Χρήσιμοι γενικοί κανόνες 

Νότιος Τομέας (ΝΤ) – ΛΜΤΠ=(Λεωνίδιο, Μέλανα,Τυρός, Πραστός)

  • Στη μετάφραση δεν θα παραλείψεις ΚΑΜΜΙΑ ΛΕΞΗ χωρίς να την μεταφράσεις. Να μην υπάρχει καμμία λέξη παραπάνω και καμμιά λιγότερη. 23-1-19 -Καλό παραδειγμα παρακάτω.ΠΡΟΣΟΧΗ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ
  • Ό θ’ αλήερε πη’ ντι σ’ επέκα εζού> Δε θα πεις ότι σου τα είπα εγώ.
  1. Να γίνει καταγραφή και σύντομη περιγραφή των σημαντικότερων γενικών κανόνων μόνο για το ΝΤ ιδίωμα που αναφερόμαστε ( υπάρχουν επίσης τα δύο ιδιώματα του Βόρειου Τομέα (ΒΤ) =(Καστάνιτσα και Σίταινα) & της Προποντίδας με μερικούς διαφορετικούς κανόνες, ερώτηση ) .
  2. Να καταγραφεί η υπάρχουσα ηλεκτρονική βιβλιογραφία και προτεινόμενα κείμενα για ανάγνωση (Λεξικό,Γραμματική, κείμενα ) ΤΣ-Πηγές και σύνδεσμοι
  3. Πάντοτε να γράφουμε τις λέξεις , γράφω>Ένι γράφου ΕΛ =Ελληνικα,> ΤΣ=Τσακώνικα , Αρχικά όλα ΕΛ>ΤΣ (για εύκολη ψηφιακή ταξινόμηση και για τους αρχάριους ,σκέπτονται πρώτα ΕΛ) η πάντοτε ΤΣ>ΕΛ????? (ΕΡΏΤΗΣΗ)
  4. Εκτσακωνίζω σημαίνει μετατρέπω μια λέξη νεοελληνική στα τσακώνικα γιατί δεν υπάρχει στα τσακώνικα . Δεν μεταφράζονται στα τσακώνικα όλες οι λέξεις της νεοελληνικής, Διότι το λεξιλόγιο παλιά ήταν πολύ φτωχό και περιοριζόταν σε λίγες λέξεις αυτές για τα αντικείμενα π.χ.που χρησιμοποιούσαν εκείνη την εποχή .Έτσι οι λεξεις ,λεωφορειο, τηλεφωνο,ποδήλατο που δεν είναι τσακώνικες διότι τότε δεν υπήρχαν τα συγκεκριμένα αλλάζουμε μόνο την κατάληξη από – ο δε – ε συμφωνα με τους κανόνες της δωρικής και τις εκτσακωνιζουμε όπως μας έχουν πει οι γλωσσολόγοι, από – ο σε – ε <π.χ. τηλέφωνο> τηλέφωνε η τηλεφουνε , ποδήλατο>ποδήλατε>
  5. Όταν έχουμε δυο φωνηεντα μεταξυ δύο λέξεων τότε γίνεται ρωτακισμός, όπως Καού ρ εκάνατε , κάθε ρ αμερα
  6. Οι κανόνες δεν ακολουθουνται πάντα και πιστά. Κι αυτό γιατί η γλώσσα ΗΤΑΝ ακουστική και διαμορφωνόταν ανάλογα πώς την μετέφεραν από στόμα σε στόμα
  7. Ένας πολύ καλός τρόπος για να μάθεις είναι να διαβάσεις ένα κείμενο παρά πολλές φορές και να αρχίσεις να μαθαίνεις προτάσεις απέξω.
  8. Ρήματα κανόνες

α) Οι καταλήξεις των ρημάτων όπως θα παρατηρήσετε είναι σε – ου αντί για – ω που είναι στη νεοελληνική π.χ. δουλεύω = ένι δουλέγγου < τρωγε > τρουγου >

β)Τα ρήματα στην τσακώνικη συντάσσονται με το βοηθητικό ρήμα είμαι = ένι,Ένι= είμαι ,Έσι= είσαι Ένι= είναι ( αυτός,αυτή,αυτό )( με τέλεια πάνω στο ν για την προφορά του ως υπερωικό όπως στη λέξη εννέα)

Έμε= ειμαστε ,Έτε= είσαστε ,είστε , Είνι =Είναι ( αυτοί,αυτές,αυτά) ( το τ προφερεται άηχο δασύ και βάζουμε δασεία πάνω του)παράδειγμα

γράφω>Ένι γράφου ,βλέπω> Ένι ορού ,έρχομαι>Ένι παρίου

γ) Τα περισσότερα ρήματα στην τσακώνικη είναι ανώμαλα και πολύ δύσκολο να μάθει κάποιος να τα χρησιμοποιεί σωστά. Με τη βοήθεια των αρχικών χρόνων υπάρχει μια μικρή πιθανότητα.Όλα τα ρήματα κλίνονται και στα 3 πρόσωπα του ενικού και στα 3 πρόσωπα του πληθυντικού. <παραδειγμα< κληση ενος ομαλου ρηματος π.χ. ενι μαθαίνου?>

δ) Στα ρήματα ,οταν απευθυνόμαστε σε γυναίκα ή όταν μιλάει γυναίκα (Θ) χρησιμοποιεί στην κατάληξη αντί για – ου το – α. π.χ.κάνω> ένι ποίου ,κάνω> ένι ποία ( Θ= για το θηλυκό) *

ε) Επίσης ο παρακείμενος και ο υπερσυντελικος συντάσσονται με το βοηθητικό έχω> ένι έχου– α ,ένι έχου φερτέ= έχω έρθει ( είμαι φερμένος)

* Αλλά όταν το λέμε σε αντρα βάζουμε ΟΥ στην κατάληξη =Τι (εσύ ) κάνεις ; = Τσ’ έσ’ ποίου ; Τσι έσι ποίου ;

*Αλλά όταν το λέμε σε γυναίκα βάζουμε Α στην κατάληξη= :Τι ( εσύ ) κάνεις ;= Τσ’ έσ’ ποία; Τσι έσι ποία;

Καλημέρα > κα μέρα <ΝΤ> η < Καλάν αμέρα (ΒΤ) <στο ΒΤ ιδίωμα όπου διατηρούν το λ>

Στα θυληκά το άρθρο η γίνεται α, η μήτερα >α μάτη

Στα ουσιαστικά αρσενικού γένους το ς ( τελικό) κάνει πτώση (Ο κουμπάρος > ο κουμπάρε, ο παπάς > ο παπά ,ο ξάδελφος > ο τσάδεφο)

  • Κιά πού> πού πάς; Εδώ το που >πη> αναφορικό
  • Όσ’ νίου πη ένι φωνιάντου;

Ρήματα

  • α) ενι ευχαριστού το ρήμα προσθέτουμε το α , < ευχαριστούα>
  • β) Σε άλλα αλλάζει η κατάληξη όπως το έχου- έχα
  • γ) το ετενι δεν αλλάζει γιατί το λέμε όταν απευθυνόμαστε σε αρσενικό
  • δ) ούτε το έγκεινι γιατί απευθυνόμαστε σε ουδέτερο ουσιαστικό
  • Έγκεινι το καμπζί = παιδί , έγκεινι το βάνε= αρνίο και όλα τα άλλα .
  • Μόνο το α πρόσωπο αλλά, ει αφού μιλάμε εμείς αν είμαστε άντρας η γυναίκα??/
  • Και το τρίτο που χρησιμοποιούμε ανάλογα τι γένος, Αρσενικό έτΕνι ,θηλυκό ετΑνι ,ουδετερο εγκεινι
  • Μερικά χρήσιμα ακόμη :
  • ποιός είναι> Ποίερ ένι?

Συγγενικές ομάδες λέξεων 

.=============================================

TΣ-Σημειώσεις & Ερωτήσεις

Ερωτήσεις

το η γινεται α < μονο στο άρθρο στα θυληκα> η τσακωνικη γλωσσα> α τσακωνικα γρουσσα (η παντοτε???)

το ω γινεται ου μονο στα ρηματα η παντοτε? Π.Χ. στη τελικη συλλαβη? τρωγω> τρωγου η τρουγου????>

————————————————————

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: