφο  πάνω από την «πεδιάδα του Άστρους» ,στο Ξεροκάμπι του Αγιάννη,  προς ευκολωτέραν υποταγήν «επάνω εις τα όρη » suso en law montanyas  των γειτόνων  Τσακώνων  (Σίταινα, Καστάνιτσα, Πραστό ),όπως αναφέρεται στο Χρονικό του Μoρέως. (Νίκο Α. Βέη , Μνείαι  του Άστρους.σελ 93). “Προφανώς το  Estella τούτο  είναι το Άστρος»  (Νίκο Α. Βέη , Μνείαι  του Άστρους. σελ 93 ).

Από  το «Castiello la Estella» (Kάστρο του Άστρους) (1256),  στο Αγιάννη του Άστρους, διακρίνεται στο βάθος  μέρος της τοποθεσίας «Ξεροκάμπι»,  του «περί τον αιγιαλόν του άστρου εις τον κάμπον της μαλεβής». (Aδρόνικος Β’ Παλαιολόγος).  Η φωτογραφία από το φίλο και γείτονα μας στη παλιά “μητρόπολη του Αγιάννη Σουληνάρι” Θόδωρο Μαγκλή 

Το 1320 η επίσημη αναφορά , του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Aνδρόνικου Β’ Παλαιολόγου (1259-1332 μ.χ.) ήταν Βυζαντινός   Αυτοκράτορας (1282-1328)  , ο Αγιάννης ονομάζετο Άστρον,  είναι σαφέστατη για την ακριβή τοποθεσία, «περί τον αιγιαλόν του άστρου εις τον κάμπον της μαλεβής», ,κάτω από το κάστρο Εστέλλα = Άστρος. στο «Ξεροκάμπι» του Αγιάννη του Άστρους.(Aνδρόνικου Β’ Παλαιολόγου Χρυσόβουλο  (4) 1320 σελ.114). Ο αυτοκράτορας ήξερε καλά το Άστρος και η αναφορά του 1320 διασταυρώνεται με τις αναφορές του 1292 και 1293. ψτο καλούμενον Άστρος». Α «Από Άστρους εις Κωστάντζαν-Ζήτζινα 

Ο Leake 500 χρόνια αργότερα  το 1805 επιβεβαιώνει την αναφορά του 1256  του Χρονικού του Μορέως  και την αναφορά του 1320   του  Aδρόνικου Β’ Παλαιολόγου για « την πεδιάδα του Άστρους» στο Ξεροκάμπι  του Αγιάννη.(Leake Travels in Morea,σελ 492) .

Το 1435 ο Γεώργιος Φραντζής αναφέρει το Άστρον και τον Άγιο Ιωάννη και επιβεβαιώνει η αναφορά του Πτολεμαίου 2ο μ.χ.  αιώνα για το πόλισμα  Άστρον είναι το σημερινό Άστρος .  

1540- Ο Αγιάννης αναφέρεται στους Τούρκικους φορολογικούς καταλόγους  το 1540.

Πλυθησμός,  Πρώτη Τουκοκρατία  1540-1685 . Άγιος Ιωάννης  (203),  Αγιος Ιωάννης Θεολογος (107), Aγιος Πέτρος (300) , Βέρβενα (162), Δολιανά (49),  Καστάνιτσα (494), Κορακοβούνι (25), Μελιγού (210), Πλάτανος (57), Πραστός (461), Τρεστενα (84) ,

1612, “Το 1612 μνημονεύεται εις Πατριαρχικήν επιστολήν Νεοφύτου Β’ “…ευλαβέστατοι ιερείς εν τη χώρα  Αγίου Ιωάννου ,Μελιγούς”

1638 ,” «χάριν βεβαίως τῆς Σχολῆς τοῦ Ἀγίου Ἱωάννου, λειτουργούσης πολλοῦ παλαιότερον ».  Σύμφωνα, λοιπόν, με το συγκεκριμένο απόσπασμα στον Άγιο Ιωάννη λειτουργούσε ανώτερο σχολείο, “πολλοῦ παλαιότερον» πριν το 1638.

Το 1715, “επετράπη εις τους κατοίκους του Αγίου Ιωάννου  και λοιπούς κατοίκου της περιφέρειας η ίδρυση σχολείου” 

Το 1756  έφυγε από την Καρύτσα του Αγιάννη  15 χρονών ο Δημήτριος Καρυτσιώτης (1741 – 1819) με ένα τσαρούχι αλλά Οο μεγάλος ευεργέτης μας ποτέ δεν ξέχασε την” πατρίδα” του Αγιάννη και Άστρος.

Ήθελε να τελειώσει τη ζωή του , με την τελευταία  λέξη και επιθυμία του  στη διαθήκη  του και στο επίγραμμα του τάφου του που έγραψε ο ίδιος ,  τονίζοντας στους μεταγενέστερους  δεν ξέχασε  την πατρίδα του τον Αγιάννη και το «Άστρος» και  την μεγάλη σημασία  για την δέσμευση του, για «γράμματα» και μόρφωση των νέων της πατρίδας του.

Το 1765 με το  Πατριαρχικό Συνοδικόν  Σιγιλλιώδες  έγινε “Ανασύστασις τη εν τη χώρα Αγίω Ιωάννη  του Ναυπλίου Ελληνικής Σχολής”.,αναφέρεται το μετόχι του Αγίου Δημητρίου της μονής Λουκούς, ξωκκλήσι του Αγιάννη  

Το 1798, ο Αγιαννίτης  εθνικός ευεργέτης μας Δημήτριος Καρυτσιώτης  (1741 – 1819) ανήγειρε την μεγαλοπρεπή και «καλλιμάρμαρο» Σχολή Καρυτσιώτη , στον λόφο Κουτρί του Αγιάννη και το 1805 επίσης ανήγειρε το παράρτημα της Σχολής Καρυτσιώτη του Αγιάννη στην “πατρίδα” του  Άστρος. Δείτε το σύνδεσμο για περισσότερα. Σχολή Καρυτσιώτη – astrosgr.com

1805-Η ” πεδιάδα του Άστρους» είναι το Ξεροκάμπι  του Αγιάννη.

Ο Leake 500 χρόνια αργότερα  το 1805 επιβεβαιώνει την αναφορά του 1256  του Χρονικού του Μορέως  και την αναφορά του 1320   του  Aνδρόνικου Β’ Παλαιολόγου για « την πεδιάδα του Άστρους» στο Ξεροκάμπι  του Αγιάννη, αποκαλούσε Αγιαννίτικα Καλύβια .«Αυτός ο δρόμος φεύγει στα αριστερά του Eλληνικού φρουρίου (Κάστρου Εστέλλα=Άστρος) που είδα από την πεδιάδα του Άστρους, (δηλ  από το Ξεροκάμπι)  που βρίσκεται δύο μίλια πάνω από τα Αγιαννίτικα Καλύβια, μετά μπαίνει στο καλλιεργούμενο  κάμπο του Ξεροκάμπι κοντά στον Αγιάννη».(Leake Travels in Morea,σελ 492) .« στην πεδιάδα είναι τα καλύβια που ανήκουν στα χωριά Άγιος Ιωάννης, (το σημερινό Άστρος),Μελιγού, Κορακοβούνι και Πραστός (Άγιος Ανδρέας)» (Leake Travels in Morea σελ 483).Δείτε το σύνδεσμο για περισσότερα. Αναφορές του Ληκ τo 1805 , Περιήγησις εις Πελοπόννησον (Leake, Travels in the Morea) – astrosgr.com

1812, ” Το 1812 ο Λόγιος Ερμής γράφει (σ.114-115), ο φιλόκαλος Καρυτσιώτης διατρίβων εις Τεργέστην εσύστησεν σχολείον εις την ιδίαν πατρίδα καλουμένην Άγιος Ιωάννης του Άστρου “.

Στις 24 Μαρτίου 1821 ο Πάνος Σαρηγιάννης κηρύσσει την έναρξη της επανάστασης στον Άγιο Ιωάννη. Την ίδια μέρα κηρύσσεται η επανάσταση και στον Άγιο Πέτρο, από τον Αναγνώστη Κοντάκη. Αμέσως οι Αγιοπετρίτες συλλαμβάνουν τον καδή  (=διοικητή) του χωριού τους και τον φυλακίζουν στην Σχολή Καρυτσιώτη στον Αγιάννη. Την ίδια μέρα πάνω από 100 Αγιαννίτες οργανώνονται σε στρατιωτικά σώματα. Κύριος οπλαρχηγός του χωριού ορίζεται ο Γεωργάκης Διγενής. Λίγες μέρες αργότερα φτάνουν στο χωριό και οι  αδερφοί  Ζαφειρόπουλοι (Πάνος, Κωνσταντίνος και Ιωάννης), από το εξωτερικό.

Την επόμενη μέρα (25η Μαρτίου) ο Γεωργάκης Διγενής, με 200 άνδες, μαζί με τον Πάνο Σαρηγιάννη, φτάνουν στο Στρατόπεδο των Βερβένων, ή αλλιώς κελάρι. Εκεί συγκεντρώθηκαν πολεμοφόδια, όπλα και άνδρες και αποτέλεσε ορμητήριο των Ελλήνων της περιοχής εναντίον των Τούρκων. Υπεύθυνος του κελαριού ορίστηκε ο Αγιαννίτης Γεώργιος Τροχάνης.

Στις 18 Μαϊου 1821 οι Αγιαννίτες πολεμούν δυναμικά στην τριπλή μάχη Βερβένων – Δολιανών – Δραγουνίου, υπό την αρχηγία του Πάνου Ζαφειρόπουλου (Άκουρου) και του Γεωργάκη Διγενή. Ο δε Γεωργάκης Διγενής έπεσε ηρωϊκά αμυνόμενος στο Δραγούνι, μαζί με άλλους 17 Αγιαννίτες, από τις δυνάμεις του Κεχαγιάμπεη.

Το αρχοντικό του Πάνου Σαρηγιάννη στο Άστρος ,που το 1821 φιλοξενήθηκε ο Δημήτρης Υξηλάντης πριν το Κολοκοτρωνέϊκο τραπέζι δίπλα στο Αργοκήπιο Καρυτσιώτη. Η φωτογραφία από τον συμπατριώτη μας Γιάννη Δ.Κουρμπέλη.

Στις 20 Ιουνίου 1821 ο  Δημήτριος Υψηλάντης ήρθε στο Άστρος για συγκεκριμένο σκοπό, να συναντήσει τους  ανθρώπους της περιοχής και τον Πάνο Σαρηγιάννη  που τον φιλόξενησε αρχικά στο σπίτι τους στο Άστρος, δίπλα στο αργοκήπιο του Καρυτσιώτη και την ίδια ημέρα της άφιξης στο σπίτι του στο Σουληνάρι του Άγιαννη. Στο αγροκήπιο Καρυτσιώτη στο Άστρος, εκεί που υπήρχαν κάτοικοι στην περιοχή ,έγινε συνάντηση και γεύμα με τους στρατιωτικούς  και τους τους προεστούς της περιοχής ,  όπου διάβασε το έγγραφο του αδελφού του  Αλέξανδρου Υψηλάντη που τον διόριζε  «πληρεξούσιο του Γενικού Επιτρόπου της Αρχής».  

Ο Υψηλάντης στο γεύμα ρώτησε τον Άκουρο γιατί είχε γένια και πολλά μαλιά . Ο Άκουρος απάντησε στο πρίγκιπα θα κουρευτεί όταν θα δει την πατρίδα ελεύθερη . Τότε ο Υψηλάντης είπε, ώστε “Άκουρος” θα μείνεις ...  Από τότε το παρώνυμον “Άκουρος” κόλλησε στο Άκουρο ,που μάλιστα κράτησε την υπόσχεση του.

Το αρχοντικό του Πάνου Σαρηγιάννη στο Σουληνάρι στον Αγιάννη ,που το 1821 φιλοξενήθηκε και κοιμήθηκε ο Δημήτρης Υξηλάντης, πριν αναχωρήσει για το τελικό προορισμό του το στρατόπεδο Βερβένων.

Την ίδια μέρα ο Υψηλάντης ανέβηκε στον Άγιο Ιωάννη, όπου φιλοξενήθηκε στο αρχοντικό του Πάνου Σαρηγιάννη στο Σουληνάρι .  “την Δευτέραν το εσπέρας έφθασα αισίως εις τον Άγιο Ιωάννη,…. την 20 Ιουνίου 1821 εν τω Αγίω Ιωάννη την Δευτέραν το εσπέρας .Δημήτριος Υψηλάντης πληρεξούσιος”.(Νικολάου Ι. Φλούδα – Θυρεατικά, τόμος Γ’,  Άγιος Ιωάννης, Μητρόπολις Οικισμών Θυρέας (Κυνουρίας), Αθήνα , 1983.σελ 46). Την επόμενη μέρα πέρασε από τον Άγιο Πέτρο και τελικά έφθασε στο προορισμό του στο στρατόπεδο των Βερβένων. Ένα μεγάλο και σημαντικο βήμα για την εθνική παλιγγενεσία ήταν γεγονός  και η Τριπολιτσά το καταλάβαινε, οι στράτες του Μοριά έκλειναν   αποφασιστικά ,   οριστικά  και τελεσίδικα.

1822- Ο Άγιος Ιωάννης ( Αγιάννης) Κυνουρίας , ήταν η πρωτεύουσα του Ελληνικού κράτους και στο «Κυβερνείο» του Αγιάννη είχε την έδρα η επαναστημένη κυβέρνηση, Προσωρινή Διοίκησις της Ελλάδος.

Aπό τις αρχές το 1821 άρχισαν συζητήσεις μεταξύ των επαναστατημένων για να γίνει ο Αγιάννης η πρωτεύουσα του ελεύθερου Ελληνικού κράτους.  Η σχολή Καρυτσιώτη έπαιξε πρωτεύοντα και καθοριστικό ρόλο για να γίνει ο Αγιάννης πρωτεύουσα της επαναστατημένης Ελλάδας, της Προσωρινής Διοίκησις της Ελλάδος, από τις 22 Αυγούστου έως την 1 Οκτωβρίου 1822 .Το «Κυβερνείο» που βρίσκεται πολύ κοντά στη σχολή Καρυτσιώτη του Αγιάννη ήταν η έδρα της κυβέρνησης. Το χρονικό αυτό διάστημα βεβαιώνεται και από τα Αρχεία των Λαζάρου και Γεωργίου Κουντουριώτη (τ. Α΄, σ. 92 κ.εξ.).

Κόκκινος, «Η κυβέρνησις … απεφάσισε μετά τη βουλής  να μεταφέρουν την έδραν των από το Άγιον Ιωάννην του Άστρους  εις  Καστρί Ερμιονίδας” (Ι.Κουσκουνάς ,Κ. Χασαπογιάννης ,Ι.Κακαβούλιας (1981) Θυρεάτις Γη ( Ιστορία – Αρχαιολογία – Λαογραφία ).

Πουκεβίλ ,“Η έδρα της Κυβερνήσεως μεταφερθή εις Άγιον Ιωάννην του Άστρους εν Κυνουρία” (Ι.Κουσκουνάς ,Κ. Χασαπογιάννης ,Ι.Κακαβούλιας (1981) Θυρεάτις Γη ( Ιστορία – Αρχαιολογία – Λαογραφία )

Είναι ενδιαφέρον ότι το 1821 και το 1824 εγίνοντο συζητήσεις μεταξύ το επανασττημενων Ελλήνων ,να γίνει ο Αγιάννης πρωτεύουσα , υπάρχουν πολλά σχετικά έγγραφα που το επιβεβαιώνουν. Για το λόγο αυτό δεν είναι τυχαίο που ο Αγιάννης έγινε πρωτεύουσα το 1822. Δείτε το σύνδεσμο για περισσότερα

Ο Οικιστής Παραλίου Άστρους Αγιαννίτης στρατηγός Πάνος Ζαφειρόπουλος η Άκουρος

Το Παράλιο Άστρος έκτισε από το  1832-1845   ο Αγιαννίτης στρατηγός Πάνος Ζαφειρόπουλος η Άκουρος  (περ. 1788 – 1847 η 1848 ) και οι αδελφοί του. Οι Ζαφειρόπουλοι αναφέρονται από τους ιστορικούς ότι ήταν οι πρώτοι κάτοικοι του Παραλίου Άστρους .Οι Παραλιώτες τιμούν με αδριάντα  τον Άκουρο στη κεντρική πλατεία , «ΟΙΚΙΣΤΗΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΛΙΟΥ ΑΣΤΡΟΥΣ». Ο  διακεκριμένος  Αγιαννίτης Λογοθέτης, φίλος και συνεργάτης του Άκουρου και πρώτος πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου,  ακολούθησε τον Άκουρο και αναφέρει μετά το 1854  για τα γεγονότα της εποχής, «έκτισε  την οικίαν του ενταύθα κατά το έτος  1832» στο «Νησί» , που θεωρείται  από τα πρώτα σπίτια του οικισμού, « ωκοδόμησαν εις το παράλιο Εργαστήρια» και  « το έτος 1838…  ήσαν τότε ολίγοι οι κατοικήσαντες εις παράλιο». Τον Λογοθέτη ακολούθησαν και άλλοι Αγιαννίτες και ο οικισμός άρχισε  σιγά σιγά και δειλά να  αναπτύσσεται. Δεν είναι τυχαίο που στον εκλογικό κατάλογο του 1871 της «Κοινοτ. Παραλίου Άστρους»  αναφέρεται πρώτος  ο Αγιαννίτης  Αναστάσιος Πάσχος του Ιωάννου κτηματίας .

Μερικά κείμενα παραπάνω είναι Από , astros–kynouria.news.gr– Φώτης  Τζιβελόπουλος   Γιάννη Δ.Κουρμπέλη

Εκκλησίες του Αγιάννη

Ο ιστορικός ναός του Αγίου Γεωργίου στον Άγιο Ιωάννη (Αγιάννη) Κυνουρίας

Για πολλούς αιώνες μέχρι την δεκαετία του 1950  ο Αγιάννης του Άστρους ,  σημερινός θερινός οικισμός του Άστρους, αποτελούσε το μητροπολιτικό κέντρο της Θυρέας,” Μητρόπολις Οικισμών Θυρέας (Κυνουρίας)”, ενδεικτικά αναφέρουμε πριν τον 1821 είχε δέκα τρεις εκκλησίες και ξωκκλήσια.

Τα χωριά του Πάρνωνα εκχριστιανίστηκαν περίπου τον 9ον αιώνα και από υπερβολικό  σεβασμό πολλά πρόσθεσαν την λέξη Άγιος στο όνομα τους , όπως Άγιος Ιωάννης ,Άγιος Πέτρος, Άγιος Νικόλαος ,Άγιος Ανδρέας ,Άγιος Βασίλειος, Άγιοι Αώματοι, Άγιος Πανελεήμονασς, Άγια Σοφιά ,Άγιος Γεώργιος, Κοσμάς και γέμισαν το τόπο με εκκλησίες και μοναστήρια .Επίσης όνόμασαν «Άγιες» πολλές τοποθεσίες. Για το λόγο αυτό ο Πάρνωνας ονομάστηκε και το «Άγιον Όρος» της Νότιας Ελλάδας

Ο μεγαλοπρεπής ναός του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στον Άγιο Ιωάννη (Αγιάννη) Κυνουρίας

Σχετικές Πηγές Εκκλησίες του Αγιάννη

Ο Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης ) & Άστρος: Ιστορία, Θυρεάτις Γη, Προεστοί, Αρχοντικά & Εκκλησίες

Μοναστήρια και εκκλησίες

Δήμος Θυρέας

(ΦΕΚ 5Α – 08/03/1841)“Τα συνιστώντα τον νέο δήμον χωρία”,   “Άγιος Ιωάννης,  Άστρος , Μελιγού ,Πλάτανος “, ”Πρωτεύουσα αυτού” , “ Άγιος Ιωάννης το θέρος τον δεν χειμώνα το Άστρος”

Άγιος Ιωάννης ( Αγιάννης) Κυνουρίας

  • ΦΕΚ 16Α – 24/05/1835). Ο οικισμός ορίζεται έδρα του δήμου Θυρέας.
  • (ΦΕΚ 5Α – 08/03/1841).Ο οικισμός ορίζεται θερινή έδρα του δήμου Θυρέας
  • ΦΕΚ 252Α – 24/08/1912. Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Θυρέας και προσαρτάται στην κοινότητα Άστρους
  • ΦΕΚ 250Α – 24/08/1915 Ο οικισμός ορίζεται θερινή έδρα της κοινότητα Άστρους .
  • ΦΕΚ 244Α-04-12-1997. Ο οικισμός αποσπάται από τον δήμο Άστρους και προσαρτάται στο δήμο Βόρειας Κυνουρίας

Ιστορία του Άστρους και του Αγιάννη του Άστρους Κυνουρίας

Ιστορία του Άστρους και του Αγιάννη του Άστρους Κυνουρίας , διαλεκτά κείμενα

Θυρεάτις Γη : Το άστυ, η αρχαία πόλη Θυρέα,το πόλισμα Άστρον και το ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας

Το άστυ , η αρχαία πόλη Θυρέα και το Άστρος

Συνοπτική ιστορία : Το “Κλεινόν Άστυ”, Χρυσήλιον και Ιστορικόν  Άστρος Κυνουρίας

Συνοπτική ιστορία: Αγιάννης του Άστρους (Άγιος Ιωάννης Κυνουρίας )

Θυρεάτις Γη : Ιστορία του Άστρους Κυνουρίας

Θυρεάτις Γη : Αγιάννης του Άστρους (Άγιος Ιωάννης Κυνουρίας )  Ιστορική αναδρομή

Αναφορές  για το ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας πριν το 1823

Το ιστορικόν Άστρος Κυνουρίας : Σπουδαιότερες χρονολογικές αναφορές  πριν το 1823 .

Τα παρακάτω 16 κείμενα (σύνδεσμοι) περιέχονται στο παραπάνω σύνδεσμο,αλλά για ευκολότερη πρόσβαση επίσης αναφέρονται χωριστά

Θυρεάτις Γη : Δήμος  Θυρέας, Άστρος και Παράλιο Άστρος

Απο, Αγιαννίτικες Ιστορίες – astrosgr.com

Η παραδοσιακή πγή Σουληνάρι στον Αγιάννη. Η γειτονιά το Σουληνάρι ήταν η μητρόπολη του Αγιάννη. “Ο ναός του Αγίου Βασιλείου ήταν ένας μεγάλος ναός ο οποίος βρισκόταν στο κάτω μέρος του χωριού και συγκεκριμένα στη θέση Ματθαίου και κοντά στην πηγή Σουληνάρι. Ο ναός, ο οποίος αποτέλεσε την μητρόπολη του ναού, καταστράφηκε ολοσχερώς το 1826 και στη θέση του σήμερα έχει στηθεί ένα λιτό προσκυνητάρι…..“Ο ναός μαζί με την γύρω περιοχή του αποτελούσαν τη μητρόπολη του χωριού, καθώς βλέπουμε ότι στη γύρω περιοχή υπάρχουν πολλά αρχοντικά σημαντικών Αγιαννιτών (όπως του Πέρρου, του Σαρηγιάννη, του Ματθαίου κ.α. (των αδερφών Ζαφειροπουλαίων) ) και διάφορες εκκλησίες (Άγιος Ευστράτιος και Άγιος Πέτρος)” από τον συμπολίτη μας  Γιάννη Δ.Κουρμπέλη

Δείτε περισσότερα θέματα στους συνδέσμους παρακάτω για τον Αγιάννη του Άστρους

Αγιάννης

«Η Σχολή τοῦ Ἀγίου Ἱωάννου» ,πριν το 1638 – astrosgr.com

Η κτητορική επιγραφή της Σχολής Καρυτσιώτη του Αγιάννη

Θυρεάτις Γη : Αγιάννης του Άστρους (Άγιος Ιωάννης Κυνουρίας )  Ιστορική αναδρομή

Ιστορία του Άστρους και του Αγιάννη του Άστρους Κυνουρίας , διαλεκτά κείμενα

 astrosgr.com – Γιάννης Κουρόγιωργας

Πηγές

Το ιστορικό Άστρος και ο Άγιος Ιωάννης (Αγιάννης) είναι μία κοινότητα.

Το Άστρος ονομάστηκε από τους κατοίκους  της περιοχής Άστυ( Πόλη) , σαν διάκριση με τους γύρω μικρότερους οικισμούς . Άστυ (=πόλη ) ονομάζετο αρχικά στην περιοχή η αρχαία πόλη Θυρέα ,το μητροπολιτικό κέντρο της περιοχής στην αρχαιότητα , όπως αργότερα το Άστρος είναι το μητροπολιτικό κέντρο της περιοχής μέχρι σήμερα και από την αρχαιότητα έμεινε αδιάκοπα στους κατοίκους το Άστυ(=πόλη) .Οι Αστρεινοί αποκαλούν και σήμερα το οικισμό «Το κλεινόν Άστυ» . Από το Άστυ, προήλθε Toasti= Toast(r)ι, Toastri και το Astro  και συμφωνούμε με  την  σοβαρά τεκμηριωμένη, λογική  και έξυπνη άποψη το όνομα Άστρος προήλθε από το Άστυ=(Τoasti) Toast(r)ι ,Astro  (Καραχάλιος,  Ι. Κουσκουνάς ,Κ.Χασαπογιάννης ,Ι. Κακαβούλιας, Ν.Φλούδας Θυρεατικα Β. σελ 24,25).

astrosgr.com – Γιάννης Κουρόγιωργας

Πίσω στην Αρχική σελίδα

astrosgr.com “Αφιερώνεται στη Θυρεάτιδα Γή.

astrosgr.com/en Dedicated to Thyreatis Land.”

#astrosgrcom

Leave a comment